Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı Abdulbaki Değer Yazdı

Enteresan bir kamusal işleyişimiz var. Keyfe keder bir işleyiş. Bu işleyiş itham ederken daha büyük ve vahim şeyler itiraf eden enteresan bir kamusal dil üzerinden işliyor. MEB’den açıklama geliyor EBA verileri ile ilgili. Sıradan bir istatistik olarak paylaşılan bilgide şöyle deniyor: 21 Eylül 2020 – 2 Nisan 2021 tarihleri arasında 12 milyon 651 bin 735 öğrenci EBA’ya erişim sağladı. Güzel, peki ne demek bu? Bu açıklamayı nasıl yorumlayalım? MEB için, Türkiye için bir başarı göstergesi mi? Yaklaşık 17 milyon öğrencimiz olduğuna göre EBA’ya erişim salgın sürecinde yaklaşık üçte iki oranında gerçekleşmiş bu açıklamaya göre. Ancak acele etmemekte fayda var. Zira üçte iki takip de önemli bir rakam. Ancak MEB’in yaptığı açıklama bize öğrencilerin üçte ikisinin takip ettiğiyle ilgili bir bilgi vermiyor. Okulların uzaktan eğitime geçmesiyle birlikte sisteme giriş yapan öğrencilerin bilgileri paylaşılıyor. Muhtemelen bu öğrencilerin önemli bir kısmı bir kez veya bir kaç kez sisteme ancak giriş yapmıştır. Maalesef birinci elden bilgiler çok sınırlı okullar hariç pek çok okulumuzda öğrenci katılımı ve ders takibi bırakın üçte ikiyi, üçte birin bile çok altındadır. Hal böyle iken bu gerçeklikleri anlamlı şekilde paylaşmak veya bu gerçekliğin altını çizecek şekilde bir kamusal ilgi talep etmek yerine mevzuyu basit bir teknik bilgi paylaşımı olarak servis etmek izaha muhtaç bir durumdur. 

Bu dil, bu tarz şüphesiz MEB’in yaptığı bu açıklamayla sınırlı değil. Türkiye’de eğitimi de içine alan ve bütüncül bir halde nitelik problemine yol açan şey bu işleyişi ve bu egemen söylem kodudur. Herkesin birbiriyle EBA istatistiklerini konuştuğu, paylaştığı yerde konuşulup, paylaşılan rakamların göndermede bulunduğu acı gerçekliğe hiç bulaşmamayı başarıyor olmalarını anlamak, anlamlandırmak mümkün değil. İstatistiki verilerin ilgili olduğu alana ilişkin konuşmayacaksak derdimiz nedir o zaman? Ne için açıklıyoruz, ne için paylaşıyoruz, ne için konuşuyoruz? Daha doğrusu ne için konuşuyor gibi yapıyoruz? 

Türkiye’de konuşmanın, söz söylemenin ciddiyeti yok maalesef. MEB’in açıklamasına dair bunları düşündüğüm esnada basında bu durumu aratmayan aynı kodifikasyondaki başka bir örnek vardı. Taraması yapılsa muhtemelen sayısız örneği bulunabilecek örneğimizi kısaca paylaşmak istiyorum. İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, yeni doğan bebekler için 4 aylık masraflarını karşılayabilecek paketi, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözlerine gönderme yaparak “3 çocuk tavsiye etmek kolay da masraflarını karşılamak kolay değil. Yeni doğan bebeklerin tüm ihtiyaçlarını 4 ay karşılayabilecek destek paketini ihtiyaç sahiplerine ücretsiz dağıtmaya başlıyoruz. Özellikle bebek ürünleri üreticilerimizi kampanyaya desteğe davet ediyorum” duyuruyor. İmamoğlu’nun paylaşımını alıntılayan Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk “İlçe belediyelerimizin yıllardır yeni doğanlara yaptıklarını büyükşehir olarak keşfetmenizden dolayı memnun olduk. Ayrıca doğum/eğitim/sağlık/öksüz-yetim yardımı gibi çocuk odaklı desteklerimiz de var. 130 bin çocuğumuz düzenli SED almakta. Hani gerekirse tekraren keşfetmeyin” şeklinde cevap veriyor. Derken mevzuya AK Parti Esenler Belediye Başkanı Mehmet Tevfik Göksu katılıyor. O da Bakan Selçuk’un açıklamasını alıntılayarak “ESEN BEBE projemizle, 10 yıldır biz bu işi zaten yapıyoruz Sn. Bakanım. Bunlar en az on yıl geriden geliyor” şeklinde paylaşımda bulunuyor. 

Peki bütün bu söylemde mevzu ne? Neyi konuşuyor bu insanlar? İhtiyaç sahiplerine kim daha çok yardımda bulunacak. İyi de yaranın iyileştirilmesine dönük şeylerden niye konuşmuyorsunuz arkadaş? Yaralıları tedavi etmek, yardımda bulunmak yaralanma, yaralı olma halini gündem etmemek değil mi? Keşke verdiğiniz cevapta 10 yıldır uyguladığınızı değil de 10 yıl önce başladığınız bu projenin nasıl destekleyici ve bütüncül politikalarla bitirildiğini veya çapının küçüldüğünü paylaşabilseydiniz. Kimin çok yardımda bulunacağı meselesi önemli, ancak bu tip konuşma ve tartışma mevzunun asıl boyutuyla çok da ilgili olunmadığının itirafıdır aynı zamanda. Tıpkı MEB’in açıkladığı EBA istatistikleri. Zaten asıl odaklanmamız gereken yer gözden kayınca veya konuşmalarımız, tartışmalarımız esasa taalluk eden bir hassasiyetin peşinden gitmeyince halimizin bu olmasında da bir tuhaflık olmuyor.

The post Abdulbaki Değer: Bu söylem biçimi ile neyi konuşabilirsiniz? appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Ekim ayının başından itibaren kademeli şekilde yüz yüze eğitime geçme kararı almıştık. Merkezi sınavlara girecek öğrencilerin öncelendiği uygulama peyderpey diğer sınıfları da kapsayacak şekilde genişletildi. Sürecin bu şekilde devam edeceği düşünülürken Kovid-19 salgınına ilişkin veriler ek tedbirler almayı zorunlu kıldı. Nitekim 17 Kasım’da kabine toplantısı sonrası Cumhurbaşkanı Erdoğan bu ek tedbirlerden birisinin tüm eğitim-öğretim faaliyetlerinin 31 Aralık’a kadar uzaktan eğitim yoluyla devam edilmesi olduğunu açıkladı.

Salgına ilişkin istatistiklerde anlamlı artışların yaşandığı bugünlerde “sağlık” gerekçesiyle alınan kararın yerindeliğini tartışmak şüphesiz gereksiz. Ancak kararın ardından alana ilişkin sürecin nasıl yönetileceği de hayati önemde. Dolayısıyla kamusal ilgi, dikkat ve katkı ile şekillenecek bu süreç yönetimine ilişkin bazı hususlara değinmekte fayda var.  

TECRÜBEMİZDEN  DERS ÇIKARMALIYIZ 

Mart ayının ortasından bu yana yürütüğümüz uzaktan eğitim faaliyetlerinden edindiğimiz tecrübe belirli hususlarla çok net veriler sunuyor. Birincisi uzaktan eğitim faaliyetlerimizle ilgili veri, materyal, içerik anlamında bir sıkıntı yaşamadığımız görülüyor. Zaten dikkat edilirse geç modern toplumların temel özelliği bilgi eksikliği değil tersine bilgi fazlalığıdır.

Önemli olan bilgiye erişim ve bilgiyi aktarmadan ziyade var olan bilginin ne tür bir eleminasyonla, ne tür bir filtreleme sistemiyle işleneceğidir. Yüz yüze eğitimde de uzaktan eğitimde de bugün temel mesele öğrencilere bu becerinin kazandırılmasıdır.  

FIRSAT EŞİTSİZLİĞİ  DERİNLEŞİYOR 

Diğer taraftan küresel ölçekte eğitim bu yönde bir yapısal dönüşüm geçirmekle birlikte eş zamanlı olarak dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi ülkemizde de eğitime erişim anlamında sosyal, ekonomik nedenlerden kaynaklanan ciddi problemler de ayrı bir gerçeklik olarak yaşanıyor.

Özellikle uzaktan eğitim süreci bu problemi derinleştirmekte ve sosyal-ekonomik nedenlerden kaynaklanan eğitimde fırsat eşitsizliği gittikçe derinleşmektedir. Uzaktan eğitime ulaşacak teknik donanım ve beceri eksikliğinin dışında altyapı yetersizlikleri de önemli bir faktör olarak göze çarpıyor. Bir anda çözülemeyecek bu tür sosyo ekonomik düzey ve altyapı kaynaklı problemlerin dışında önemli bir sorun başlığımız da yönetsel zaafiyet veya planlama noktasında yaşadığımız sıkıntılardır.  

YÖNETSEL ZAAFİYETİ GİDERMELİYİZ 

Çok kısa süre içerisinde giderilmesi mümkün olan bu sorun başlığı malesef hem bürokratik genetiğimiz hem de akut durumlarda özenle uzak durmamız gereken abartılı tepkiler nedeniyle bir tür bebeği seveyim derken nefessiz bırakıp öldürmeye dönüşüyor. Bakan ve yardımcılarının beyanatlarına her genel müdürlükten ayrı bir yazı eşlik ediyor, söz konusu beyanatlar ve yazılar yerelde ayrıca şerh edilip yük bindirilen büyük ve karmaşık talimatnamelere dönüştürülüyor.

Bir taraftan TRT üzerinden EBA TRT kanalları yayın yapıyor, bir taraftan öğretmenler-öğrenciler ve veliler eba.gov.tr platformu üzerinden saatleri gün içerisine dağınık şekilde serpiştirilmiş canlı derslere yönlendiriliyor, bir taraftan Zoom, Teams gibi ayrı platformlar üzerinden ders ve etkinlikler yürütülüyor, bir tarfatan anlık mesajlaşma grupları üzerinden yardımcı materyaller, içerikler, yönergeler öğrencilere, öğretmenlere, velilere aktarılıyor vs. Bütün bu emek, bu gayret çok büyük, çok önemli, takdire şayan ancak yukarıda da belirttiği gibi aşırı sevgimizin ölüme yol vermesi gibi bir duruma bizi savurmaması için dikkatli olmakta fayda var. 

Onun için, eğitimin toplumsal hayatın ve ilişki ağının içerisinde dolayısıyla etkilediği gibi hatta daha fazla bu hayat ve ilişki ağından etkilenen niteliğini dikkate almak durumundayız. Öncelikle küresel ölçekte seyreden ve şu ana kadar ciddi sayıda insanın hayatına mal olan bir salgınla boğuşuyoruz. Ehem mühim dengesini oturtmak, gerekli ile şimdilik gereksizi ayrıştırmak durumundayız.

O yüzden değişik vesilelerle dile getirdiğimiz üzere koşulların nezaketini dikkate alarak iş ve işlemlerimizi basitleştirmek, netleştirmek durumundayız. Uzaktan eğitim sürecinin en pedagojik kısmı, en hayati ve terbiye edici kısmı devlet olarak, bakanlık olarak bu sıradışı süreci ne tür bir yetkinlikle yönettiğimizdir.  

NE YAPMALIYIZ? 

Bu temel tespitten hareketle eğitim-öğretim faaliyetlerimizin temel bir sac ayağı olarak varsayılan mekandan yoksun kalmasını ve ne kadar daha yoksun kalacağı belirsizliğini de dikkate alarak yürütmek durumundayız. Ne tür bir çözümleme yapıyordu Carl Schmitt: Topos varsa nomos var! Dolayısıyla mekanı, toposu yitirdiğimiz bir eşikte eski düzenin yeni platformda aynen devam etmesini düşünemeyiz. Birincisi yeni platformla eski düzen arasındaki genetik farklılık var, ikinicisi ise kaotik bir salgın sürecindeyiz normal dönemlerin bir düzenlemesini (o dönemdeki varlığı ve performansı da şüpheli, şaibeli ve tartışmalıdır) aynen sürdürmenin bir anlamı ve gereği bulunmuyor.

O yüzden daha önceki bir süreçte bakanın kısmen değindiği “seyreltme” işini hem ders hem içerik bazlı yürütmekte fayda var. İkincisi öğrencilerin yönlendirildiği uzaktan öğretim platformu olarak merkezden taşraya bütün MEB teşkilatının TRT EBA kanallarını önermesi, öncelemesi gerekiyor. Bu önerme ve öncelenme hem ülkemizde televizyonun yaygınlığından, öğrencilerimizin kahir ekseriyeti açısından erişilebilir olmasından kaynaklanıyor.  

İkincisi de kabul eymeliyiz ki  öğretmen formasyonumuz temel olarak “okul-yüz yüze eğitim” merkezli olduğundan uzaktan eğitim faaliyetlerimizde öğretmenlerimiz spontan bir öğrenme süreci içindeler. Bu açıdan bu spontanlığın getirdiği şey bir çeşitlilikten ziyade daha çok karmaşayı andırmaktadır ve tam da bu yüzden TRT üzerinden profesyonelce çekilen içerikleri ve aktarımlarını önemli kılmaktadır.

Ayrıca EBA, Zoom, Teams gibi diğer platformlar TRT kanallarına paralel olarak canlı derslerin sürdürüldüğü alternatif yerler olmaktan çıkarılmalı, EBA platformu ana platformu gölgelemeyen bir destekleyici bir unsur olarak kullanılmalıdır. Unutmayalım, öğrencilerimizin erişiminde çok ciddi sıkıntılar var, katılım gösterenlerin büyük kısmı (MEB’in verdiği bilgilere göre öğrencilerin %60’dan fazlası akıllı telefonlardan bağlanmakta) çok düşük katılımla sistemi kullanmaktadır. Yeni koşullarla gittkçe dezavantajlı kesimler aleyhine derinleşen fırsat eşitsizliğini de dikkate alarak TRT EBA kanallarının kullanılması, lojistik desteğin bu faaliyeti merkeze alacak şekilde yönetilmesi önem arz ediyor. 

ÖĞRENCİLERE NET BİR AÇIKLAMA YAPILMALI 

Çok önemli bir husus da bu yıl merkezi sınavlara girecek dolayısıyla salgının getirdiği gerilimin yanında ayrıca sınav gerilimi yaşayan öğrencilerin ve ailelerinin durumlarını dikkate alacak adımların atılması gerekliliğidir. Salgının seyri belirsizliğini koruduğundan yapılması gereken bir an önce bu öğrencilere sorumlu tutulacakları konuların net bir şekilde ifade edilmesidir. Hatırlanacağı üzere geçtiğimiz yıl öğrenciler birinci dönem yüz yüze eğitim aldıkları konulardan sorumlu tutulmuşlardı.

Bu yıl da salgının etkileri aynı şekilde devam ettiğine göre öğrencilerimizin önüne basit, net, anlaşılır bir konu ve süreç yönetiminin konulması zaruridir. Yukarıda belirtildiği üzere zor ve kaotik bir süreçten geçiyoruz. Öğrencilerin, ailelerin hatta toplumun en temel ihtiyacı etkin bir kamu diplomasisidir. Hepimiz belirsizliği azaltacak, gerilimi düşürecek etkili bir iletişim bekliyoruz. Sürecin gerektirdiği de bu zaten. 

Abdulbaki Değer / Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post Uzaktan eğitimde MEB neye dikkat etmeli? appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

İzleyiciler canlı yayınlanacak programa soru ve görüşleriyle katkı sunabilecekler.

Değer ve Aydın programda şu sorulara cevap arayacaklar:

MEB uzaktan eğitim sürecini nasıl yönetiyor? MEB’in konuya ilişkin attığı adımlar yerinde ve yeterli mi? Uzaktan eğitim sürecine öğrenci katılımı nasıl? Erişim problemleri var mı? Eğitimde fırsat eşitliği derinleşiyor mu? Attığımız taş ürküttüğümüz kurbağaya değiyor mu? Bir kriz anında kriz koşullarına uygun sosyal-psikolojik tedbirler mi uyguluyoruz yoksa ehem-mühim dengesini yitirerek krizi mi derinleştiriyoruz? Krizi bir fırsata dönüştürecek şekilde eğitim-öğretim faaliyetlerimizi köklü bir kavrayışla mı ele alıyoruz yoksa şartlar ne olursa olsun bildiğimiz ezberimizi devam mı ettiriyoruz?

Programa linkten ulaşabilirsiniz.

The post Canlı Yayında Uzaktan Eğitimi Tartışacaklar appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Kovid-19 salgını nedeniyle okulların kapatıldığı mart ayından itibaren özel okullar ve MEB uzaktan eğitim sürecini başlattı. MEB’in daha önce bu konuya dair herhangi bir altyapı çalışması olmamasından dolayı uzaktan eğitim büyük aksaklıklarla başladı ve aradan geçen yedi aya rağmen yaşanmakta olan karmaşa ve kafa karışıklığında pek bir değişim yaşanmadı. İlk ve orta kademelerde 1 milyon öğretmen her gün dijital yollarla 18 milyon öğrenciye ulaşmaya ve eğitim-öğretim yapmaya çalışıyor. Ancak öğrencilerin büyük kısmı gerekli imkânlara sahip olmadığı için bu derslere erişim sağlayamıyor. Bu da Türkiye’de zaten sıkıntılı olan eğitimde fırsat eşitliğini geniş bir öğrenci kitlesi için imkânsız hale getiriyor.

Genel anlamda hal böyle iken yapılabilen derslerin de ne kadar verimli olduğu tartışılır bir hal arz ediyor. Uzaktan eğitimle ilgili herhangi bir ön eğitim almayan öğrenci ve öğretmenin el yordamıyla öğrenerek kotarmaya çalıştığı canlı derslerin, MEB’in müfredat ve içeriği yüz yüze eğitim yoğunluğuyla vermeye çalışması ve öğrenci ile öğretmen arasında etkileşimin çok sınırlı olması nedeniyle, beklenen faydayı sağlamaktan oldukça uzak olduğunu görüyoruz.

Altyapı sorunlarını ve öğrencilerin büyük kısmının yaşadığı erişim problemini aşamayan MEB’in, canlı ders uygulamasının koordinasyonunda da büyük bir organizasyon beceriksizliği içerisinde olduğunu görüyoruz. Ülkenin dört bir yanında yapılan farklı uygulamalar tamamen okul yönetimlerine bırakılıyor, bu da ciddi bir karmaşaya neden oluyor. Bir ilde uzaktan eğitimde dersler birleştirilerek yapılırken başka bir ilde ayrı ayrı yapılıyor, bazı okullarda canlı ders için sadece EBA kullanılırken pek çok okulda idareciler tarafından, Zoom, Meet, Teams gibi farklı uygulamalar üzerinden ders tanımlaması yapılıyor.

Aynı il veya ilçe içinde bile farklı uygulamalar yaşanırken MEB, üstesinden gelemediği organizasyonun bedelini öğretmene ödetmeyi tercih ediyor. Şöyle ki;
EBA’nın ders saati kısıtlamasından ve sistemin kaldırmamasından dolayı Ortaöğretim kurumlarında EBA’dan hariç Zoom veya diğer platformlardan öğretmenlerin ders yapması isteniyor. Ders saatleri programlanıp öğretmenlere Whatsapp üzerinden bildirilerek öğrencilerle iletişim kurulması ve derslerin bu programa uygun yapılması isteniyor. Zoom ve benzeri programların güvenilirliği ile ilgili olarak dünyada da tartışmalar devam ederken milyonlarca öğrenci ve öğretmeni bu platformları kullanmaya zorlamak ne kadar sağlıklıdır. Ayrıca MEB, öğretmen ve öğrencilere eba.gov.tr ve EBA mobil uygulamasında kullanılması için her ay aylık 8 GB ücretsiz internet hakkı sunarken aynı hakkı Zoom ve muadilleri için sunmuyor. Dolayısıyla bu programların dayatıldığı okullarda öğretmenler de öğrenciler de maddi olarak mağdur ediliyor. Sanıyoruz MEB, Türkiye’nin genelini Çankaya veya Beşiktaş gibi varlıklı ilçeleri baz alarak organize ediyor.

Bunların yanı sıra, bazen aynı saatte hem EBA hem de Zoom üzerinden tanımlanan dersler çakışırken bazı okullarda da öğretmene hem EBA’dan hem de Zoom’dan ayrı ayrı ders tanımlandığı görülüyor. Günün farklı saatlerine yayılan dersler öğretmenin günlük yaşamını felce uğratıyor. Sabah 8.30’da başlayan dersler gün içine rastgele dağıtılıyor ve akşam 20.00’de bitiyor. Hafta içi ve cumartesi günlerine bu şekilde dağıtılan dersler kişisel yaşamı göz ardı edilen öğretmenin ne kendisine ne de ailesine zaman ayırabilmesine imkân tanıyor. Yüz yüze eğitime geçen sınıflarda devam zorunluluğu olmadığından, derslere okulda katılmayan öğrencilere uzaktan eğitimle ulaşılması isteniyor ki bu durum, tespiti ve planlamasıyla yeni bir karmaşa anlamına geliyor.

Bir başka sorun Zoom, Meet veya Teams gibi programlar üzerinden yapılan dersler için öğretmene ek ders ödemesi yapılıp yapılmayacağına dair bir netliğin söz konusu olmaması. Bu konuda sorun yaşamak istemeyen okul yöneticileri, öğretmenleri haftanın belli günlerinde okula çağırıp ders defterlerini ve çizelgelerini doldurtarak kendilerini garantiye almayı tercih ediyor. Bazı okullarda yüz yüze eğitime devam etmek istemeyen aynı sınıf öğrencilerine uzaktan eğitim programı yapılıp uygulanacağı bunun için de ek ücret ödenmeyeceği söyleniyor. Aynı işin iki defa yapılıp ücret ödenmemesi angaryadan başka ne olabilir? İşin ironik yönü de tüm gün öğretmenler canlı yayınlarla sınırlı da olsa öğrencisine ulaşmaya çalışırken, MEB aynı anda EBA TV üzerinden sistemli ve düzenli bir şekilde ders yayını yapıyor. Bu kadar karmaşaya yol açmak yerine öğretmenleri ve okul idarelerini, öğrencileri EBA TV imkânını düzenli şekilde kullanmaya yönlendirmek üzere görevlendirseydi çok daha faydalı bir iş yapılmış olurdu. Zira şu an yarım yamalak yapılabilen canlı dersler nedeniyle EBA TV için harcanan onca emek heba ediliyor.

Türkiye’de eğitim, bütçeden ayrılan paydan tutun öğretmene verilen değere kadar “leyleğin yuvadan attığı yavru” muamelesi görüyor. Milli eğitim sistemi hantallaşmış gövdesiyle kımıldamaya çalışırken pandemi süreciyle birlikte ağır gövdesini sürüklemekten bile aciz bir konuma düştü. Karmaşa ve kaosun hâkim olduğu sistem tam anlamıyla bir kilitlenme hali yaşıyor. Özgür Eğitim-Sen olarak diyoruz ki; ön görüldüğü üzere pandemi süreci uzunca bir süre devam edecek ve eğitim, bu haliyle yarardan çok zararı olan uzaktan eğitim yöntemiyle sürecek. Öğrencilerin yarısından çoğunu dışarıda bırakan ve kafa karışıklığı içinde yalan yanlış uygulanan uzaktan eğitim, bu haliyle hızla giderilmesi gereken altyapı, koordinasyon ve organizasyon eksiklikleriyle verimsiz ve faydasız olduğu kadar hem zaman hem de emek israfına yol açıyor. MEB’i yukarıda belirttiğimiz akla ziyan yanlışların önlenmesi için, sahadan gelen uyarıları dikkate almaya, zaman kaybetmeden konuyla ilgili uzmanlarla, ilgili sendikalarla bir araya gelip istişare etmeye ve ne yapılması kadar nasıl yapılması gerektiğine dair net kararlar almaya davet ediyoruz.

Bekir Birbiçer / Özgür Eğitim-Sen Yönetim Kurulu Üyesi

The post MEB Uzaktan Eğitimde Karmaşaya Son Vermelidir appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

“Ben henüz bir gençken, henüz komünist olan bir ülkede yaşamaktayken göreceli olarak liberal, fakat yine de komünist bir ülkede yaşamaktayken, beni büyüleyen şey şuydu: Eski Yugoslavya’daki komünizmin en azından son 20 yılında resmi ideolojiye inanmamak yalnızca “eh, sorun değil” gözüyle bakılan bir şey olmaktan ibaret değildi. İnanıp inanmadığınızı umursanmamakla kalmıyordu. Eski Yugoslavya’da bir adım daha ileri gitmişlerdir. Hatta şu gözle bakıyorlardı; şayet Yugoslav komünist ideolojisini ciddiye aldığınızı tespit ederlerse “Biz kendine özgür bir özyönetim sosyalizmine sahibiz ki bu da Sovyet bürokratik sosyalizminden çok daha iyidir” gibi şeyleri ciddiye aldığınızı tespit ederlerse, bütün bunları ciddiye almaya tehlikeli bir şey nazarıyla bakılırdı. Geri plandaki fikir de şuydu: Şayet bu ideolojiyi ciddiye alırsanız, çok geçmeyecek ve siz fark edeceksiniz ki işler aslında öyle anlatıldığı gibi değil. Dolayısıyla şöyle bir fikir vardı: Resmi ideolojiyi ciddiye almak, muhalif olmaya giden yolun ilk adımıdır. Bunun arka planında yatan fikir de şudur: Bu durum, ANCAK CİDDİYE ALINMADIĞI TAKDİRDE işe yarayacak olan bir ideolojinin harika bir örneğidir.”

Slovaj Žižek’ten yaptığım bu alıntı, sanırım bize de pek yabancı değil. Çünkü açık konuşmak gerekirse bizde de “ancak ciddiye alınmadığı takdirde işe yarayacak” bir yaşam tarzı/formu egemen. Bunu hayatımızın diğer alanlarında da olduğu gibi eğitim alanında da görmek mümkün. Eğitime inanmamanız, ciddiye almamanız, ciddiye alıyormuş gibi yapmanız ve hatta Žižek’in değinmediği ancak ekleme yapmamız gereken ciddiyeti belirlenmiş ve yönlendirilmiş bir çerçeve içinde kalmak koşuluyla da sürdürebilirsiniz. Eğitim üzerinden devam edersek, bizde genel anlamda eğitime ilişkin kayıtsızlık hali egemen. Bu kayıtsızlığa genel anlamda hayatın diğer alanları karşısında eğitime daha az önem atfedilmesi neden olur. Eğitimin retorik olarak, teknik bir unsur olarak fetişleştirilmesi elbette söz konusudur. Ancak eğitime ilişkin düşünsel felsefi kavrayıştan arayışa, alana verilen önem ve itibardan gösterilen kamusal ilgiye baktığımızda mevzunun nasıl sınırlanmış ve yönlendirilmiş olduğunu, nasıl öldürücü bir kayıtsızlığa mahkûm edildiğini görmek mümkün oluyor. Dolayısıyla önem, itibar ve ilgi kamuflajı altında karşılaştığımız fetişleştirme; olanı, kayıtsızlığı gösteren değil, onu maskeleyen olarak işlev görmektedir, iş başındadır. Kamufle edilen kayıtsızlığı, özenle organize edilmiş bir kaçış rampasında ontolojik bir görev gibi göstermekte ve buna inanmakta muazzam bir performans gösteriyoruz.

Bu aralar “uzaktan eğitim” dolayımında yaşadıklarımıza bakınca işler çok daha somut ve çarpıcı hale geliyor. Milli Eğitim Bakanı Eğitim Bilişim Platformu Tanıtımı vesilesiyle dijital eğitim anlamında dünyanın ilk birkaç ülkesi olduğunu açıkladıktan kısa bir süre sonra Türkiye’de haber sitelerinin manşetlerinde “EBA çöktü” haberi yer alıyordu. Sistem çökse de çökmese de “bu konuşma, bu tarz bir konuşma, bu içerikte bir konuşma” “ancak ciddiye alınmadığı takdirde işe yarayacak” bir yaşam/yaklaşım tarzı/formu olduğu için problemlidir. Sistemin çökmesi üzerinden MEB’i ve MEB’in uygulamalarının yargılanması, eleştirilmesi tam da özenle yapılandırılmış kaçış rampasına uygun hal ve hareketlerdir. O yüzden bu hareketler biraz keyif kaçırıcı olsa da MEB için de, genel eğitim kamuoyu için de istenen ve arzulanandır.

O halde önemli ve anlamlı bir yere yaklaşmış oluyoruz. Ne demişti Žižek: “Resmi ideolojiyi ciddiye almak, muhalif olmaya giden yolun ilk adımıdır.” Eğitimi ciddiye almak mevcudu aşmaya giden yolun ilk adımıdır. Peki, biz modern zorunlu eğitimin tarihinin başlangıcından bu yana bu ilk adımı –ki bu adım tarihi bir adımdır ve devrimci bir adımdır– niye atamıyoruz? Yıllarca MEB müsteşarlığı yapmış olan kişinin bizimle dalga geçer gibi dile getirdiği “Cumhuriyet’in başından beri MEB’de paradigmatik hiçbir değişiklik yapılmamıştır. Teknik, tali konularda kimi minimal düzenlemeler yapılmıştır” sözünde berraklaşan “ancak ciddiye alınmadığı takdirde işe yarayan” iş görme tarzının/formunun/yaklaşımının anlamıyla yüzleşmek istemediğimiz içindir belki. Gerçek hayatın hızlı akışında varoluşsal bir mücadele yerine kaçış rampasının sahte güvenliğinde kayıtsızlığı tercih ettiğimiz içindir belki de..

Abdulbaki Değer / Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post Uzaktan eğitim, kaçış rampası ve kayıtsızlık appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Genel Başkanımız Abdulbaki Değer’in “Virüs, zorunlu tatil veya krizi fırsata çevirmek ” başlıklı yazısının tam metni:

Koronavirüs nedeniyle dünya alarma geçmiş durumda. Küresel bir krizle karşı karşıyayız. Vaka sayısı ve ölümler artarken krize ilişkin alınan tedbirler de büyüyor. Hastalar karantinaya alınıyor, OHAL ilan ediliyor, ülkeler giriş-çıkışlara izin vermeyerek izolasyona gidiyor. Hayatın normal akışı ve örgütlenişi askıya alınmış durumda: Okullar tatil, sanat, spor faaliyetleri, kültürel etkinlikler ertelenmiş durumda. 

‘Kriz’, rutinin işlevsiz kalması, tıkanması, kendisinden beklenen fonksiyonları icra edememesi durumudur. Kriz, gündelik hayatın insicamını bozarak güvensizliğe, belirsizliğe, tedirginliğe, korkuya, kaygıya neden olur. Kriz tam da bu niteliğinden olsa gerek aynı zamanda sürdürdüğümüz rutini, bir ‘doğa kanunu’ şeklinde yürüttüğümüz iş ve işlemleri ‘ontolojik’ bir sorgulamaya tabi tutma imkânını da beraberinde getirir. Tehlike anlamı olan krizin Çince’deki bir diğer anlamının fırsat olması bundan kaynaklanıyor zaten. Zira normal koşullarda üzerinde düşünmediğimiz, düşünme gereksinimi duymadığımız ‘rutinimize’ ilişkin esaslı bir sorgulama kapısı açıyor ve hayatın başka türlü görülmesi, düşünülmesi ve yapılanması için zihinsel-eylemsel bir olumsallık yaratıyor. 

***

Bu vesileyle zorunlu olarak gündemimize giren ‘uzaktan eğitim’, ‘online eğitim’, ‘evde eğitim’ uygulamalarından hareketle sürdürdüğümüz ‘okul merkezli’ ana akım zorunlu-kitlesel eğitim sistemimize bakmakta fayda var. Bilindiği üzere zorunlu-kitlesel okul merkezli eğitim Fransız İhtilali’nin ardından sahne alan ve özü itibariyle sanayiye dayalı toplumsal yapının, modern devlet yapılanmasının, matbaa gibi teknolojik gelişmelerin ve Aydınlanma düşüncesinin etkileşiminden güç, imkan ve meşruiyet bulan bir uygulama. Belirli yaş aralığındaki bir nüfusun (öğrenci), belirli zaman diliminde, belirli mekanlarda (okul), belirli bir konuyu (müfredat), belirli kişilerden (öğretmen), belirli şekillerde (yöntem-teknik), zorunlu olarak aldıkları devlet tekelindeki bir eğitim-öğretim faaliyetinden bahsediyoruz. Eğitim tekeli, Weber’in meşru güç kullanma tekeli olarak tanımladığı devletin en önemli ayırıcı vasıflarından birisi. Sınav sistemindeki değişiklikler, ulusal (LGS-YKS) veya uluslararası (PISA) sınavlar üzerinden ara ara sonuçlarını tartıştığımız alternatifsiz bir sistemi, olağanüstü koşulların gündemimize getirdiği ‘evde eğitim’, ‘online eğitim’, ‘uzaktan eğitim’ gibi tedbirler üzerinden ele almak, günümüz dünyasının gerçekliği ve imkânları üzerinden yukarıda anılan örnekler gibi modellerle alternatifli hale getirmek dolayısıyla eğitim-öğretim alanını uygulama modeli olarak çeşitlendirmek-çoğulculaştırmak normal koşullarda da düşünülebilir ve uygulanabilir. Alternatif eğitim düşüncesinin önemli isimlerinden Ivan Illich’in modern dünyada eğitim ve okul arasında zihinlere kazınan sahte özdeşlik eleştirisini dikkate alarak eğitimin okulla mukayyet olmadığı gibi okul eğitiminin pek çok seçenek içerisinde en başarılısı da olmadığını bilelim. Dünyanın değişik ülkelerinde sınırlı sayıda alternatif eğitim uygulaması olmakla birlikte ana akım eğitim, devlet tekelinde zorunlu kitlesel eğitimdir. Bu sistemin sonuçlarının, OECD’nin yaptırdığı uluslararası sınavlarda birinci olan ülkeler de dahil, iç açıcı olmadığı ilgili olanların malumu. Dolayısıyla ‘korona’ gibi herhangi bir tehdit olmadığında dahi etraflıca tartışmamız, varoluşsal sorgulamalara konu etmemiz gereken bir sistemi koşulların olağanüstülüğü üzerinden daha rahat ele alma imkânına, meşruiyetine sahibiz bugün. Bu imkân ve meşruiyetten hareketle MEB’in önümüzdeki günlerde uygulayacağını belirttiği ‘uzaktan eğitim’ veya ‘evde eğitim’ gibi modellere kısaca bakmakta ve kriz sonrası dönemde uygulanabilirliklerine değinmekte fayda var.

‘Evde eğitim’, ‘uzaktan eğitim’, ‘online eğitim’ gibi kavramlar biraz gelişi güzel kullanılıyor olmakla birlikte esas itibariyle ‘okul merkezli eğitim’ dışındaki bir forma, formata, modele işaret ediyorlar. MEB’in açıklamalarında ve komuoyunun genel algılayışında mutlak surette sürdürülmesi gereken ve içinde bulunduğumuz kriz koşulları nedeniyle geçici olarak askıya alınan ‘okul merkezli eğitim’in yerine geçici olarak ikame edilen bu modeller dikkat edilirse ana sistemimizi ‘destekleyici’ bir model olarak zaten uygulamadalar.

***

‘Evde eğitim’ özü itibariyle zorunlu olarak kullanılamayan okul mekânı yerine evin ikame edilmesini vurguluyor. Tabi okul yerine mekân olarak ev ikame edilince öğretmen, sınıf, derslik vs. pek çok husus dışarda kalıyor. O yüzden ‘evde eğitim’ dediğimizde kitle iletişim araçları üzerinden belirlenen konunun aktarılmasını kastediyoruz. Ancak dünyada özelllikle ABD’de uygulanan ve ‘homeschol’ (ev okulu) olarak adlandırılan uygulama ile bizim ‘evde eğitim’ dediğimiz husus paradigmatik anlamda çok farklı şeyler. Bir de ‘evde eğitim’ başlığı altında fiziksel, zihinsel vs. nedenler dolayısıyla okula giedemeyen öğrencilere dönük olarak ‘özel eğitim’ kapsamında verdiğimiz bir uygulama var ki hem sınırlılığı hem içeriği hem de gerekçesi itibariyle bambaşka bir uygulama. Bizim ‘zorunlu’ olarak yürüttüğümüz ‘evde eğitim’ uygulamasının alternatif bir modele dönüşme imkânı için ‘homeschool’ uygulamasına biraz daha bakmakta fayda var. Özelllikle ailelerin dini hassasiyetlerinin belirleyici olduğu bu uygulama çocukların fiziksel güvenliği, ahlaki eğitimleri, sosyalleştikleri çevre ve akademik başarıları gibi gerekçeler üzerinden tercih ediliyor. Buna göre çocuklar okula gitmiyor, evde eğitim alıyorlar. Genelde bu yöntemi seçen ailelerde ebeveynlerden biri (anne oluyor genellikle) çalışmıyor, evde çocukların dersleri ile meşgul oluyor. Ülkemizdeki açık lise veya açık öğretim fakültesi uygulamalarına benzeyen bu sistem (bizdekiler genelde okula gitmek istemeyen, gidemeyen, devam problemi olan veya akademik başarısı düşük olan vs. öğrencilerin örgün eğitimin gereksinimlerini karşılayamadıkları için ‘yaygın eğitim’e alınarak sistem içinde tutulmalarıdır ve ‘homeschool’un varlık gerekçesinden tamamen farklıdır) öğrencilerin belirli sınavlara girerek sınıf geçtiği veya diploma alabildiği bir yapıdır. Öğrencilerin öğrenme hız ve stillerinin farklılığı gibi özel durumlarını dikkate alma, standart bir müfredata bağlı kalmama gibi avantajları olan sistemin sosyalleşme problemi (içe dönük, utangaç vs.) gibi dezavantajları ileri sürülmekte ancak bu dezavantajlara ilişkin daha çok, ayrıntılı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor. 

***

Diğer bir uygulama ‘unschool’ (okulsuzluk) uygulamasıdır. Sadece fiziksel mekân olarak okula değil devlet tekelindeki zorunlu eğitime karşı çıkan bu uygulama neyin, nasıl, kimden, nasıl, nerede, ne zaman öğrenilmesini belirleyen dolayısıyla sofistike bir mühendislik uygulaması olarak öğrenciyle ve ailesiyle hiyerarşik bir ilişkiye giren uygulamayı reddediyor. Illiç’in ‘okulsuz toplum’ çözümlemesini çağrıştıran uygulama çocukların kendi ilgi ve istidatlarına göre doğal yaşamları içinde keşfederek öğrenmesini hedefliyor. Eğitimin en büyük mitlerden biri olarak kabul edildiği günümüzde yasal zorunluluk nedeniyle bırakın uygulanmasını konuşulması/tartışılması bile zor olan bu yaklaşım şüphe yok ki teorik çözümlemesiyle bile eğitim ufkumuzu zenginleştiren, derinleştiren önemli bir kaynak hüviyetindedir. 

***

‘Flexi-school’(esnek okul) olarak kavramsallaştırılabilen uygulama ise adından da anlaşılacağı üzere okula devamın esnek olduğu, tüm hafta boyunca olmaktan ziyade bir-iki günle sınırlı olduğu bir uygulama olup dil, kültür, sanat, spor gibi derslerin alternatif şekilde okul dışı spor kulübünden veya spor merkezinden, gençlik merkezlerinden, atölyelerden, kütüphanelerden kısaca yaşamın bir parçası olarak zaten var olan yapıların okulla daha doğrusu eğitim-öğretim faaliyetleriyle iç içe geçtiği bir yaklaşım. Bu uuygulamanın varlığı ve işleyişi doğrudan sosyal hayatın kalitesi ve organizasyonuyla ilintilidir. Gençlik merkezleri, spor kompleksleri, sanat atölyeleri vs. gibi yerel yönetimlerin, MEB, Gençlik ve Spor, Kültür ve Turizm, Aile ve Sosyal Politikalar bakanlıkları, Diyanet İşleri, YÖK, Üniversiteler, STK’lar gibi pek çok bileşenin katılımı ve eşgüdümünü gerektiren bu uygulama üzerinde ciddiyetle düşünülmesi gereken uygulamalardan birisidir.  Yine bu kriz dolayısıyla yeniden gündemimize giren ‘online eğitim’ veya ‘uzaktan eğitim’ modelleri de ülkemizde yabancısı olmadığımız yaklaşımlar. Yıllardır uygulanmakta olan ‘açık öğretim’ sistemi diğer taraftan yeni teknolojilerle içeriği ve yaygnlığı artan ‘online eğitim’, yine ‘uzaktan eğitim’ kapsamında değerlendirilebilecek olan internet tabanlı uygulamalar MEB bünyesinde kullanıldıkları gibi dil eğitimi, yüksek lisans eğitimleri gibi pek çok alanda karşımıza çıkıyor. Bu açıdan kriz dolayısıyla MEB’in ‘uzaktan eğitim’ veya ‘evde eğitim’ gibi adlar altında vereceği söylenen uygulamaları başarılı bir şekilde vermemesi için bir gerekçe söz konusu değil. Hem teknik donanım, hem içerik hem de tecrübe anlamında ülke olarak da bakanlık olarak MEB de bu işin üstesinden rahatlıkla gelebilecek donanımdadır. Eğitimin çoğulculaşması ve alternatif bir hal alması noktasında kriz dolayısıyla bahsettiğimiz bu uygulamalar yukarıda da ifade edildiği üzere ‘okul merkezli eğitimi’ desteleyici yan unsurlar olarak görülmektedir. Burada ana akım eğitim-öğretim sistemine yönelik bir eleştiri, bir sorgulama söz konusu olmadığı gibi tersine ona olan inanç ve temel paradigmatik yaklaşım aynıyla sürmektedir.

***

Bu açıdan krizin fırsata çevrilebilecek boyutundan hareketle akut tedbirler yanında normal koşullarda düzeyi, niteliği ve işlevselliği yapısal bir hoşnutsuzlukla malul zorunlu-kitlesel ‘okul merkezli eğitim’i günümüzün sosyal, siyasal, ekonomik, teknolojik ve felsefi anlayışını da dikkate alarak en azından sorgulamak gerekmektedir. Eğitim ve öğrenim hakkını Türkiye’de malesef farkında olunmayan ‘öğrenim özgürlüğü’ üzerinden ele alabilirsek hem eğitimi çoğulculaştırmamız, alternatif modellerle zenginleştirmemiz mümkün olacak hem de alternatif modellerle çeşitlenmiş ve zenginleşmiş bir eğitim-öğretim ortamının niteliği artmış olacak. Kriz anında aldığımız tedbirlerin önemli ve takdire şayan. Ancak krizi fırsata çevirmekten bahsetmek için çok daha yapısal ve radikal hesaplaşmalar gerekli.

The post Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı Abdulbaki Değer Gündemi Karar’da Değerlendirdi appeared first on Özgür Eğitim-Sen.