İşte, tüm bunları Fikir Coğrafyası YouTube Kanalında Abdulbaki Değer ile birlikte hazırlayıp sunduğumuz A4 isimli programımızda, Etyen Mahçupyan ile konuşmuştuk. İki saat süren sohbet eğitim meselesine daha geniş bir pencereden bakmak isteyenler için YouTube da işte tam şurada bekliyor:

( https://www.youtube.com/watch?v=wa6OdvLVfeM )

Peki, ne demek eğitimi kuşatan dünya ve biz o dünyayı nasıl göz ardı etmeyeceğiz?

Bir kere yüzyıllık amaçlılığı ve bugüne kadar uygulanagelişini sorgulamadan ve sorunsallaştırmadan ne söylerseniz söyleyin havada kalacaktır. Onun için öncelikle eğitim sisteminin modern tarih içerisindeki konumunu objektif olarak belirlemeniz gerekiyor. Öte yandan devletler için makbul vatandaş / fabrika için işçi üretmeye matuf doğası aynen korunurken bu süreçle uyumlu olarak devlet tekelinde, zorunlu ve kitlesel yanı da beraberinde olan bir sistematiği söz konusu ettiğimizi akılda tutacağız. Bu çok önemli; eğer akılda tutabilirsek retorik ile gerçeklik arasındaki mesafeyi atlamamış olacağız. Dolayısıyla yapısal karakteri dikkate almadan retorik bombardımanına tabi tutulduğumuzda ana akım perde vazifesi gören eğitim okumalarına karşı bir direnç geliştirebileceğiz.

Eğitimin bugüne kadarki varlığını garanti eden en temel vasfı, topluma vaat ettiği sınıf atlama imkânıydı. Orta sınıfın hatta kimi dar gelirli ailelerin en büyük harcama kalemini eğitimin oluşturması boşuna değildi. Diploma ile birlikte garanti altına alınacağı düşünülen statü ve ömrü rahat geçirmenizi sağlayacak bir meslek sahibi olmak, eğitim sistemlerini tüm defolarına rağmen gerçek birer itiraz ile karşı karşıya kalmaktan kurtardı. Ne eğitim yoluyla ideolojik yükleme yapma tutkusu, ne zorunluluğu ne de insan ömrünün çok önemli yıllarına koyduğu ipotek sorun edildi. Onun yerine vatandaş, köprüyü geçmeye odaklandı. Bunda çok fazla şaşılacak bir şey de yok. Ne var ki köprüyü geçerken kurulan akrabalık ilişkilerini sahici sanmak, kendini kandırmak olur. Bu kandırmaca için çok fazla profesyonelin olduğu muhakkak. Tüm o profesyonellerin varlığı da bir yere kadar. Netice itibariyle gerçek, bir çuvala sığmayacak kadar büyük. Öte yandan hangi retorik ile yaldızlanırsa yaldızlansın gerçeğin sadeliği karşısında bir şansı yok.

Bugün tabir yerindeyse yeni bir eşiğin önündeyiz.

Eğitimde başarı ile refahı garanti eden hayat arasındaki varsayılan bağ koptu!

Terk-i tahsil olanlar, eğitimlerine gereken özeni göstermeyenler yahut sınıfsal durumları itibariyle eğitime yatırım yapamayanlar içinde bulundukları halin sorumlusu olarak kendilerini suçluyorlardı. Bugün ise eğitimlerine devam edip gerekeni özeni gösterip bir de aile imkânlarını seferber edenler dahi gördüler ki ellerindeki diploma onlara ne garanti iş ne de refah temin etmeye yarıyor. Bu durumun karşımıza çıkardığı olgu şudur: Genç işsizler. Belki yakın bir gelecekte varlıklarını bize daha gür sesle hatırlatacaklar.

Bugün verimlilik ve ezber dönemi kapanmıştır. Yaratıcılık ve özgünlük bugünün dünyasında fark yaratan becerilerdir. Bu ise eğitimin icra edildiği kabın durumuna bakmayı icbar ediyor. Eğer hâlâ gevşeyen vidaları sıkma telaşındaysanız; konuyu hiç anlamamışsınız demektir. Eğer içeriğin yöntemin önünde olduğunu düşünüyorsanız; konuya hakikaten Fransız kalmışsınız demektir. Bir meselede, esası bu kadar teğet geçerek mesafe alınamaz. Yaratıcılık ve özgünlük düşünmeyi öğrenmiş olanların ortaya koyacakları bir performans. Sizin tüm yapılanmanız bunu engellemeye yönelik ise kendini kandırmayı sürdürmenin kimseye faydası olmayacaktır.

Bu kandırmacaya bir son verelim artık!

Bu da tüm toplum kesimlerinin ortak irade ve kararlık ile meseleyi gerçekten mesele edinmelerine bağlı. Bir de eğitimi de kuşatan bir dünya olduğu gerçeği ile yüzleşmeye tabi.

The post Eğitimi Kuşatan Dünya appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Düşünür şöyle diyordu çünkü; “Enformasyon çoktan gerçeğin duvarını aştı ne doğrunun ne yanlışın hiper uzamında gelişim gösteriyor. Çünkü böyle bir uzamda her şey anlık güvenilirliğe dayanıyor, ya da daha doğrusu, enformasyon gerçek zamanda gerçek olduğuna göre gerçek olanda daha gerçektir. Bu nedenle de temelde kesin olmaktan uzaktır.”

Gerçeğin duvarını aşıp ne doğrunun ne de yanlışın uzamında seyretmeyen kesin olmaktan uzak bir enformasyon bombardımanı altında kalmak, başka hiçbir felaket olasılığı olmasa bile yeterince korkutucu. Zira böyle bir durum, belirsizliği gerçekliğin tam ortasına bırakmakla kalmaz artık kendisinden söz edebileceğimiz bir “gerçeklik” de bırakmaz ortada. Epistemolojik belirsizlik böylesi bir etkiye muktedirdir. Bu ise tam olarak tüm dünyayı Baudrillard’ın aynasında kendi sureti ile karşı karşıya bırakır: “Nesnel bir başvuru kaynağı bulunmayan bir zamanın içinde dengemizi yitirmiş durumdayız.”

Bahse konu olan durum olay ile haberin yer değiştirmesinde deneyimlenmektedir. Olay hakkındaki her türden bilgi bir ses ve görüntü parçası haline getirilerek haber olarak kitlelere servis edilir. Bu servis çoklu teknolojiler ve kitle iletişim araçları ile “üstüne boca etmek” ve art arda “içerik yığılması” olarak formüle edilir. Gerçeğin yerine göstergelerinin konduğu bu aşamada artık her türlü düşsel ve gerçek ayrımının yitirildiği bir evreye geçilir. Bu aşama bir hiper-gerçeklik aşamasıdır. Gerçek, aşırı gerçeklik tarafından alt edilmiştir ve bir daha geri dönmeyecektir.

Birbiri üstüne binen ses ve görüntü yığınının altında kalıp ezilmiyoruz; çünkü tüm içerik akışkan ve sıvılaşmış durumda. O nedenle Paul Virilio’nun ifadesiyle “haber ne olursa olsun hiçbir şey gerçekleşmiyor; her şey geçiyor.”. Ekranda, olayın ses ve görüntü ile birlikte çoğu zaman kayan/akan bir haber metni içinde geçip gittiğini hatırlayalım.

Peki; böylesi bir vasatta birisi çıkıp kıyametin kopacağını söyleseydi ne olurdu peki?

Yönetmen Adam McKay Netflix yapımı Don’t Look Up filmi ile neyin olmakta olduğunu / neyin olacağını bizlere anlatmaya çalışıyor. Kendisiyle yapılan bir söyleşide filmin parodi olamayacak kadar gerçek olduğunu söylüyor. Filmin metaforu olan ve hızla Dünyaya doğru ilerleyen Everest büyüklüğündeki göktaşını dışarıda bırakırsak eğer yönetmenin bizzat her birimizin deneyimlemekte olduğumuzu anlattığını söyleyebiliriz.

Küresel ısınma, buzulların erimesi, iklim değişikliği, sera etkisi, zehirli yağmurlar, patlamalar, açlık ve yoksulluk, savaş ve göçler vs. Dünya adlı gezegenimizin can çekişmesini anlatan her bir olay canlı televizyon yayınları sayesinde diğer sıcak haberler arasındaki bir haber kadar bildik ve tanıdık. Bu aşina olma halinin bu tanışıklığın korkunç bir yan etkisi var: Dikkat eksikliği! Dikkat epey bir süredir kıt bulunan değerli bir maden gibi.

Kuşkusuz aynı zamanda sersemleştirici bir şey bu. Ses ve görüntünün sayısız kere çoğaltılarak üzerinize dalgalar halinde geldiği bir durumda tepki vermek şöyle dursun; darbelerin sayısını tutmak, dökümünü yapmak bile mümkün olmayacaktır. Bu içerik fantazmaları geçidinde, bu kendinden geçmişlik düzeyiyle karşı karşıya kalmak günümüz insanını ne istediğini bilemez bir hale getirmektedir.

Baudrillard, şizofreni; kendini etkilemeye çalışan tüm iletişim ağlarına karşı duyarsız, her şeyi emen bir ekran, bir alma verme noktası olarak tanımlamıştı ve eklemişti “Aşağı yukarı hepimiz bu durumdayız.” Aralıksız aktarımın ve sürekli ağda takılı kalmanın maliyeti insan için çok yüksek.

Kitlelerin içerik yığılması ile aşina oldukları olaylara ilişkin haberler, herhangi bir infial yaratmıyor. Eğer haber bir kıyamet haberi dahi olsa belli belirsiz hafif bir şaşkınlık içinde yahut çoğu zaman metanet ile tüketilen bir içerik olarak kalıyor sadece. O kadar!

Yönetmen Adam McKay işte bu kıyamet gibi o kadara isyan ediyor filminde.

Politikacılar, sermaye çevreleri, medya ve onun sersemleştirdiği kitlenin böylesi bir durumda tepki ve tepkisizliğinin nasıl bir patoloji olduğunu resmediyor. Esasından filmin bu kadar çok konuşulmaya değer bulunması da bu yüzden. Bizi bize, dünyayı dünyaya anlatıyor Adam McKay.

Dünya çevresinde uydular yerleştirme fikrinin mucidi Artur C. Clarke Geleceğin Çehresi isimli kitabında henüz altmışlı yıllarda şunları söylemişti: “İnsanlık kendisine gökten yağacak olan bu bilgi ve eğlence dalgalarına karşı nasıl bir tepkide bulunacak? Bunu bize ancak gelecek gösterebilir.

Bir kere daha bilim her zamanki sorumsuzluğu içinde medeniyetin kapısına haykıran bir çocuk bırakmıştır. Biz artık aksiyon adamları değil, bir “seyirciler” ırkı olmak yolundayız.Irkımızın mezar taşında neon harflerle şu kelimeler yazılı olacaktır: Tanrılar bir kimseyi mahvetmek istedikleri zaman, ona bir televizyon vermekle işe başlarlar.”

Televizyon ile seyirci ırkı olarak dönüştürülen insanın günümüzde internet ve sanal teknolojiler ile etkileşimi dünyayı sibernetik bir sirke mi dönüştürüyor?

Bu soru, Artur C. Clarke’ın sorusuna ilave edilebilir. Zira filmde Dünyanın varoluşuna ilişkin tehdidi bilimsel olarak tespit eden iki gökbilimcinin Dr. Randall Mindy (Leonardo DiCaprio) ve Kate Dibiasky (Jennifer Lawrence) televizyonda konuşma çabaları sosyal medyanın bizim de tanıklık edebileceğimiz kullanım şekli ile onları adeta medya topacı haline getiriyor.
Gökbilimcilerin bu duruma isyanına spikerin verdiği yanıt aslında üst-ideolojisi eğlence olan bir aygıt olan televizyonun mantığını birebir aktarıyor : “Bizim olayımız budur. Kötü haberleri eğlenceli sunarız.”

Dr. Randall Mindy (Leonardo DiCaprio) ağlamaklı bir biçimde bütün çaresizliği ile şu an bile cevabını kimsenin kolay kolay veremeyeceği üç soru soruyor filmde.

Sanırım bundan sonra ne olacağını bu soruların bir cevabının olup olmayacağı bize söyleyecek:

“Tanrı aşkına birbirimizle nasıl diyalog kuracağız?

Kendimize ne yaptık böyle?

Nasıl düzelteceğiz?”

Baudrillard’ın aynasına tekrar dönersek hem bu sorulara hem de “Yukarı Bak!” çağrısına cevap verebilmenin zorluk derecesini daha iyi anlayabiliriz diye düşünüyorum.

Düşünür, “Tanrıya olan inanç bile göstergelerine indirgenerek simüle edildikten sonra varın gerisini siz düşünün!”, demiş ve eklemişti “Öyleyse bütün sistem yerçekiminin etkisinden kurtulmuş, inanılmaz bir simülakra dönüşmektedir. Bu simülakr düzeni, nerede başlayıp bittiği bilinmeyen, gönderenden yoksun bir kapalı devre içinde, gerçeğin değil yalnızca kendi kendinin yerine geçebilen bir şeydir.”

Karar / 14.01.2022

The post Yukarı Bakma ve Baudrillard’ın Aynası appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 2019 Temmuz ayı verilerine göre 15-24 yaş arası gençlerde işsizlik bir önceki yıla göre 7,2 puan yükselerek yüzde 27,1 ile rekor kırdı. Tarım dışı işsizlik oranı 3,6 puanlık artış ile yüzde 16,5 olarak gerçekleşti; 15-64 yaş grubunda işsizlik yüzde 14,2 oldu. Kayıt dışı işsizlik ise yüzde 36,0 olarak gerçekleşti. 

Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yalçın Karatepe, paylaştığı Twitter mesajında konuyla ilgili “Genç işsizlik oranı yüzde 27,1 ancak buna çalışmayan ve eğitimde olmayan (%29,4) eklendiğinde gençlerin yüzde 56,5’nin işsiz olduğu görülüyor. Gençlerin yarısından fazlası boşta” dedi.  

Modern eğitim, uzun bir süre yetenek ideolojisinin sağladığı meşrulaştırıcı argüman ile bir hat üzerinde ilerdi. Argüman basitti: Nereden geldiğinin, kim olduğunun bir önemi yok! Eğer çalışır, disiplinli olur, iyi bir eğitim alırsan başarı merdivenlerinden hızlıca çıkarsın! 

Eğitimin en emin sınıf atlama aracı olduğu iddiasına hayat veren argüman işte buydu. Oysaki işlerin bu kadar karmaşık olmadığı yani küresel, dijital ve akışkan olmadığı zamanlarda bile bu argümanın doğruluğu son derece tartışmalıydı. Çünkü tedrisi süreç hiçbir zaman yetenek ideolojisinin sunduğu gibi ‘tarafsız’bir alan olmadı.  

Bundan 55 yıl önce Avrupa Sosyoloji Derneği’ne sunulmak üzere bir rapor hazırlandı. Raporun altında iki sosyoloğun imzası vardı. Raporda, Sosyolog Pierre Bourdieu ve arkadaşı Jean Claude Passeron Fransa özelinde yaptıkları bir saha araştırmasının bulgularını paylaşıyorlardı. Daha sonra ‘Varisler’adıyla da kitaplaşacak olan bu araştırmada Bourdieu ve Passeron; sınıf atlama, fırsat eşitliği ve eğitimin toplumsal hareketliliği sağladığı türünden eğitime dair bir dizi iddianın gerçekle temas ettirildiğinde nasıl güçsüz, cılız ve zayıf kaldıklarını gösterdiler. Öğrencilerin yetenekli, çalışkan ve disiplinli olmalarının yetmeyeceği bir eleme işlemi devredeydi. Tevarüs edilen kültürel sermayenin eğitimde denkleme dâhil olması ile her şey değişiyordu. Temel tezlerinden birisi halk sınıfından gelen öğrencilerin geldikleri sınıflardaki tedrisi sürecin zayıflığı sebebiyle diğer öğrencilerden daha çetin bir elenme sürecine tabi tutuluyor olmalarıydı. Öte yandan diploma alma safhası geçilse bile sınıf atlatıcı istihdamın gerisinde kalıyorlardı. ‘Eğitim toplumsal hareketliliği sağlar’, bu bir ezberdi. Eğitimin toplumsal hareketliliği sağlaması son derece sınırlıydı. Orada aşılması zor bir kültürel bariyer vardı.  

Çocuğun aileden tevarüs ettiği kültürel sermaye, dil kodları vs. eşitsizliği kuran temel şeylerdi. Okullar arasındaki eşitsizliğin dillendirildiği bizim gibi ülkelerde sözü edilen bu arka planın henüz kolay anlaşılır ve hazmedilir bir konu olmadığını söyleyebiliriz. Okullar arası eşitlik sağlansa bile aşılamayacak olan eşitsizlikler var ve mevcut okul pratiği yapısı gereği bunları izale edemez. Edemediği gibi belirli bir kültürel sermayeye alan açarken o sermayeden yoksun olan diğerini eleme çarklarına gönderir ve böylece ‘fırsat eşitliği’bir masala dönüşür. “Bu yıl sınav birincisi Tunceli Çemişgezek’ten çıktı” türünden haberler bir haber değeri taşıyorsa hâlâ, bu haberin dolaşıma sokulduğu yerde güçlü bir fırsat eşitsizliği var demektir. Haber değeri taşıması bunun bir istisna olmasından ötürüdür çünkü. 

Bourdieu ve Passeron araştırmalarını nispeten güvenceli sanayi istihdamının sunulduğu koşullarda yapmışlar, tabir yerindeyse eşitsizliği gösterebilmek ve toplumsal eşitsizliğin giderilmesinde eğitimin sınıf atlama vizyonunun yetersizliğini anlatabilmek için bin dereden su getirmişlerdi. ‘Kültürel sermeye’, bu çabalarının ürünü olarak ortaya çıkan bir kavramdı. Ne var ki şimdilerde onların altını çizmek için didindikleri bu gerçek ölü balıkların karaya vurması gibi apaçık biçimde kendisini herkese gösterdi. Hatta bizatihi herkesin bir şekilde ya kendisi ya da bir yakını tarafından deneyimlenen bir olağan duruma dönüştü.  

Biraz umut, hayal ve yeni aldıkları üniversite diplomaları ile hayata atılan gençler piyasalarda yüzlerine kapanan kapıların gürültüsüyle irkiliyorlar. Emek piyasaları bugün elinde diploması olan insanlar için daralmıştır. Zygmunt Bauman Ricardo Mazzeo ile yaptığı söyleşide bu duruma şöyle dikkat çekiyor: “Bugünlerde yüzlerine kapıların çarpıldığı (beklendik bir şekilde) kişiler, sadece doğru çabalara yönelip doğru fedekârlıklarda bulunmayı başaramamış kişiler değillerdir. Başarı için gerekli olduğuna inandıkları her şeyi yapmış insanlar da kendilerini (ancak bu sefer beklenmedik bir biçimde)   aynı açmazın içinde bulmakta, kapılardan elleri boş dönmektedirler.(…) Toplumda eğitim yoluyla yükselme, yıllarca insani koşullar ve beklentilerdeki çıplak, açık saçık eşitsizlikleri kapatan bir incir yaprağı oldu (….) Kalıcılaşmış ve sürekli büyüyen eşitsizlik için öne sürülen bu özrün içi iyice boşalmıştır.” 

Üniversite mezunu işsizlik ve beklentilerin altındaki mezun istihdamı yeni ve hızla büyüyen bir fenomeni karşımıza çıkarıyor. Bu fenomenin yarattığı şok ne türden toplumsal hasarlara yol açıyor? Barındırdığı riskler nelerdir? Yüksek eğitim almış ve işsiz bu insanlardan oluşan ve öbek öbek büyüyen memnuniyetsiz, öfkeli bir kitle var. Bunun ne türden sonuçlara gebe olduğu ise üzerinde konuşmayı, düşünmeyi ve tedbir almayı gerektiriyor. Yukarıda bahse konu olan söyleşide Bauman Ortadoğu’da patlak veren isyanlarda eğitim almış, işsiz ve acı çeken insanların tetikleyici etkisinden bahsediyor. 

Var olan eşitsizlikleri yumuşatan sınıf atlama vizyonu ile sınıf atlama imkânını işler durumda tutan eğitim vizyonu sahneyi aynı anda terk ediyor. Argüman parçalandı ve incir yaprağı düştü. Bu eğitim için olduğu kadar toplumsal açıdan da büyük bir soruna işaret ediyor. Dünya bu sorunu eş zamanlı yaşıyor. Küresel bir sorun ülkeleri kat ede ede ilerliyor. Bizdeki yansımalarının ne ölçüde farkındayız yahut farkında olması gerekenler ne düzeyde konuyla ilgililer bilmiyorum. 

Son yirmi yıl içerisinde yüksek öğretim kurumlarının ve dolayısıyla o kurumlardan mezun olanların sayısında muazzam bir artış oldu. Bununla birlikte mezunların alanında istihdamı yükselen bir sayısal veri vermiyor bize. Çok sayıda üniversite mezunu kendi alanında iş bulamayıp kuryelik, tezgahtarlık, garsonluk gibi pek vasıf istemeyen işlere girmekte. +90 isimli You Tube kanalında yayınlanan ‘Alanında İş Bulamayanlar’ başlıklı belgesel çalışma sayısız örnekten bazılarına yer vermiş.    

Artaç Tuncer İnşaat Mühendisi diplomasıyla mezun olmuş. Sayısız iş başvurusunda bulunmuş ama sonuç alamamış. Artaç, mezun olduğu bölümün dört yıl içinde otuz bin mezun daha vereceğini şu an piyasada bulunan inşaat mühendisi sayısının yüz bin olduğunu söylüyor. Artaç tesadüfen iş bulmuş. “Garson arıyorlarmış girdim. Şu an ruh sağlığınızı  koruyorsanız o bile başarı.”, diyor ve “Bunca sene boşuna zaman harcamışız” diye de ekliyor. 

Mehmet Rasim Yazıcı. Mehmet, Fen Lisesi mezunu, üniversiteye giriş sınavında 12.500 civarı bir sıralamayla, Hacettepe Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği bölümüne girmiş. Bölüm mezunlarının ya çok iyi yerlerde çalıştıklarını ya da işsiz olduklarını savunuyor. Başvurularının sonuçsuz kaldığına yakınan Mehmet, “Günde belki yetmiş yere başvurduğum oluyor” diyor. 

Kader Doğan. Kader, “24 yaşındayım, Kamu Yönetimi Mezunuyum ve çiçekçilik yapıyorum şu an” diyor. Kader asıl zorluğun üniversiteye girmeden değil, üniversiteden mezun olduktan sonra başladığını düşünüyor. 

Örnekler çok ve çoğaltılabilir. Fakat manzara değişmiyor. Öte yandan kamuda iş bulma ümidiyle kurumların sınav ve mülakatlarına giren gençler için umut kırıcı ve adalet duygusunu zedeleyici  başka bir durum var. Gençlerle yaptığım söyleşilerde sıklıkla karşıma çıkan bir yakınma bu. Gençler, kamuda bir tanıdıkları olmadığı müddetçe iş bulamayacaklarına inanıyor. Bu bambaşka bir felaket bizim için. “Bu devirde kim olduğunun, ehliyet ve liyakatin  bir önemi yok, kimi tanıdığın önemli”. Bu cümleyi o kadar sık duyuyorum ki! Bourdieu olsa bizdeki mülakat düzeneğine bakıp; “Benim dediğime geldiniz, sosyal sermaye eşitsizliği besliyor” derdi muhtemelen.  

Mevcut eğitim sistemi tüm dünyada, mutlak cevapların değil; çoğunlukla soru işaretleri ve ünlemlerin olduğu bir alan. Soru işaretleriniz ve ünlemleriniz yoksa bu alan ile ilgili her türlü ezberin kolay ikna edilen tüketicisi haline gelebilirsiniz. Eğitimin daha kolay erişilebilir olduğu ne var ki bununla birlikte işlevsizliğinin daha çok arttığı günümüzde, diplomaya erişim kolaylaşırken diploma ile bir şey yapabilmek sıfırlanıyor. Bu durumun kendisi bile başlı başına bir kriz hali. Tüm diğer alanlarda olduğu gibi burada da hazır cevaplardan çok soru ve ünlemler bize yol gösterecek. Genç işsizliği, bir ünlem olarak hepimizin önünde duruyor şimdi.

Ali AYDIN

Özgür Eğitim-Sen Genel Sekreteri

The post Gözümüzün önündeki ünlem: Genç işsizler! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Yıllar önce, katıldığım bir televizyon programında programa benimle birlikte konuk olan bir eğitim sendikasının temsilcisi (10 yıl içinde üye sayısı 10 kat artan bir sendika!) sendikasından bahsederken Türkiye’nin en büyük sendikası olduklarını söylemişti.

Ona göre belli ki büyüklük, rakamsal verilerle ilgiliydi. Nasıl, ne şekilde ve ne pahasına olduğu önemli olmaksızın en kalabalık olan, en büyüktü.

Hak, adalet ve özgürlük mücadelesi ne zamandan beri sayıya vurulur oldu?

Haklı olmak ne zamandan beri kaç kişi olduğuna göre değişen bir şey haline geldi?

Bu nasıl bir itikad?

Hak, adalet arayışını misyon edindiği iddiasında olanların kalabalık ile övünmesi obez bir insanın vücudundaki yağlarla övünmesi gibidir. Aleni biçimde sağlıksız ve estetik açıdan problemli bir durum ile iftihar etmektir bu. Bu yaklaşımın anlaşılır bir tarafı var aslında. O da şu: Türkiye’de pozitivistler ikiye ayrılır: 1) Pozitivistler 2) Pozitivist olduğunu bilmeyen pozitivistler

Şaka şaka… Pozitivizm filan değil düpedüz ahlaksız var burada!

Kamu kurumları yahut açık ya da gizli güç merkezleri ile yanaşık düzen olmayı onlarla kendisini ilişkili kılarak bundan rant, ikbal ve istikbal devşirmeyi içine sindirmiş ve maalesef tam da bu nedenle ilgi ve alakaya mazhar olmuş yapılar var. Bu ilgi ve alakanın gökten zembille inmediği ya da marifete dönük bir iltifat olmadığı açık. Her dönem ve her devirde “altına hücum”, diyen gürûhlar dün olduğu gibi bugün de bu koşullanmalarından vazgeçmiş değiller.

Burada rant, ikbal ve istikbal karşılığı özerkliklerini kaybetmiş nahoş ilişki biçimi üzerinden sivilliği idrak edememiş özerk ve özgün duruşun kıymetinden bîhaber birkaç dernek, vakıf ya da sendika yöneticisi ile meseleyi sınırlamak doğru olmaz. Bizde vatandaş kimliğinin henüz tekâmülünü tamamlamamış olması sosyal ve siyasal vasatın konfigürasyonunda bu tür açmazları ortaya çıkarıyor. Dolayısıyla bir iki STK’cı değil söz konusu olan. Bir zihniyet dünyasının üzerinde yükselen gerçeklik ile karşı karşıyayız.

Apoletsiz olmayı sivil olmak için yeterli görenlerin ufku şimdilik böyle bir STK’cılığa el veriyor. Buna yol veren, destek ve teşvikten mahrum bırakmayan bir kalabalık için de böyle bir STK’cılık sonuna kadar hak edilmiş bir STK’cılıktır. Ne var ki mesele kimin neyi hak ettiği meselesi değil memleket meselesidir. Bu hal ve gidişat birkaç kişinin itibar kaybetmesi ile değil toplumun önemli bir kesimini sözden; yani sözünün bir değeri olması durumundan mahrum bırakmaya matuftur.

Bunu görmemek için ya ahmak ya da art niyetli olmak gerekiyor!

Yıllardır tehir edilemez bir vazife olarak gördüğüm için sivil toplum çalışmalarının içinde yer aldım. Geçen her yıl hayal kırıklığı yaşamamam konusunda beni güçlendirdi. Ortada hayal kurmaya değer bir manzara yoktu çünkü! Kirden ve irinden üzerimize bulaşmasına fırsat vermemekti düsturumuz.  Bunun için ne kadar direndiysek o kadar yalnız bırakıldık. Ne var ki en başından biliyorduk; Hakikat sayı ile ilgili değildi.

İşte, böyle böyle açıldı, “irinliler kabilesi” ile aramız…

 “irinliler kabilesi

çoğalıp sayıları göze batınca alarga durdular bizden

sevmezlermiş bizi raconlarının bu olduğu söyleniyor

yarası cerahatlenmeyeni kendilerinden saymazlarmış

bize başından beri başkası muamelesi yaparlarmış

daha yeni öğrendik meğer biz de onlarla mecazdan

leff ü neşirden gayrı alâka şimdiye kadar kurmamışız

doğrusu gerçekten bizmişiz başkaları

onlara dokunmanın bizlere ar gelişi bundanmış

irinsizlik bilinciymiş her geçen gün tuhaflaştıran bizi”

(İsmet Özel/Savaş Bitti)

The post Ali Aydın rant ve ikbal sendikacılığını yerden yere vurdu appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

“Dünya yeni bir çağa hazırlanıyor; biyolojik olanla dijital olan aynı bedende buluşacak. Sanal gerçeklik araçlarının derslerimizde, öğretmen eğitiminde daha çok kullanılacak olması bizi heyecanlandırıyor. Sanal ve Artırılmış Gerçeklik Mükemmeliyet Merkezi için teşekkürler…”

Sayın Bakanın bahsettiği biyolojik olanla dijital olanı aynı bedende buluşturmak Transhümanistlerin ütopyası. Sayın Bakanın Transhümanizim okuması nasıl, çok bilmiyorum. Biyolojik olan dijital olan ile birleşince bizler daha iyi mi daha fena mı bir yerde olacağız?  Dünya daha adil, müreffeh ve insan onuruna yakışır bir dünya mı olacak, o bahsi diğer. Fakat şurası kesin Ziya Selçuk ivme kazanmış ve dünyanın çehresini değiştiren ve değiştirmeye devam eden bir süreçten bahsediyor. Bu değişimin kendisini heyecanlandırdığını söylüyor. Eğitim sistemimizin bu sürece ayak uyduracağını ilan ediyor. Öte yandan bu sürecin eğer düşünüldüğü gibi devam edeceği varsayılıyorsa okulun kendisini sanallaştırdığı da görülüyordur herhalde…

Eğitim bahsinde, Türkiye için konuyu ilginç kılan bir nokta var: Retorik hep parlak ve ışıltılı pratik hep resmi ve alabildiğine gri!

Türkiye’de eğitim meselesinde tüm kesimlerin ittifak halinde benimsedikleri yaklaşım; ana akım – statükocu yaklaşımdır. Burada muhtemelen karşınıza çıkacak olan ton farklarıdır. Öte yandan eleştirel-özgürlükçü yaklaşımlar ise varlıklarından kimsenin haberi yokmuş gibi yapılarak konu dışı kılınmaya çalışılır. Eleştirel-özgürlükçü yaklaşımı benimseyenler ana akım-statükocu yaklaşıma karşı şu an için sadece akıl-dışı pratiğe dikkat çekerek başta eğitimciler olmak üzere kamuoyunda bir farkındalık yaratmaya çalışıyorlar.

Buna karşın eğitimde ana akım-statükocu yaklaşımın mensupları ve temsilcileri mevcut olanın muhafazasını garanti altına alarak bugüne kadar eğitim sistemi üzerinden maruz kaldıklarımızın bundan sonra da çocuklarımızın istikbalini şekillendireceğine ön ayak olmaktadırlar.

Düzeneğin rahle-i tedrisinden geçenler karşı bir zihinsel hamle ile maruz kaldıkları epistemik şiddete karşı önlem alma yoluna gitmemişler ise tahsil, statü ve mesleki konumları ne olursa olsun aynı tekerlemeler ile bir ömür avunabiliyorlar. Böylece yanılsamalar birer hakikate, çaresiz stratejiler çözüm reçetelerine dönüşebiliyor.

Okulu ve eğitimi konuşmak, yanılsamalar üzerinden bir yere götürmüyor bizi.

Henry A. Giroux’un öğretim sürecine ve okula dair bir analiz zemini olarak sıraladığı şu tespitler bir eğitim ve okul konuşmasının girizgâhında bulunmak durumundadır bence.

Buna göre;

Birincisi; okullar içinde bulundukları sosyal-ekonomik bağlamdan bağımsız olarak analiz edilemezler.

İkincisi; okullar söylem, anlam ve öznel görüşlerin üretildiği ve kontrol edildiği politik alanlardır.

Üçüncüsü; derslik pratiğini yönlendiren ve yapılandıran sağduyuya dayalı değerler ve inançlar, a priori evrensel esaslar değil, spesifik normatif ve politik çıkarımlara dayalı sosyal yapılandırmadır.

Öğretim süreci ve okulun bu yönü ve yönelimi ile güç-iktidar-sınıf ilişkileri içinde; Kim için? Kime karşı? Ne amaçla? Nasıl?, yer tuttuğunu sorgulamaksızın okulu ve eğitimi konu ediyormuş gibi görünen konuşmaların bilgisayarları enfekte eden casus yazılımlardan bir farkı yok.

Bu türden konuşmayı sürdürenleri yalnızlaştırarak ve esasa taalluk edenin peşinde olanları güçlendirerek belki gündemi değiştirebiliriz.

Ne var ki kimsenin kulağı ezanda olmadığı için namazda da gözü yok kimsenin!

Dolayısı ile iş dönüyor dolaşıyor ezberletilen şarkının sözlerinde takılıyor;

“Sevinçliyiz hepimiz yaşasın okulumuz…”

The post Ali Aydın yazdı: “Sevinçliyiz hepimiz yaşasın okulumuz” appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

PISA 2015 araştırmasında okuma becerilerinde 50’nci sırada yer alan Türkiye, PISA 2018 araştırmasında 40’ıncı sıraya yükseldi. Matematik okuryazarlığında 50’nci sıradan, 42’nci sıraya; fen okuryazarlığında ise 54’üncü sıradan, 39’uncu sıraya yükseldi. Sıralamadaki bu değişiklik kimilerince ‘zafer’ olarak nitelendirildi. Diğer yandan bu zafere temkinli yaklaşanlar da var. Mesela, Üniversite Araştırmaları Laboratuvarı’ndan (ÜniAr) Prof. Dr. Engin Karadağ ve Prof. Dr. Cemil Yücel Türkiye açısından 2018 PISA sıralamasındaki değişikliği “patinaj” olarak niteledi. Yücel ve Karadağ Milliyet’te yer alan açıklamalarında “2012’ye geri döndük. Bu başarı değil! Türkiye uzun süredir eğitimde patinaj yapıyor. 2015’te üst gruplar yeterince temsil edilememişti. O yüzden dramatik şekilde düşüktü. Şimdi büyük bir artış var gibi. Artış, MEB’in örneklemi düzgün seçilmesini sağlamasından kaynaklanıyor” diyor. 

***

Kesin olan bir şey varsa o da şu: Her hâlükârda PISA sıralamasında gerideyiz. Ölçmeye konu olan tüm alanlarda OECD ortalamasının altındayız. Bunu görüyoruz evet, yalnız PISA’yı nihai bir mihenk olarak gibi sunma girişimlerinin de bir perdeleme işlevi üstlendiğini belirtmekte fayda var.  

Neyi perdeliyor peki? 

Tabii ki küresel ve ulusal ölçekte cari eğitim sistemlerinin asıl işlevini. Meseleyi bir fen bilimleri-matematik sıralamasında basamak çıkmak/inmek seviyesine sıkıştırarak lokal ve global yalanların kurbanı olan kitleler bir şekilde sürece dahil edilip içerilerek küresel düzeyde eğitim yalanın ömrü uzatılmış oluyor. 

PISA 2018 değerlendirmesine göre öğrencileri en başarılı ülke Çin… Her üç kategoride de birinci olan Çin’i sırasıyla Singapur ve Makao takip ediyor. 2015’in birincisi Singapur 2018’de üst sıralardaki yerini korudu ve Çin’in ardından ikinci sırada yer aldı. PISA’da üst sıralarda İskandinav etkisi yine kendisini hissettiriyor. 

Şimdi biraz soluklanalım… 

***

Geçen yıl bize farklı bir bakış kazandırmaya namzet bir PISA haberini hatırlayalım. Claudia Jardim BBC News’de 2015’te PISA birincisi olan Singapur ile ilgili önemli bir habere imza attı. Jardim imzalı haber PISA birincisi Singapur’un eğitimini ‘tartışmalı’ olarak niteliyordu. Jardim’in haberine Singapurlu bir öğrenci olan Jack’ın haftalık programını okuyarak başlamıştık: 

“Jack’in haftalık programı tamamen dolu. Önümüzdeki bir ay boyunca da böyle olacak. Pazartesi günleri saati sabah 06.00’da çalıyor. 12 yaşındaki çocuk 7.30’da matematik problemlerinin başına çoktan oturmuş oluyor. Salı günleri Çince derslerinden sonra 45 dakikalık molası var. Bir diğer molası Cuma günleri, 16.20 ve 17.15 arası. Cumartesi günleri de Matematik, fen, Çince ve İngilizce dersleri var. Ancak bu programındaki en boş gün aslında, iki saatlik bir molası bile var. Ama Jack pazar günü sıkı programına geri dönüyor ve 21.00’de yatağa girene kadar çalışıyor.” 

Jack ve onunla birlikte binlerce diğer çocuk, Singapur’daki ilkokul bitirme sınavlarına buna benzer bir programla hazırlanıyor. Jack’in annesi Sheryl Iow”Genelde şikâyet etmiyor, çünkü programı diğer çocuklarınki kadar yoğun değil. Diğer velilerle konuştuğumda hep oğluma daha çok ders kitabı almam gerektiğini hissediyorum” diyor. 

***

Ülkenin demokratik durumu ve yönetim-halk arasındaki ilişkinin mahiyeti hakkında detay sunan haberinde Jardim; ‘Singapur bazı temel özgürlükleri engelleyen, yönetime sadakatin ise sosyal güvenlik ve refah garantisini getirdiği otoriter bir yönetime sahip. Bu felsefe, eğitim sisteminde de önemli bir rol oynuyor’ diyor. 

Eski öğretmen Dawn Fung “Ailelerin iyi notlar alamayacaklarından korkan çocukların hayatını çok zorlaştırdığını” söylüyor. En iyi okullara ve üniversitelere erişmek için çocuklar PSLE olarak bilinen ve eğitimlerine nasıl bir ortaokulda devam edeceklerini belirleyen ilkokul bitirme sınıflarına erkenden hazırlanıyor. Fung “Bu kariyer yaklaşık 2 yaşında başlıyor” diyor. 

Rekabetçi bir sistem var Singapur’da. Çocukların çoğu özel ders alıyor. Mesela, Jack’in annesi Sheryl Iow, çocuğunun özel derslerine ayda 700 dolar harcıyormuş. Özel ders Singapur’da kârlı bir sektör, sektörün büyüklüğü 750 milyon doları buluyor. 5.5 milyonluk bir ülkeden söz ediyoruz.  Özel dersle sınavlara hazırlık Türkiye’de de kanıksanmış bir pratik. Tabii ki parası olan aileler için. Özel dersin yeterli olacağına dair bir garanti de söz konusu değil. Yoğun programı ve özel derslerine karşın Jack, PSLE’den annesinin girmesini istediği seçkin okula girmek için gereken puanı alamamış. 

*** 

Jardim’in haberinde yer alan trajik verilere ise sistemin çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerinin anlatıldığı bölümde rastlıyoruz. Jack’in annesi Sheryl Iow, PSLE’den gerekli puanı alamadığı için oğlunun küçük düşeceğinden kaygılı. “Oğlum mutsuz” diyor. Kariyeri iki yaşında başlatmanın ve çocukları varoluşsal öneme sahip olduğu duygusuyla bir sınava hazırlamanın bir bedeli var. Singapur’da stres ve anksiyeteden etkilenen çocukların sayısında artış yaşanıyor. Bu durum gençler arasında intihar oranlarını artırıyor. Ülkede 10-29 yaşındakilerin başlıca ölüm nedeni intihar. Bizzat Singapur hükümeti geçen yıllarda eğitim sisteminin öğrencilere baskı yaptığını kabul etmiş. 

Singapur eğitim sisteminde en iyi notları alamayan öğrenciler farklı bir muamele görüyor. 

***

California State Üniversitesi’nden araştırmacı Prof. Matthew Atencio, 2011’de Singapur’a gidip “mükemmel” görülmeyen öğrencilerin performansında öğretmenlerin oynadığı rolü araştırmış. Prof. Atencio giderek artan bir eşitsizlikle karşılaşmış. Atencio “Yüksek gelirli bazı ailelerin özel derse verecek paraları var ve bunun gelecekteki eğitimsel, sosyal ve profesyonel ağlar üzerinde bir etkisi oluyor” diyor. ‘Filozof ve Yoksulları’ isimli eserinde Ranciere, Atencio’nun Singapur özelinde yaptığı tespitin sanıldığı kadar lokal olmadığını haykırırcasına şu tespiti yapmıştı: “Elenen çocukları okulda tutmak, elendiklerini gizleyerek onları elemenin en emin yoludur.” 

Öte yandan PISA’nın ‘başarı’ sıralamasında üst sıraların gediklisi olan ülkeler ile ilgili olarak Avrupa Birliği Temel Haklar Ajansı’nın (FRA) yaptığı bir araştırmanın sonuçları çarpıcıydı. Araştırmaya göre Avrupa Birliği’nde (AB) her üç kadından biri fiziksel ya da cinsel şiddete maruz kalıyordu. Araştırmayı yürüten Joanna Goodey, ortaya çıkan rakamların büyüklüğünü şu sözlerle açıklıyordu: “Nüfus içindeki savunmasız olan spesifik gruplardan bahsetmiyoruz, burada söz konusu olan AB nüfusunun yarısı”… Rapora göre bu, 62 milyon kadın anlamına geliyordu.  FRA verilerine göre, 13 milyon kadın -Belçika veya Yunanistan’ın toplam nüfusundan fazla- araştırma yapılmadan bir yıl önce fiziksel şiddete maruz kaldığını söylemiş. Bu süreçte cinsel şiddete uğradığını belirtenlerin sayısı ise 3 milyon 700 bin. En yüksek oranlar ise cinsiyet eşitliğini yüceltmesiyle bilinen İskandinav ülkelerindeydi. Danimarkalı her 100 kadından 52’si, 15 yaşından beri en az bir defa fiziksel veya cinsel şiddete uğradığını söylüyor. Danimarka’yı, Finlandiya yüzde 47  ve İsveç yüzde 46 ile takip ediyor. İngiltere ve Fransa ise yüzde 44 ile beşinci sırada yer alıyorlardı.  

OECD’nin ‘2019 Tek Bakışta Toplum’ araştırmasına göre ise kadına şiddet konusunda Türkiye’nin birinci sırada yer aldığını da belirtelim. 

***

Şunu söylemek istiyorum: Dünyanın insanlık namına ahvali ile matematik-fen okuryazarlığı arasında anlamlı bir ilişki yok. Olmadığını tüm bu verilerle daha rahat görüyoruz. Eğitim, küresel ölçekte endüstriyel bir akıl ile yürütülüyor. Öte yandan icra edildiği bölgeye göre farklı ton ve dozlarda politik amaçlarla donatılıyor. İki yüz yıllık modern eğitim tarihinin sonunda dünyanın hali ortada, bizim halimiz ortada! Tüm toplumlar için ortaya çıkan bir maliyet var. Bu maliyeti ne pahasına sürdürüyoruz/sürdüreceğiz? İnsan ve canlı türünün devamı, dünyanın ekolojik-biyolojik dengesi, kültürün hayatta kalmasının imkânı bu soruya vereceğimiz cevapta saklı. 

The post PISA sıralaması bize ne söylüyor/söylemiyor? appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

ALİ AYDIN

Eğitimin insan ve toplum hayatında her şeyi mümkün kılmaya muktedir olduğu düşüncesi/inancı erken modern dönemim bir kabulüydü. Helvetius, “Eğitim  her şeyi yapabilir ve bizi biz yapan  eğitimdir” derken dönemin ateşli bir inancını dile getiriyordu. Aydınlanma Batı’da kiliseye ve onun dogmatik baskısına bir başkaldırı olarak doğdu. Ne var ki kendisi de karşıtına dönüşerek bir kilise haline gelmekten kurtulamadı. Ivan Illich’in okul hakkında ısrarla bunun altına çizmiş olması boşuna değildi. O, ömrünü okulun nasıl bir kiliseye dönüştüğünü anlatmakla geçirdi.  

Helvetius’un ifadesinde dile gelen ve okula ilişkin Aydınlanma’dan tevarüs edilen mit bugün her birimizin zihninde kök salmış vaziyette. İdeolojik farklılıklar, derin görüş ayrılıkları dahi bu mit söz konusu olduğunda buharlaşıyor. Çünkü bu bir inanç olarak benimsendiğinde ve okul/eğitim bu inancın üzerinde yükseldiğinde çetrefil pek çok sorunun çözümüne ulaşılmış olunduğu düşünülüyor. Dolayısıyla okul/eğitim hakkında inanç sarsıcı her eleştiri ve çekince görmezden gelinebiliyor. Görmezden gelme konusunda kolektif bir yeteneğe ulaşıldığı da söylenebilir. Fakat okulu mevcut düzeneği ile alıkoyan iddia ve vaatlerinin bizzat hayatın kendisi tarafından boşa çıkarıldığı eğitim sistemini sofuca korumaya yarayan bu yeteneğin gerçek karşısında ne kıymeti var? 

Bir yalana sanki gerçekmişçesine inanabilmenin en garanti yolu, o yalana daha çok kişi ile birlikte inanmaktır. Doğru bildiğimiz yanlışların gerçek sandığımız yalanların uzun ömürlülüğünün sırrı bu olsa gerek.  

Eğitimi okul ile eşleştiren ve onun bir bağlam olarak mahiyetini göz ardı ederek her türlü anlam için sıkleti ne olursa olsun okulu ebedi bir taşıyıcı olarak görmek kalabalık halinde inandığımız bir yalana dönüşmüş vaziyette. 

Mesela toplumda dini değerlerden bir uzaklaşma mı var? Bunu bir problem olarak mı görüyorsunuz? Çözümü basit: İlave din dersleri koyalım müfredata, ders saatlerini arttıralım. Ya da birkaç tane daha İmam Hatip Lisesi açalım. 

Bilimsel bir inkişafın hasretini mi çekiyorsunuz? Dert etmenize gerek yok! Çözümü basit: Ders programında Fen Bilimleri ile Matematik derslerinin saatlerini arttıralım bu hasret sona erer. 

Dindar nesil isteyen de gelsin, Atatürkçü nesil isteyen de gelsin! 

Bilimsel, çağdaş, ilerici gençlik isteyen de gelsin; erdemli, ahlaklı gençlik isteyen de gelsin! 

20 milyon öğrencimiz ile küresel, ulusal, sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel hiçbir eften püften (!) ayrıntının engel olmasına, zorluk çıkartmasına izin vermeden okul adlı sihir evine aldığımız her çocuğu sihirli ellerin dokunuşu ve paket programlarımızla istenilen kıvamda ve zorunlu eğitim sürecinin sonunda topluma teslim ederiz!  

Okurken belki karikatürüze ettiğimi düşündüğünüz yukarıdaki satırlarda hem ülkemizde hem dünyada politikacısından akademisyenine, dindarından sekülerine kolektif olarak sahip çıkılan bir inanç var.  

Bu inancın hangi düzeyde kabul gördüğünü göstermesi bakımından iki örneği sizlerle paylaşmak istiyorum. 

İlki Türkiye Felsefe Kurumu Başkanı Prof. Dr. İoanna Kuçuradi’nin 2007 yılında Milliyet’te yayımlanan bir söyleşide söyledikleri: “Dört yıl boyunca her biri üçer saatlik dört felsefe dersi koyalım okullara; biri bağlantı kurma alıştırmaları, biri değer sorunları, biri etik sorunları, biri de insan haklarıyla ilgili. İddia ediyorum, 15-20 yıl sonra Türkiye farklı olur. Eğitim programlarında bu dört dersi bizim düşündüğümüz gibi programlayalım, öğretmenleri hazırlayalım. Ve bu dersler ciddi ciddi yapılsın, ilköğretimden başlayarak…” 

Eğitim sistemimizin problemi felsefe eksikliği deniliyor. Farklı mecralarda bu tespitle sık karşılaşıyoruz. Türkiye’de felsefeye mayınlı bir arazi, tekinsiz bir yer daha ileri giderek bir şer odağı muamelesi yapanlar var.  Öte yandan felsefeyi sihirli bir anahtar, elitist, ‘sınıfsal’ bir imtiyaz olarak görenler de var. Hâl ve gidişatımıza bakıldığında bir  ‘felsefe’ eksikliğimizin olduğu aşikâr. Ancak bu eksikliğin paket programlar üzerinden aktarılacak bir ‘felsefi bilgi’ olduğunu söylemek ve düşünmek aşırı yüzeysel ve çok da tartışmalı. Felsefi bakış, felsefi tavır, felsefi yaklaşım, felsefi düşünüş ayrı bir şey aktarılan müfredatın içeriğinde felsefe dersinin ne kadar olduğu veya olmadığı bambaşka bir şey. Bu noktada, Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı Abdulbaki Değer’in şu tespitlerini hatırlamakta fayda var: “Türkiye’de felsefi bakış, tavır, yaklaşım, düşünüş eksikliği ders, okul, müfredat üzerinden giderilir zannediliyor. Oysa biraz dikkat edilirse felsefenin belki de en çok kendi bölümünde, kendi kürsüsünde katledildiği söylenecektir. Felsefenin bir anlamda ‘resmi’leşmesi, teknikleşmesi, sınırları çizilmiş, içeriği ve işleyişi belirlenmiş bir kapalı sisteme indirgenmesi felsefe olmaktan çıkması, ruhunu kaybetmesi demektir. Felsefe tarihine ilişkin malumatın felsefeyle özdeş kılınması eğitimin okulla özdeş kılınması gibi bir çarpıklığa, Ivan Illich’in yerinde tespitiyle ‘yanılsamaya’ bizi mahkûm ediyor. Teknik bir aktarıma bağlanan felsefenin felsefe, bu kavrayışın da ‘felsefi’ olmadığı tersine küresel eğitim dilinin bir uzantısı olduğu görülmelidir.” 

İkinci olarak vereceğim örnek Prof. Dr. İoanna Kuçuradi’nin felsefe ile ilgili teklifinden farkısız. Teklif Sosyolog Doç. Dr. Vehbi Bayhan’a ait. Bayhan Sabah’a verdiği röportajda “Sosyoloji, toplum içerisinde yaşamanın kodlarını ve empatik düşünmeyi inşa eder. Liselerde sosyoloji dersi zorunlu olsun” diyor. Sosyolojik düşünmeyi önemseyen ve alana ilişkin takibi olan birisi olarak Bayhan’ın sosyoloji ile ilgili söylediklerine katılabilirim. Ne var ki sosyolojiden gelecek hayrın onun okullarda bir ders olarak zorunlu okutulması ile hâsıl edileceğine duyulan inanca ortak olamam.   

Sosyolojik düşünmek tabi ki önemli Bauman’ın ifadesiyle “Sosyolojik düşünmek en azından herhangi bir yorumun ayrıcalığına ve kusursuzluğuna duyulan güveni zayıflatır. Deneyimlerin, hayat biçimlerinin çoğulluğunu öne çıkarır; her birinin kendi başına bir kendilik, kendine özgü bir mantığı olan dünya olduğunu gösterirken, aynı zamanda görünüşte kendine yettiği ve eksiği olmadığı yalanını gözler önüne serer.” Evet, ama! Bu sosyolojiyi bir paket halinde zorunlu eğitim sistemi içerisinde okulun ve eğitim sisteminin sunduğu bağlam içerisine oturttuğumuzda elde edilebilecek bir kazanım mıdır? 

Yeni teknolojilerin, alt-üst olan düzensiz, yıkıcı sosyalliğin ve birer meydan okuma ile karşımızda beliriveren yeni durumun yarattığı tüm travmaları okul gibi zaten başından beri kurgusu ve amaçlılığı ile sorunlu olan bir yapı üzerinden tedavi edebileceğimizi sanıyoruz. Bu “hurafe”yi sorgulayanları duymuyoruz, duymak bile istemiyoruz. Dünyanın radikal bir dönüşüm geçirdiği muhakkak. Gündelik hayatın kılcallarında çözülmeden asılı duran urlaşmış kaç problemle yaşıyoruz. Yeni durum yeni riskler yeni meydan okumalarla geliyor. Kayıp giden şeylere bakıp “değerler eğitimi” diyerek topu sentetik bir kurum olan modern okul düzeneğine atmandan önce sormalıyız: Bu terazi bu sıkleti çeker mi?   

The post Felsefe ve sosyoloji zorunlu ders olsun mu? appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

FORDIST üretimin en vahim sonuçlarından birisi de insanın kendisine ve emeğine yabancılaşmasıdır. İşçinin fordist üretimin bir dişlisi olarak bant sisteminde maruz kaldığı ve Marx’ın “işçinin emeğine yabancılaşması” olarak belirttiği durum Charlie Chaplin’in ‘Modern Zamanlar’ filminde muazzam bir biçimde görselleştirilmişti.

Fordist üretime uygun inşa edilen fabrika düzeneğinde ‘yabancılaşma’, üretim bandında mesaisi boyunca işçiye bir cıvatayı sıktırarak ve bunu mütemadiyen tekrarlatarak gerçekleşiyordu. Seri, parçalanmış ve hızlı üretim işçiyi işin bütününden zihnen koparıyordu.

Hattı zatında fabrika, içkin mantığı itibariyle diğer modern kurumların da anası. Mesela modern hapishane ve okul için fabrika eskiz işlevi görmüştür. Dolayısıyla ‘emeğe yabancılaşma’, modern kurumsallıklara içkin bir durumdur. Bu nedenle üretim bandının mantığını ve sonuçlarını fabrika duvarlarının dışında da gözlemleyebiliriz. Modern toplumun organize olma biçimi ve mantığına egemen olan bu durumu işbölümü ve uzmanlaşma da beslemektedir.

Kitlesel eğitim, mantık olarak bant sisteminin bir uzantısı.

Bir eğitimci olarak beni en çok düşündüren sorunların başında eğitimcilerin bu düzenek içerisindeki konumlandırılışı geliyor.

Okullarda bürokratik bant sistemi ‘hakikatin ayrıntıda boğulması’ üzerine kurulu. Gündelik işleyişi sırasında eğitimcinin eli bir cıvatadayken yeni bir cıvatanın önüne gelmesi ile cıvata sıkma işi sürekli kendini yeniden üretiyor. Tüm bu cıvata sıkma süreci sonucunda cereyan eden işin asli mahiyeti, niteliği, amaçlılığı ile eğitimcinin bağı kopuyor.

Bu sistem içerisinde eğitimciler görevlerini ifa ederken kendilerinin varlık koşulu olan eğitimi bir fikir, düşünce ve felsefe olarak düşünmekten alıkonmuş durumdalar. Düşünmek ve sorgulamak için başını cıvatadan kaldırmak tıpkı Chaplin’in gösterdiği gibi bant sisteminin işleyişine zarar verebilir. Ancak bu sistem o kadar gayri tabii ki işleyişe halel gelmesin diye hızını arttıran, çabasını zorlayan eğitimci de Chaplin’in düştüğü durumlara düşmekten kendisini koruyamaz.

Eğitim konusunda suskunluk orucu tutan ya da en iyi ihtimalle “hakikati ayrıntıda boğarak” minderden kaçan bir ülkeyiz.

Haydi, eğitimi feda ettik diyelim!

Müşteki taklidi ile durumu idare ediyoruz diyelim!

Ama şu Chaplin’den beter durumlara düşen eğitimcinin hali ne olacak?

Milli Eğitim Bakanı Sayın Ziya Selçuk izlemiş midir bilmiyorum ama çarpıcı bir film var: Detachment (Kopma)

Detachment, Camus‘dan alıntı ile başlayıp Poe‘dan anekdotla biten, Orwel‘a atıflarla derinlik kazanan bir film. Film sorunlu bir okula atanan öğretmenin bir mucizeyi gerçekleştirmesi üzerine kurulu sıradan eğitim içerikli filmlerle karıştırılmamalı. O tür yapımlar sistemin meşrulaştırıcısı olarak Süpermen filmlerinin kötü bir kopyası.

Benzer türdeki yapımların barındırdığı tüm klişelerden uzak durulmuş bu filmde. Gerçeği, gerçeğin kendisi kadar sert biçimde ortaya koymaktan çekinilmemiş. Hatta film mi, belgesel mi izlediği hakkında tam da bu gerçeklik dozundan ötürü izleyiciyi ikileme sürükleyebilir film.

Sorumsuz öğrenciler, anlayışsız veliler, tükenmiş öğretmenler ve bunlarla hiç derdi olmayan hoyrat bürokrasi….

Tekmili birden bu filmde!

Filmde edebiyat öğretmeni Henry Barthes’in ağzından öğretmenlerin içinde bulunmuş oldukları tükenmişlik çarpıcı biçimde şöyle dile getiriliyor:

‘Hepimizin sorunları var. Hepimizin baş ettiği şeyler var. Ve hepimiz, bu sorunları gece yanımızda eve taşıyoruz. Sabah da yanımızda işe taşıyoruz. Sanırım bu, denizde çırpınan birine can yeleğini atacağın sırada, kendinin de can yeleği veya güvenlik ağı olmadan, denizde sürüklendiğini sezip, durumun farkına varmanın verdiği çaresizlik.’

Zorunlu eğitimin 12 yıla çıkarıldığı, okulda şiddetin tırmandığı, velilerin müşteri pelerini ile okullarda arz-ı endam ettiği, öğrenci-veli-öğretmen ilişkisinin yapısal gayri tabiilik sebebiyle yara bere içinde kaldığı, bürokrasinin sahayı presleyerek son hayat belirtilerini de berhava ettiği ülkemizde bu sözlerin hiç mi karşılığı yok?

Filmin bir yerinde Barthes, ders anlatırken George Orwel’ın ‘1984’ romanına atıf yaparak ‘doğru olmadığını bildiğimiz halde yalanlara kasten inanmak’, diye devam eder cümlesine.

Ülkece eğitim bahsinde bunu yaptığımızdan kuşkum yok!

ÇOK ÖNEMLİ NOT: Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk öğretmen önlükleri ile ilgili bir tanıtım paylaştı. Tanımda şunları söyledi: “Önlük sadece bir kıyafet değildir. Ustalığın simgesidir. İşe başlamış olmanın, çalışıyor olmanın, kolları sıvamanın, karşıdan görüldüğünde sorunları çözecek kişinin geliyor olduğunun, ben buradayım, bilgimle, tecrübemle, deneyim ve yeteneklerimle buradayım demenin temsilidir.”

Önlükleri kullanan öğretmenlerden birisi ‘gayet iyi, okulda daha rahat hareket edebilmemiz için tasarlanmış’ derken bir diğeri ‘Çok beğendik. Öğretmenlik mesleğine yakışır bir şekilde olmuş. Çok hoşumuza gitti. Hem rahat hem kullanışlı. Modern çağa uygun olarak tasarlanmış” dedi.

The post Ziya Selçuk Detachment’ı izlemiş midir? appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Hemen arkasında ayakta duran dört kişi var: Alaeddin Özdenören, Erdem Beyazıt, Akif İnan ve Rasim Özdenören.

Fotoğrafın arkasına şöyle not düşmüş Nuri Pakdil:

Ankara, tarih, miladi bindokuzyüzyetmişiki, dört şubat.

GAFLETİ İPTAL EDENLER

BÖYLECE KELİME HAKK’IN MUTLAK YOLUNDA

YENİDEN DEĞER YÜKLENİRKEN TOHUM

ÇATLAMIŞ, ERDEMLİ BİR EYLEMİ YENİDEN

YÜZEYE ÇIKARTMIŞ, GERÇEK DOSTLUK ÇAĞIN

KAVGA ORTAMINDA TÜM İLİŞKİLERİ ÜLKÜYE ÇEKMİŞ,

VE GENE İNSANIN KURTARILMASI İÇİN,

KELİME, AŞKIN BUYRUĞUNDA BAŞKALDIRMIŞTIR!

Pakdil’in düştüğü notta kelime için söylediği belki de yaşamının özeti.

Nuri Pakdil’in dilinden bir Nuri Pakdil anlatısı belki de: Aşkın buyruğunda başkaldırış!

Kuran; yani “Mutlak öğreti”,

Hz.Peygamber; “ezeli ve ebedi önder”

Müslüman; “antifaşist, antiemperyalist, antinasyonalist, antifiravunist; devrimci”

Emek; “Kutsal”

Gramerini kuran adamdır Nuri Pakdil.

Bir yönüyle hâkim grameri kıran adamdır o.

Çünkü  “İnsanın damarlarında sağlam cümleler dolaşmalıdır.” (Notlar IV)

Boyun eğmeyen, başkaldıran, yazıyı eyleme dönüştüren adamdır.

Biat II’de “Eylem yapıyorum, o halde varım.”, diye haykırır…

Kavgası olan adamdır Nuri Pakdil, kavgasını veren adam.

Rasim Özdenören onun için “O tavır koymanın ve protestonun adamıdır.”, der.

“Harfler askerlerimdir.”, der o: “Benim yiğit, savaşçı, yılmaz sözcüklerim ileri!” (Notlar I)

Ona göre; “Bilinçli yazarın bombası yapıtlarıdır.” (Notlar II)

“Bu kitabı da namluya sürün!” (Notlar III)

Yazarın sözcüklerle başkaldırdığına inanır Pakdil.

Onun için onun her sözcüğü tepeden tırnağa tavır ve duruştur.

Ve onunla özdeşlecektir artık: “Klas duruş”

Ona göre; “Sevmek fiili tüm zamanlarda çekilmeli.” (Notlar IV)

Sevgisi, sevdası ise tek kelime ile ifade olunur çoğu zaman: Kudüs

Pakdil, Kudüs Şairi’dir. Ve bir şair ile bir şehir hiç bu kadar yaklaşmamıştı birbirine…

“Kudüs sevilmeden insanlığa girilmez. Bizim için özel bir konumu vardır. Kudüs’ü savunmak gerçek bağımsızlığı savunmaktır.” (Notlar I)

Müstakil adamdır Nuri Pakdil.

Kendi sesi nefesi olan.

Varoluşunu duyumsar ve ürkmeden  “Özgürlük”, diyebilmektedir onun için.

Eskimiş, pörsümüş ne varsa söküp atmak ister bilinçten.

Onun için belki de “ paslı çivileri söker gibi yazıyorum” diyecektir.

Müslüman bilinci; emek, özgürlük sözcükleri eşliğinde devrimci duygularla adeta kendi gramerini inşa ederek dışavuran Pakdil’i Cuma günü kaybettik.

Mirası önünde hürmetle eğiliyorum.

Tüm omurgasızlara tokat gibi çarpan bir hayatı yaşayarak bu dünyadan göçen büyük devrimci Nuri Pakdil’e Allah’tan rahmet diliyorum…

NOT: Özgür Eğitim-Sen’in ev sahipliğinde on beş günde bir gerçekleşen Özgür Eğitim Sohbetleri bu hafta 25 Ekim Cuma günü Nuri Pakdil anısına toplanıyor. Sendika “Nuri Pakdil Anısına” gerçekleşecek etkinliği şöyle duyurdu:

‘İnanca giden yolların tıkandığı’ bir dönemde ‘Ne mutlu Müslümanım diyene!’ şeklinde haykıran Nuri Pakdil’i, lise öğrencisiyken (1972) başlayan ve kendisine ‘arkadaşım’ hitabıyla birden büyüdüğünü hissettiren ‘hem güzel hem de çok zor’ ilişkinin, ‘klas’ bir duruşun ve ‘gaflete mahal bırakmayan bir eylemin’ tanığı ve ortağı Usta Yazar Hüseyin Su ile konuşacağız.

Nuri Pakdil’i ‘gerilmiş yay gibi yaşama hassasiyeti. Adanmışlığın tecessüm etmiş hâli.’ olarak tanımlayan ve buna hayatıyla şahitlik eden Hüseyin Su ile anıyoruz…

‘Sükût Suretinde’ yaşayan Kudüs Şairi’ni ‘Takvim Yırtıkları, Entellektüel Öfke Nuri Pakdil, Edebiyat Eylemi ve Nuri Pakdil, Nuri Pakdil’in Mektupları I-II-III’ kitaplarıyla Türkiye’ye tanıtan Hüseyin Su ile merhum Nuri Pakdil’i anıyoruz.

Anmak sorumluluk üstlenmektir!

Anmak anılanın hatırasına sahip çıkma iddiasıdır!

Anmak anılanı ‘efsane’ olmaktan çıkarıp düşünsel, yazınsal üretimiyle yüzleşmektir.

Hüseyin Su ile Özgür Eğitim Sohbetleri’inde ‘yüzleşmeye’ davetliyiz hepimiz….

The post Aşkın buyruğunda bir başkaldırış: Nuri Pakdil appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Hükmetme alanın topraktan nüfusa kaydığı modern zamanlarda ulus-devletin yükselişi ile fabrika bacalarının yükselişi eş anlıdır. Bunların bir adım gerisinde ise modern zamanlarının düşünsel evrenini çerçeveleyen Aydınlama düşüncesi yer almaktadır. Dolayısıyla Aydınlanma düşüncesi, ulus-devlet ve sanayi devrimi Bauman’ın sözünü ettiği modernliğin katı halinde, toplumsal formasyonun mahiyetini belirleyen parametrelerdir.

Bu dönem bir yandan modern iktidarın tecessüm etmiş hali olarak tarihe giren ulus-devletin diğer yandan sanayi devrimi ile ivmelenen yeni üretim biçiminin siyasal ve ekonomik düzeneğe uygun insanı yoktan var etme arayışını ortaya çıkaracaktır. Önceleri dinin uhdesinde sürdürülen eğitim faaliyetleri bir anda siyasal bir ödeve ve ekonominin acil ihtiyacına cevap verecek yegane çözüme dönüşecektir.

Modern öncesi dönemde toprağın egemenliğini ele geçirerek iktidar kurmak erken modern dönemde nüfusa istendik davranışlar kazandırarak yönetmek biçimini alacaktır. Feodal Beylerinden kurtulan köylülerin kentlerde büyük kalabalıklar olarak boy göstermelerinin ardından onların yeni kazandıkları vatandaş / işçi kimliği ile kontrol ve terbiye edilmeleri için dönemin aydın ve siyasetçileri tarafından cazip bir yol bulunacaktır: Eğitim!

Fransız düşünür Michel Foucault’un da altını çizdiği okul – fabrika arasındaki anolojiye imkân veren yapısal ortaklık bu dönemde tesis edilmiştir. Nasıl ki fabrikada bant sistemi içerisinde çeşitli fasılalardan geçerek aynı anda çok sayıda ve tek bir biçimde standart olarak imal edilen bir mamul mümkün olabiliyorsa, insanlar da benzer bir bant sistemine entegre edilerek makbul vatandaşlar haline getirilebilirler. Hem iktidarın arzu ettiği ideolojinin taşıyıcıları hem de fabrika bacalarının tütmesini mümkün kılmaya yetecek teknik becerileri aynı anda aynı yerde kazanabilirler. İşte bu varsayım kadim dönemlerden farklı olarak modern dönemde eğitimin konumlandırılması ile sonuçlandı.

Eğitimin önemine yapılan vurgunun eğitimin devletleştirilmesi ile eş zamanlı olarak artması, bu açıdan üzerinde durulması gereken bir husustur.

Zorunlu eğitimin yaygınlaşması, toplumu adam edecek cazip görülen yol olarak eğitimin modern karakterini şekillendirirken modern iktidarlar açısından ihmal edilmeyecek bir seçenek olarak görüldüğünü ortaya koymaktadır.  Öte yandan modernliğin bir form olarak tüm Avrupa-dışı için de tek seçenek olarak temellük edilmesi eğitimin modern kabuller ile küreselleşmesiyle neticelenmiştir.

Ne var ki epeydir yeni bir durum ile karşı karşıya olduğumuzu gösteren güçlü emareler bulunmaktadır. Bu yeni durum farklı adlandırmalar içerisinde tartışmalara konu olmaktadır. Kimileri için modern / postmodern kimileri için sanayi toplumu / sanayi-ötesi toplum kimileri için ise katı modernlik/ akışkan modernlik olarak isimlendirilmektedir. İsimlendirme ne olursa olsun tartışma götürmez biçimde gözlemlediğimiz ise moderliğin gündoğumunda belirleyici olan parametrelerin bugün yeni durum ile ortaya çıkan sorulara ve sorunlara cevap üretmekte yaşadıkları yetersizliklerdir. Buna bağlı olarak bu parametrelerin refakatinde inşa edilen kurumsallıkların yaşadığı kriz halidir: Devlet, iş, aile, eğitim… Birer kurum olarak her biri yeni durumdan kaynaklı meydan okumalar ile karşı karşıyadır.

Bu kriz halini anlamak ve krizi derinleşen unsurların bugünkü varlıklarını borçlu oldukları modern geçmişleri ile bağ ve bağlantılarını ortaya koymamız gerekiyor.

Var olanı sadece betimleyen değil açıklayan ve eleştiren bir gözlemci olmamız gerekiyor. Bu ise hikâyenin doğuşundan, konusundan haberdar olmak gibi bir sorumluluğumuz olduğu anlamına geliyor.

Bunları niye hatırlatıyorum?

Çünkü; hikâyeyi bilmezsek tıpkı bugün olduğu gibi kof retoriğin edilgen alıcıları oluruz!

Uygunsuz senaryonun ucuz figüranları oluruz!

Her gördüğümüz sakallıya dede diye sarılırız!

Sonra bir sürü saçma şey yaparız!

The post Anlatılmayan hikâye, kof retorik ve edilgen alıcılar appeared first on Özgür Eğitim-Sen.