Yaşlılığında iyice karamsar hale gelen Horkheimer “Avrupa tarihi nihayete ermiştir ve bundan böyle pozitivizm haklıdır” demişti. Yaşadığı koşullar dikkate alındığında Horkheimer’a hak vermemek elde değil. Bizim mevcut durumumuz da farklı değil. Benzer bir karamsarlığın toplumu iyice sarmaladığı bir düzlemdeyiz. Bizim de adeta tarihimiz nihayete ermiş ve devletimiz, bürokrasimiz her halükarda haklı çıkıyor. Yüzbinlerce öğretmen adayının atama başvurusunda bulunacağı bugünlerde bu alanda yaşadıklarımız neden yapısal bir karamsarlığın girdabında sürüklendiğimiz göstermeye yetiyor.
Nobel ödülünü alan Daron Acemoğlu basına yansıyan Türkiye değerlendirmelerinde iki çarpıcı tespitte bulundu kanaatimce. Birincisi “Türkiye’de kalsaydım Nobel ödülünü alamazdım” ifadesi ikincisi de “Türkiye’nin önünde bir fırsat penceresi kaldı. Türkiye 15-20 yıl içinde çok daha yaşlanacak ve çağın gerisinde kalma riski ile karşı karşıya kalacak. Bu nedenle hızlı bir şekilde teknoloji ve beşeri sermayeye yatırım yapılması şart” vurgusuydu. Esasında bakıldığında ikisi de temelde insan kaynağının iyi yönetilmesi ile bağlantılı hususlar. İnsan kaynağı yönetimiz de Türkiye’nin nasıl yönetilmesiyle doğrudan ilintili.

ÜÇ TEMEL MEVZU

Bu yıl eğitim gündemimizde üç temel mevzu öne çıktı. Müfredat, Öğretmenlik Mesleği Kanunu ve önümüzdeki günler atamaların yapılmasıyla tamamlanacak öğretmen alımı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile hayata geçirilen müfredatı ve Öğretmenlik Mesleği Kanunu’nu değişik vesilelerle gündem ettik, önümüzdeki süreçte etmeye devam edeceğiz. Bu yazı özelinde öğretmen alımlarına ilişkin bir değerlendirme yapma gereğini duyuyorum. Öğretmenlik Mesleği Kanunu’nun gerekçesinde de ifade edilen stratejik bir mesleğin yönetim sürecinde nasıl anlamsızlaştırıldığını ve Horkheimer’in ifadesiyle pozitivizmin nasıl hep haklı çıktığını, adeta göz göre göre anlamsız bir ısrarın çıkardığı yüksek maliyete nasıl sürüklendiğimizi göstermesi açısından öğretmen alımına odaklanmakta yarar var.
Bilindiği üzere Türkiye öğretmen ihtiyacını, üniversitelerin eğitim fakültelerini bitirmiş ve diğer fakültelerin ilgili bölümlerinden mezun olup pedagojik formasyon almış adaylardan karşılıyor. İhtiyaç duyduğumuz sayıdan çok fazla öğretmen adayı yetiştirdiğimiz için atanacak adayları nesnel, geçerliliği, güvenilirliği ve toplumsal meşruiyeti sağlanmış KPSS sınavı üzerinden gerçekleştiriyoruz.

İZAHI OLMAYAN DURUM

Daha önce de ülkemizde başvurulan bir yöntem olan mülakat, subjektifliği ve toplumsal hafızadaki olumsuzluğu nedeniyle yürürlükten kaldırıldı daha sonra ise 15 Temmuz’un ardından yeniden hayata geçirildi. Ancak de jure olarak hayatımıza geri dönse de fiilen etkisi sıfırlandı. Öğretmen adaylarına mülakatlarda, KPSS sınavında aldıklarının aynısı verildi. Örneğin KPSS sınavı 75,5 ise ya 75’e veya 76’ya yuvarlandı. Bir de örtük bir şekilde güvenlik soruşturması olumsuz olduğu iddia edilen adaylara puanı kaç olursa olsun mülakatta 60’ın altı not verilerek tercih yapmaları engellendi. Mülakat bir nevi güvenlik soruşturmasının kamuflajına dönüştürüldü. KPSS puanının aynısını vermek veya güvenlik soruşturmasının kamuflajı olarak mülakatı kullanmak izahı mümkün olmayan bir durumdur. Etkisiz, işlevsiz veya örtük, operasyonel bir aygıtı tesis etmenin insan kaynağı yönetimi açısından anlamsızlığı ortadadır. Bu hem kamusal işleyişin vaziyeti açısından hem de değerlendirme sürecindeki insan kaynağının itibarsızlaştırılması, değersizleştirilmesi açısından ibretliktir.

TOPLUMSAL HASSASİYET

Geçtiğimiz yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan “Kamuda mülakatları kaldıracağız” vaadinde bulunmuştu. Seçimlerin ardından kabinede Milli Eğitim Bakanı olarak görevlendirilen Yusuf Tekin, öğretmenlerin seçiminde en iyi ve en donanımlı adayların belirlenmesinin önemli olduğunu ve mülakatın doğru bir yöntem olduğunu belirterek mülakatı mülakat gibi uygulayacaklarını belirtti. Tüm eleştirilere rağmen geri adım atılmadı ve 2 Temmuz 2024 ile 10 Ağustos 2024 tarihleri arasında mülakatlar gerçekleştirildi. Ekim ayında Meclisten geçerek yasalaşan Öğretmenlik Mesleği Kanunu ile Öğretmenlik Akademisi kuruldu ve bundan sonraki süreçte öğretmen istihdamında mülakata başvurulmayacak. Dolayısıyla Türkiye’nin infial halinde karşı çıktığı ve MEB’e geri adım attıramadığı düzenleme bu yıl uygulandıktan sonra rafa kaldırılacak. Toplumsal hassasiyet ve talepler karşısında bu dirençli duyarsızlık üzerinde şüphesiz ciddiyetle durulmalıdır. Çok önemli husus daha var bu uygulama üzerinden konuşulması gereken. Birincisi MEB’in mülakat dolayımında gösterdiği performans ve resmi anlatı var ki “case study” olarak üzerinde durulmalı. MEB, nitelikli öğretmen ihtiyacını ve KPSS alan testi sonuçlarının düşüklüğünü ileri sürerek mülakatı meşrulaştırmaya çalıştı. Oysa mülakat içeriği, yapılandırılması, uygulayıcıları ve uygulanması sadece stratejik önemdeki bir insan kaynağının bu ülkeye olan düşünsel-duygusal aidiyetlerinin aşınmasına yol verdi. Ne nitelikli öğretmen ihtiyacımızın karşılanmasına ne KPSS alan testinde görülen düşük başarının giderilmesine katkı sunacak. Şaibeli bir enstrümanla kendi varlığımızı, geleceğimizi hedef aldık.

İLK DÜĞME YANLIŞ İLİKLENDİ

Nitekim meşruiyeti son derece düşük bu enstrümanın kullanımının ardından geçen uzun süre boyunca MEB, mülakat sonuçlarını devam eden yargı sürecini gerekçe göstererek açıklamadı. Yükselen itirazların, eleştirilerin ardından sonuçları duyurdu ancak bu kez de atama sürecinin en hayati boyutunu oluşturan adayların sıralama verilerini paylaşmadı. Zaten bir seçme-eleme yöntemi olan mülakatın tıpkı KPSS gibi en temel niteliği adayları yeniden sıralama özelliğidir. Bu açıklanmadığında mülakat puanının kendi başına ne anlamı ne de önemi söz konusu olabilir. MEB yaptığı basın açıklamasında; adayların oluşan yeni sıralamasını niçin açıklamadığını belirtmek yerine mülakatı nasıl titiz bir şekilde yürüttüğünü ispatlamaya çalışmış. Öğretmen adaylarının paylaştığı veriler dikkate alındığında mülakat komisyonlarının Türkiye genelinde farklı farklı puanlamalara gittiği bazı komisyonlarda adayların KPSS puanları verilmiş bazı komisyonlarda ise KPSS puanı ile mülakat puanı arasında çok önemli farklılık oluşmuş. Çok küçük puanların bile sıralamayı etkilediği ve adayların hayatlarına doğrudan tesir ettiği düşünüldüğünde nasıl vahim ve savunulamaz bir tabloyla karşı karşıya olduğumuz görülmektedir. İlk düğmeyi yanlış iliklediğinizde ardından işlerin düzgün gitmesini bekleyemezsiniz.

GÜVENİLİRLİĞİ YOK

14-20 Kasım tarihleri arasında adaylar atama için tercihte bulunacak. Unutulmamalıdır ki; KPSS her türlü iltimas, kayırmacılık ve şaibenin önüne geçebilecek nesnel, meşru bir seçme-eleme-yerleştirme imkânı sunduğu için getirilmişti. İddia edildiği gibi ne KPSS ne de mülakat nitelik açığını gideren bir enstrüman. Nitelik açığının nasıl giderileceği bambaşka bir konudur. Mülakat; adaletsizliği, istismarı ve iltiması üst seviyeye çıkarıp büyük mağduriyetlere sebebiyet veren, nesnelliği ve güvenilirliği olmayan bir uygulamadır. O yüzden yapılması gereken çok açıktır. Mülakat sonuçları tamamen iptal edilerek yok sayılmalı ve KPSS puanına göre oluşan sıralama üzerinden atamalar yapılmalıdır. Yanlışta ısrarın ne Türkiye’ye ne de MEB’e faydası olur.

Horkheimer, demokratik eşitliğin despotik saltanatında özgürlüğün hayat bulamaması nedeniyle karamsardı. Bizim vaziyetimizin kasveti, özgürlükten yoksun kalışımızdan kaynaklandığı gibi aynı zamanda demokratik bir eşitlikten de muaf oluşumuzdan kaynaklanıyor.

• https://www.karar.com/gorusler/mulakat-ogretmen-atamalari-veya-firsat-pencerelerini-kapatmak-1909979

The post Mülakat; adaletsizlik, istismar ve iltimas demektir! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Derin anlamlar, misyonlar yüklediğimiz devlet nihayetinde iddia edilen anlamın ve misyonun taşıyıcılığını yapıp yapmadığını, ne kadar yaptığını, halinin ne olduğunu ancak uygulamadaki hassasiyetinden, işleri nasıl gördüğünden, hangi usulü takip ettiğinden anlaşılabilir. İddialarımızın sınandığı yer fiili işleyişimizdir çünkü. Bu açıdan bakıldığında mülakat uygulaması sadece kendi sınırlığı içinde bir anlamsızlığa, saçmalığa göndermede bulunmuyor aynı zamanda bu uygulamanın içinde yer aldığı genel kamusal işleyişimizin içler acısı halini gözler önüne seriyor. Bu hali görmek, yüzleşmek yerine ağdalı bir retoriğe yüklenmek, toplumun duygu dünyasının hassas kavram setlerini ileri sürmek gerçeklikten kaçıştır ve gerçeklikten kaçısın da malesef sonu yok.

İstihdam politikasında mülakatın seçici, kullanılabilir bir yöntem olduğunu fiilen savunmak mümkün olmadığı gibi teorik olarak da savunmak çok zor. Hele hele mevcut şekliyle 5-6 dakika içinde adayların işe uygunluğunu değerlendirmek, bu yönde karar vermek akla ziyandır. Daha da vahimi resmi olarak böyle gerekçelendirilse de fiilen mülakatın bunun için kullanılmadığının ifade edilmesidir. Yetkililer mülakatın güvenlik soruşturması olumsuz çıkan adaylara düşük not vermek için kullanıldığı, güvenlik soruşturması temiz çıkan adayların sınavda aldıkları puanlarının aynısının verildiği paravan bir uygulama olarak lanse ediliyor. Yani mülakat adı altında komisyonlar kuruluyor, görevliler tayin ediliyor, adaylar çağrılıyor vs. ancak bunların hepsi göstermelik. Nihayetinde belirleyici olan güvenlik soruşturması. İyi de bunun için mülakat gösterisi yapmanın ne anlamı var? Yüzbinlerce insanımızı bu tarz bir gösteride figüranlaştırmanın ne gereği var? Kamu yönetiminde bu tarz bir işleyişi olabilir mi? Bu tarz bir uygulamanın olduğu ilişkide insanın anlamından, öneminden, saygınlığından bahsetmek mümkün mü? Kendi eliyle kendini, vatandaşlarını aşağılamanın, iş ve işleri üzerinde şaibe oluşturmanın kime ne faydası var? Bütün bu işin ne anlama geldiğini, ne tür komplikasyonlar oluşturduğunu göremeyen bünyenin büyük iddialarla, derin anlamlarla kendini sarmalaması ciddiye alınabilir mi? Değişik vesilelerle bu sayfada da dile getirmeye çalıştım. Ciddiyete ihtiyacımız var. Mülakat gibi iler tutar yanı olmayan uygulamaların hüküm sürdüğü yerde bırakın derin anlamlar, büyük iddialarla sahne almayı hükmü şahsiyeti olan bir mevcudiyetin varlığı bir şüphe altındadır. Öyle olmasaydı bu tarz işler, bu tarz uygulamalar nasıl hayat bulacak? Hz. Peygamber’in hadis-i şerifi vaziyetin içler acısı halinin teyidini sunuyor: “Kim bir kötülük görürse, onu eliyle değiştirsin. Şayet eliyle değiştirmeye gücü yetmezse, diliyle değiştirsin. Diliyle değiştirmeye de gücü yetmezse, kalbiyle düzeltme cihetine gitsin ki, bu imanın en zayıf derecesidir.” Kötülük önümüzde, kötülük elimizle hayat buluyor. Nerede engel olma çabası nerede düzeltme gayreti?

Abdulbaki Değer

Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post Mülakat imtiyaz aracıdır! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Mevcut duruma ilişkin eleştirileri yapan MEB Bakanı İsmet Yılmaz 14 yıldır iktidarda olan bir partinin mensubu gibi değil de bugün iktidara gelmiş bir Hükümet’in  Bakan’ı gibi konuşuyor. Bu açıdan konuşma, Hükümet’in bir eğitim politikasının olmadığının ispatı niteliğindedir. Nitekim Erdoğan’ın “eğitim alanında başarısızız” açıklaması da durumu teyit ediyor. Uygulanan mülakat sınavının savunusunu MEB Bakanı’nın bu şekilde yapıyor oluşu vahimdir. Zira Bakan’ın atıf yaptığı kanun, ilgili maddeye 2014 yılında eklenen bir ek fıkradan ibaret. Kanunda mülakatın yapılacağı konu başlıklarına dikkat edilirse öğretmene ilişkin sistemin zaafiyetle malul olduğu görülecektir.

Eğitim fakültelerinde öğretmen olmaya dönük eğitim vereceksin, insanlara diploma vereceksin, merkezî sınava tabi tutacaksın, ardından alan sınavına sokacaksın. Bütün bu süreç boyunca kimin öğretmen olup olmadığını tespit edemeyeceksin; ancak 10 dakikalık mülakat sınavıyla kâşif edasıyla kimin öğretmen olup olmadığını tespit edeceksin! Şayet bu 10 dakikalık mülakat gerçekten isabetli bir ölçek ise o zaman merkezî sınava, alan sınavına ne gerek var? Yok, içinden geçmekte olduğumuz olağanüstü koşullar hasebiyle güvenlik algılaması üzerinden yapılıyorsa bu da vahim bir durumdur. Zira güvenlik soruşturmasını yürütecek mekanizma emniyet ve istihbarat birimleridir. MEB teşkilatının bu işlere bulaşması, ilgi ve görev kayması yaşamasıdır.

Bürokratik geleneğimizde mülakatın keyfilik, iltimas ile ilintili olduğu ortadadır. Bu durumu görmezden gelerek mülakatı öğretmenin niteliğine ilişkin bir çözüm aracı olarak görmek kaş yaparken göz çıkarmaktır.

Nesnel, güvenilir olmayan bir ölçütü kanuna koymak yanlış olduğu gibi kanunda yer alıyor diye uygulamaya koymak daha büyük bir yanlıştır. Yapılması gereken mağduriyet ve adaletsizlik doğuran bu uygulamayı kaldırmaktır. Sistemdeki yapısal problemi hak ve adalet üzerinden çözüme kavuşturmak yerine derinleştirmek, içinden çıkılmaz bir hâle sokmak MEB’i şaibe altına soktuğu gibi memleketin eğitim ve öğretmen kalitesine de ağır bir darbe indirmektedir.

Bu açıdan Özgür Eğitim-Sen olarak MEB Bakanı’nın yapmış olduğu değerlendirmeyi izaha muhtaç buluyoruz. MEB Bakanı’nın eğitimin ve öğretmenin niteliğine ilişkin yapacağı en öncelikli iş, iş ve işlemlerin hak ve adalet ölçüsünde yürütülmesidir. Mevcut mevzuat bunu karşılıyorsa uygulaması, sıkıntı doğuruyorsa değişimine ön ayak olmasıdır. Mevcut kanunu ileri sürerek kamu vicdanını rahatsız edecek uygulamalara yol verilmesi uygulamayı kendi başına temize çıkaran bir gerekçe olmadığı gibi bizzat Sayın Bakan’ın açıkladığı öğretmen vizyonunu da daha baştan hükümsüz kılmaktadır.

01.10.2016

Ali AYDIN

Özgür Eğitim-Sen Genel Sekreteri

The post Sayın Bakan, mülakatın savunulacak bir tarafı yok! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.