The post Gazze’den Sonra İnsan Kalmak appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

“Gelecek nesiller, ortalık çoktan aydınlanmışken bizim bir kez daha böylesi bir karanlık içinde yaşamak zorunda kalmamızı kavrayamayacaktır.”

Calvin’e karşı düşünce ve inanç özgürlüğünün savunuculuğunu yapan Fransız ilahiyatçı Sebastian Castellio, insanların inancından dolayı baskı ve işkence gördüğü, her türlü karşıt düşüncenin sert biçimde bastırılarak diri diri yakıldığı bir ortamda yukarıdaki sözleri dile getirmişti. Gerçekten de bakıldığında ortalığın aydınlandığını düşündürten pek çok emare görmek mümkün.

Sahip olduğumuz imkânlar ve araçlar, hak ve özgürlükler anlamında yükselen standartlar önümüzde. Ancak kimi kritik anlarda yaşadıklarımız etrafımızı saran iyimserliğin yerleşik düzene örtülen ince bir tül olduğu intibaını uyandırıyor. Tülün altında görünmez kılınan yapının, arkada bırakıldığı düşünülen düzenin hoyratlığı ile karşı karşıyayız.

Dolaşım ağındaki söylem gittikçe sterilleşirken tülün inceldiği yerde açığa çıkan küresel sistem maalesef güç temelinde işlerin seyrettiğini çarpıcı bir şekilde gösteriyor. İsrail-Filistin özelinde yaşadıklarımız tam da bu ölçekte yaşadıklarımızın kristalleşmiş hâli. Adeta günümüz dünyasının turnusol kağıdı bu ölçek.

Temel haklar, insani değerler, bunlara yaslı şekilde işlediği söylenen düzen, küresel ilişki ağı, basın-yayın organlarının tutumu vs. Habermas’ın söylem evreninden ödünç alırsak “yaşam dünyası” tabiri caizse “sistem dünyası” tarafından bloke edilmiş, nefes alamaz bir noktaya savrulmuş durumdadır.
Düzeniyle, ilişkileriyle, kurumlarıyla mevcut sistem adeta kendi özel gündemi ve işleyişi doğrultusunda işliyor. Yaşam dünyası ise imkânlarıyla ayakta kalacak, sistem dünyasının oluşturduğu tahakkümü püskürtecek bir güçten, kavrayıştan uzak hatta yoksun. Gelgelelim sistem dünyası direnç oluşturacak her tür varlık karşısında tahakküm sistematiğine can verecek mekanizmaları üretmekte, yaşam dünyasının insani, ahlaki beklentilerini manipüle edecek ölümcül dokunuşlarda bulunmakta pek mahir. Karşımıza çıkan husus bu. Tam da “egemen olan istisnaya karar verendir” tespitinde dile geldiği üzere İsrail, tüm bağlantılarıyla istisna olduğunu ve dolayısıyla layüsel bir pozisyonla hayat sürdüreceğini açıklıyor. Açıklamakla kalmıyor yaşam dünyasının yükselen insani standartlarının hayat bulmasını temel vazife edindiğini belirten kesimlerin İsrail’in bu imtiyaz arayışına nasıl destek sunduklarını, nasıl bunda bir sakınca görmediklerini çarpıcı bir şekilde gösteriyor aynı zamanda.

Filistin’in haberlerin ağında nasıl bir dille mahkum edildiğini daha doğrusu Filistin dolayımında yaşanan vahşetin ne tür söylem dokunuşuyla çarpıtıldığını hayretle izliyoruz. Bu şartlar içerisinde şüphesiz mesele sadece İsrail ve küresel ölçekte İsrail’in istisnai durumuna matuf çalışan ilişkinin deşifresi ile sınırlı olamaz. Ortadan bölünen modern dünyanın yaşam dünyası ile sistem dünyası arasında insanlığımızı yitirmeden bu açığı gidermek, insani-ahlaki bir alan tesis etmek mecburiyeti ile karşı karşıyayız. Meseleyi bir tür özcü okumayla aidiyetler üzerine temellendiren yerleşik kabullerin ötesine taşımak, yaşam dünyasının çarpıtılmamış, bloke edilmemiş hissiyatının ete kemiğe bürüneceği mekanizmaları oluşturmak olmazsa olmaz olarak karşımızda duruyor.

Mevcut yabancılaşmayı sürdürerek, çıplak gücün, güç istencinin varlığını kabul ve meşru görerek gücün el değişimine odaklanan bir bakışın yabancılaşmanın kalıcılaşmasından ve derinleşmesinden öte bir anlamı olmayacaktır. Çıplak güç temelinde yapılanmış bir sistem dünyası herşeyi araçsallaştırıyor, anlamsız bir uzantıya dönüştürerek değersizleştiriyor. Herşey sistemin, gücün statükonun enstrumanına indirgeniyor.

Hukuk, medya vs.“Jaques Derrida 22 Eylül 2001’de Theodor Adorno ödülünü alırken yaptığı konuşmada DTM saldırılarına ilişkin şöyle demişti: 11 Eylül kurbanları için hissettiğim kayıtsız şartsız şefkat şunu yüksek sesle söylememin önüne geçmiyor: bu suç konusunda siyaseten suçsuz olan kimse olmadığına inanıyorum.” Zizek bu alıntıyı yaptıktan sonra “tek gerçek “sonsuz adalet” bu öz-ilişkilenmedir, resme kendini de dahil etmektir.” tespitinde bulunmaktadır. Öz-ilişkilenmenin, resme kendini dahil etmenin olmadığı yerde statükonun belirlediği çerçeve içinde konumlanmak ve mücadeleyi bu konumlanışla sınırlı görmek esas itibariyle yerleşik ufka teslim olmaktır.

Sorunu besleyen ve büyüten bu ufkun şüphesiz mevcut sistemin aklına-mantığına-kurgusuna uygun bir performans ortaya çıkardığını tam da bu uygunluk doğrultusunda performanslar çıkarmak üzere yürürlükte olduğunu ciddiyetle görmek gerekiyor. Ötekinin mahkumiyetinde tüketilen bir okuma hem sınırlı hem de dolayısıyla gerçekçi değil. Bu açıdan ezen-ezilen çelişkisinde bir düzenek oluşturan mevcut dünyanın insandışılaştırıcı doğası için oluşturulup akredite edilmiş çaresiz stratejiler girdabında sisteme can suyu olmak yerine bu düzeneği sorgulayan, aşan bir bir ufka, bir pratiğe alan açmak zarureti ile karşıyayız.

Tahsis edilmiş olanla iktifa, burada rol paylaşımına razı gelme bir noktadan sonra anlamsızlaşmak düzenin işlerliğine olanak sağlamaktadır. Sınırlarını sorgulamaktan uzak tutulduğumuz bu ufuk, kendi kendini besleyen bir mekanizma olarak kendi devinimini bu ufkun mantığını kabullendirmek üzerinden temin etmektedir. İsrail-Filistin hattındaki bu ufkun sınırlarını parçalayacak hamle yürürlükteki karşıtlığın sahte, anlamsız ve önemsizleştirilmesiyle ilgili değil. Tersine çok önemli, anlamlı ve hayati olan bu karşıtlığın anlamı bir çözümle aşılmasını engelleyen ve bir öz-ilişkilenmeyi, resme kendini dahil etmeyi muaf tutarak ötekini, sorumluluğu, ahlaki olanı göz ardı eden bir varoluş tarzına alan açıyor. Bu bir girdaptır, bir tuzaktır. Duygu dünyamızı alt-üst eden kışkırtmalarla yönlendiren ve yönlendirdiği yerde öz saygımızı yitirten, insanlık ve gelecek için umutsuz kılan bu nekrofil kuşatmayı yarmak çok daha büyük bir ufku kuşanmakla mümkün.

Öz-ilişkilenmeyi mümkün kılacak, resme kendimizi dahil edecek ve şüphesiz ötekinin sorumluluğunu da alacak bir ufuk sadece teorik bir fantezi olarak değil ayrıca bu ufkun gereksinimlerini karşılayacak yapılar ve ilişkiler tesis ettirercek diriltici bir varoluş hamlesiyle mümkün. Tabi kritik nokta bu ufka, öz-ilişkilendirmeye, resme kendimizi dahil etmeye mevcut halimizle yetinerek katkı vermemizin ne kadar mümkün olduğudur.İşbirlikçi bir psikanalizin yapmaya çalıştığı gibi kişiye kendisini sosyal gerçekliğin taleplerine uyumlu hale getirmenin yolunu göstererek bu işin içinden çıkamayız.

Bunun yerine gerçeklik denen şeyin kendisinin nasıl kurulduğunu ve işlediğini açığa çıkarmak ve yüksek standardın peşinde yol almak zaruret ile karşı karşıyayız. Zorbaların zorbalıklarına, zalimlerin zulümlerine engel olacak ve mağdurların mağduriyetleriyle neredeyse teselli buldukları bir çaresizliğin yaşattığı zilleti söküp atacak şey standartları yükseltmeye devam etmek ve yükseltilen standartları koruyup kollayacak mekanizmaları oluşturmaktır. Aksi taktirde gelecek nesiller Castellio’nun belirttiği gibi ortalığın çoktan aydınlandığı yerde yaşadığımız vahşete şaşırmaktan ziyade bizatihi vahşeti yaşamaya devam edecekler. Hatta belki de vahşet dünyanın altını üstüne getireceğinden bir gelecek nesil bile olmayacaktır.

Abdulbaki Değer / özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

Karar

The post Çıplak güç, yükselen standartlar ve mevcut ufka teslim olmamak! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Birincisi faili dolayısıyla sorumluyu ortadan kaldıran, görünmez kılan politik doğruculuk meselesi. Soyut, spekülatif bir tartışmanın içerisindemiyçesine doğruyu, olması gerekeni dile getiren daha doğrusu tüm mevzuyu burada tüketen bir yaklaşımdan bahsediyorum. Savaşın kötülüğünden, insanların ölmemesinden, sivillerin korunması gerektiğinden bahseden bu yaklaşım yakıcı gerçekliğin, tarihsel-toplumsal bağlamın, ilişki ağının, sebep-sonuç bağlantılarının ne olduğuna ilişkin bir şey söylemiyor, söylemeyi tercih etmiyor. Elbette diğer uçta bizi reel-politiğin onanmasına vardıracak ateşli bir eklemlenmeden bahsetmiyorum. Doğruları, olması gerekeni yeryüzüne indirmek, tarihe sokmak, bağlamın içine yerleştirmek gibi bir insani varoluştan bahsediyorum. Doğruları, ideali, olması gerekeni hayatla, hayatın içinde cereyan eden çatışmalarla etkileşime sokma gerekliliğinden bahsediyorum. Şüphesiz meselenin burada bitmeyeceği aşikar. Zira bu etkileşimin ardından ortaya çıkan uzlaşıyı hayata geçirecek mekanizmaların varlığı ve işlerliği gibi çok daha büyük bir eşik bizi bekliyor ve bu da çok daha büyük bir sorumluluğu ve performansı gerekli kılıyor.

İkinci bir durum da mağdurlaştırma siyaseti olarak tanımlayabileceğimiz husustur. Hayatın olağan seyri içinde oluşan ve her tür tahakküm ilişkisini barındıran durumu sorun etmek, tartışmak, çözüme kavuşturmak yerine bir anlamda uzun zamana yayılmasıyla normalleşen bir anomaliye neden çomak sokulduğunu sorun eden, mevzuyu burada tüketen bir yaklaşım olarak karşımıza çıkıyor mağdurlaştırma siyaseti. Yaygın ve çarpıcı bir siyaset türü bu. Mağdurlaştırma zaten ayrımcılığa, kötü muameleye, aşağılanmaya, ölüme uğrayanların uğradıkları haksızlığı dillendirme imkânından yoksun bırakılması hatta bu uğradığı haksızlığı dile getirme, bu haksızlığa karşı koyma çabasından dolayı ayrıca mahkum edilmesi anlamını taşımaktadır. Gerçekliğe karartma uygulayan, gerçekliğin dehşetinden, baş edilemezliği nden kaçan bir savunma mekanizması boyutu da barındırıyor içinde şüphesiz.

Ancak yukarıda da değindiğim politik doğruları dile getirerek bir anlamda mağdurun mağduriyetini bozmamasını, mağduriyetin gerekliliklerine halel getirecek bir performanstan kaçınmasını talep eden bu siyaset, nihayetinde yerleşik ezen-ezilen çelişkisinin varlığını ve giderilmesini değil aynıyla devamını sağlayan bir alan açıyor. Mağduriyeti oluşturan ortamı, işleyişi, ilişkiyi tartışmadığımız, mağduriyete yol açan failleri mahkum etmediğimiz yerde mağdurun mağduriyetine ilişkin feryadının ölçüsüzlüğüne odaklanan siyaset mağdurlaştırma siyasetidir ve özünde var olan insandışılığın devamına neden olan faktörlerden birisidir.

Bilindiği üzere haritalar görece istikrarlı sınırlara işaret ederler. İsrail ve Filistin özelinde istikrarlı sınırlardan bahsetmek mümkün değil. Her gün, dikkat edelim her gün, İsrail lehine Filistin aleyhine değişen sınırların varlığı sadece basit bir alan hakimiyeti kavgası olarak görülemez. Açık cezaevine dönüştürme, yerinden etme, yerinden edilenlerin yerlerine yeni yerleşimci yerleştirme, en temel insani ihtiyaçların bile İsrail’in onayına bağlanması vs. gibi sayısız insandışılığın sistematik şekilde yaşandığı yerde mağdurların neden mağdurluklarına halel getiren bir performans sergilediklerine ilişkin bir okuma yapmak yürürlükteki işleyişi görmezden gelmek, yaşanan insandışılığı onamaktır. Hele hele ABD gibi Batılı güçlerin mağdurların feryatlarını, itirazlarını gerekçe göstererek mevcut işleyişin aynı düzlemde devam ettirilmesine yönelik destekleri ise ne tür çarpık ve insandışı bir gerçekliğin yaşanmakta olduğunun tescili anlamına geliyor.

Buradan sivilleri de kapsayan saldırıların yerindeliğine ilişkin bir şey söylemiyorum. Elbette sivil insanların, çocukların, yaşlıların öldürülmesi yanlıştır. Öldürmek şüphesiz yanlıştır. İnsanı yaşatmak, onuru ve izzetiyle yaşatmaktır esas olan. Ancak nihayetinde hiç birşey söylememenin başka bir versiyonu olan bu sözlerin anlamının olmadığı da ortadadır. Küresel sistemin istisnası olarak hareket eden ve malesef böyle hareket etmesi de kabul edilen İsrail’in politik-teolojik yayılım sahasında olması hasebiyle suçluya dönüştürülen Filistin ve Filistinlilerin şüphesiz bir dehşet çemberine alındıkları ortadadır. Hamas’ın, İslami Cihad’ın, El-Fetih’in kısacası Filistinlilerin bu yayılım karşısında uysal bir mağdur pozisyonunda yaşadıklarına razı gelmelerini veya tepkilerini mağdurlaştıranların öfkesini kabartmayacak bir kıvamda dile getirmelerini beklemek bu insanların içinde oldukları ağır, tahripkâr koşulları göz ardı etmektir. İnsanlıkdışı koşullarda sürdürülen bir hayatın, yok etmeye yönelmiş bir saldırının neden estetik bir mücadeleyle karşılık bulmadığını sorun etmek mağdurlaştırma siyasetinin tahakküm ilişkilerini can vermek dışında bir anlamı olamaz.

İsrail sadece Filistinlilere yönelik amansız, ilkesiz bir yok etme siyasetinin sürdürücüsü olan bir varoluş stratejisi sürdürmüyor. Filistinlilerin sistematik şekilde ölümü ve insandışılaşmasının yanında bağ ve bağlantılarıyla küresel sistemi de denetimsiz bir güç istencinin girdabına sokuyor. Daha çok şiddet üretme kapasitesine sahip olmasının yaşadığı güvenlik açığını kapatacağını varsayan İsrail sadece muhtaç olduğu güvenlikten yoksun kalmıyor. Bu anaforda savrulduğu müddetçe aynı zamanda insanlıktan çıkmanın sınırlarını da zorluyor. Tam da gücüyle mağrur olarak egemenlik sürdüğü yerde bu tarz bir varoluşun kendisi bile esasında en büyük lanet, en ölümcül ceza olarak değerlendirilmelidir.
Yazıyı Chava Alberstein’ın muhteşem “Had Gadia” şarkısındaki çarpıcı sözlerin bir kısmıyla bitirelim:

Bunca delilik ne kadar daha sürecek böyle?
Bu gece başka bir soru düşündüm.
Zalimin mazlum ile celladın kurban ile
Dönüp durduğu bu dehşet çemberi
Bunca delilik ne kadar daha sürecek böyle?

***

Eskiden uysal bir kuzuydum, sonra bir kaplan oldum ve vahşi bir kurt.
Güvercindim önceden, bir ceylandım, bugünse bilmiyorum ne olduğumu.

Abdulbaki Değer/ özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

Karar

The post Politik doğruculuk, mağdurlaştırma siyaseti ve kırılmayan dehşet çemberi appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Filistin’de insanlar yaşamlarıyla, yaşam koşullarıyla ve ölümleriyle insanlığın ve insandışılığın en ince haritasını çıkartıyorlar. Bu haritanın her hattı, her detayı masum çocukların, kadınların ve erkeklerin canlarıyla, kanlarıyla çizilmekte. Görülmesi gerekenin görülmesi ve yapılması gerekenin yapılması için haritanın daha ne kadar detaylandırılması gerekecek? Daha kaç tane bebeğin ölümü istenmektedir? Kaç tane çocuğun canı istenmektedir? Kaç tane erkek ve kadının yaşamı istenecek? İsrail Başbakanı Netanyahu bir keresinde “İsrail kendini korumak için ne gerekiyorsa yapacaktır. Bu sadece bizim hakkımız değil, aynı zamanda görevimizdir” demişti. Hala da söylemeye devam ediyor İsrailli yetkililer. Peki, İsrail kendini ne zaman korunaklı hissedecek, kendini ne zaman güvende hissedecek? Bu kanla beslenen ölüm makinası ne zaman doyacak, bu gözyaşı vadisinin geçilmesi ne kadar sürecek?

Bu, İsrail devletinin uğradığı lanet olsa gerek. Hiçbir zaman kendisini korunaklı hissedemeyecek. Hiçbir zaman kendini güvende hissedemeyecek. Paranoyak bir ruh halinde, güvenlik için masum insanları öldürecek ama kendisini daha çok korunaksız ve güvenliksiz hissedecek. Sisypos’un uğradığı cezaya benziyor İsrail’in laneti. Kocaman bir taşı zirveye taşımakla cezalandırılan Sisypos, taşı zirveye çıkarttığında taş sürekli aşağı yuvarlanmaktadır. Bu bıktırıcı döngü içerisinde debelenen Sisypos gibi İsrail de, daha çok güvenlik için harekât başlatmakta ancak hep daha çok korunaksız hissetmekte.

İşin İsrail’le ilgili kısmında yeni birşey yok. İsrail ne düşündüğünü saklıyor ne de yaptıklarının arkasında durmamazlık ediyor. O bildiğini okumakta sınır tanımadığı gibi kendisine çizilecek fiili veya ilkesel sınırlamayı da kabul etmiyor. Bu tarz ilişkilere, yükümlülüklere girmeyeceğini de yukarıda değinildiği gibi zaten açık açık söylüyor. İsrail’in dünyamızın, küresel düzenin istisnası olması da buradan geliyor.

Gelelim işin İslam dünyası, Müslümanlar ile ilgili kısmına. Keşke işin bu kısmı İsrail tarafı kadar net olsaydı! Burada da esas itibariyle pek yeni bir şey yok. Tevarüs eden yanılsamalı bir varoluş tarzı üzerinden yol alınmaya devam ediliyor. Bu tarzın yapıbozuma uğratılması gerekiyor. Meselelere bütüncül bakmayan, projeksiyonu ısrarlı ötekinin yanlışına çeviren bu varoluş tarzı, kendisine, kendi gerçekliğine karartma uygulamayı stratejik bir konumlanış olarak sunuyor. Ötekinin kötülüğünü, yanlışlığını, insandışılığını anlatıyor. Zalimin zulmünü dile getirmeyi rafine bir stratejik hamle olarak görüyor.

Oysa meseleyi bütüncül görmek; İsrail’in yaptıkları veya Filistinlilerin yaşadıkları ile yapıp ettiklerimiz arasındaki bağı/bağlantıyı görmeyi gerektiriyor. Örneğin Filistin’de yaşananlar ile İkizdere’deki dere, orman arasında bir bağlantı var. Meselenin istihdam politikamızla ilgisi var. Akademimizin niteliği, medyamızın haliyle ilintisi var. Adalet ve özgürlük konusundaki duyarlılığımızla ve şüphesiz pratiğimizle ilintisi var. Bu açıdan meseleyi bütüncül görmek ve mesele içindeki sorumluluğumuzla yüzleşmek işin başını, başlangıcını oluşturuyor. Hatta en önemli faslını oluşturuyor. İsrail’in sıcak saldırılarının ardından bütün İslam dünyasında görmeye alıştığımız duygusal kabarma, saman alevi gibi parlayıp sönen kitlesel dalgalanma süresi ve içeriği ile sorumluluk savmaktan öte  bir anlam taşımamaktadır. Zira kabarma ve dalgalanma meseleye ne bütüncül yaklaşıyor ne de yaşanan olaylarda kendi sorumluluğuyla yüzleşmek için bir adım atıyor.

İşin şüphesiz büyük resim kısmı var. Ayrıntılı hesaplar, derin bağlantılar boyutu var vs. Bir de bu ayrıntılı hesapların, derin bağlantıların kaderini tayin eden gündelik hayatın akışı, organizasyonu var. “Şeytan ayrıntıda gizlidir” diye söylenmiyor boşuna. Canların ortaya konulduğu fiili bir savaşın ardından Hz. Peygamberin “küçük cihaddan büyük cihada dönüyoruz” uyarısı burada anlamını buluyor. Bu uyarı ne küçük cihadın anlamsız, önemsiz ne de büyük resme dikkatin gereksiz olduğunu dile getiriyor. Bütünselliğe, bağa, bağlantıya ve bunun önemine vurgu var. İşin ipi ucu burada kaçınca iş yukarıda belirttiğim gibi sorumluluk kaçkınlığına, kendi gerçekliğine karartma uygulamaya, ötekine yönelik aşırı vurgu ile kendini, kendini görünmez kılmaya dönüyor. Kendimi değiştirmeden, yapıp ettiklerimi değiştirmeden başkalarının arzu ettiğim yönde değişmesini arzu etmenin fantezi dünyasında yaşamayı seçmek ve başına gelecek her türlü musibeti hak ve o musibetlere davetiye çıkarmak olduğu ortadadır. Afrika atasözü çok çarpıcı: Uyuma numarası yapanları hiçbir güç uyandıramaz.

Abdulbaki Değer /Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post İsrail, Müslümanlar ve Bitmeyen Uyuma Numarası appeared first on Özgür Eğitim-Sen.