Özel Öğretim Kurumu Öğretmenlerinin Sömürülmesinin Yasal Dayanakları

5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun Özlük Hakları ve Sorumluluklar başlıklı 9. Maddesi’ndeki ‘…Okullarda yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmeti yapanlara, kıdemlerine göre dengi resmi okullarda ödenen aylık ile sosyal yardım kapsamındaki ek ödeme tutarlarından az ücret verilemez.’  hüküm cümlesi, özel okulların, öğretmenine resmi okullardaki öğretmenden daha düşük ücret vermesinin önünü kesiyordu. Ancak 2014 yılı itibariyle 9. maddenin bu cümlesi yürürlükten kaldırıldı ve böylece devlet korumasından mahrum kalarak patronun istismarına ve sömürüsüne açık hale getirilen öğretmenin özel sektördeki asgari ücret mahkûmiyeti başlamış oldu.

Özel okullarda Özel Öğretim Kurumları Kanunu’na tabi olarak görev yapan öğretmenler ‘süreli sözleşme’ ile çalışıyorlar. Öğretmenin kaderi sözleşmenin belirli süreli mi yoksa belirsiz süreli mi olduğuna göre değişiyordu ve bu konuda yakın zaman kadar Yargıtay’ın daireleri arasında ciddi bir ihtilaf söz konusuydu. Öğretmenin yaptığı sözleşme ‘belirli süreli sözleşme’ kapsamında değerlendirilirse özlük hakları büyük oranda tırpanlanıyor ve pek çok haktan yararlanamıyor. Eğer ‘belirsiz süreli sözleşme’ kapsamında değerlendirilirse ihbar, kıdem tazminatı, işe iade gibi iş güvencesine ilişkin hükümlerden yararlanabiliyor. Çünkü 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesinde, iş güvencesinden yararlanmak için sözleşmenin belirsiz, yani süresiz olması öngörülüyor.

Eğer işveren, öğretmen ile yıllar içerisinde zincirleme olarak birden fazla sözleşme yenilerse sözleşme, ‘’belirsiz süreli sözleşme’’ halini alıyor ve öğretmen iş güvencesine kavuşuyordu. İşte bu noktada Yargıtay devreye girdi ve 2018 yılında Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu oy çokluğuyla belirli süreli sözleşmenin zincirleme yapılmasının, sözleşmenin belirli süreli olma niteliğini ortadan kaldırmayacağına hükmetti. Bunun üzerine artık özel eğitim kurumları sözleşme yenilemediği öğretmene, 10 yıl çalıştırmış olsa dahi kıdem tazminatı ödemiyor, öğretmen ihbar tazminatı talep edemiyor, işe iade davası açamıyor ve iş güvencesinden mahrum kalmış oluyor. Yukarıdaki iki yasal operasyon ile her türlü istismara açık hale gelen öğretmen asgari ücrete mahkûm ve pek çok özlük hakkından mahrum olarak çalışmak zorunda bırakılmakta, öğretmenin çaresizliği ise işveren tarafından fırsata çevrilmektedir.

ÖZGÜR EĞİTİM-SEN olarak, Sayın Bakan’a KPSS kazanamadığı için aşağıladığı öğretmenlerin de kendi öğretmeni olduğunu hatırlatıyor, Bakan Bey’i, devletin yasal zemin sunarak sömürülmelerini kolaylaştırdığı bu öğretmenlerin özlük ve ekonomik haklarını korumaya çağırıyoruz.

Bekir Birbiçer

Özgür Eğitim MYK Üyesi

The post Özel Öğretim Kurumları Öğretmenleri Nasıl Sömürüyor? appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Yüz binlerce alternatifi olduğu için kolayca gözden çıkarılabilen Özel Öğretim Kurumlarında çalışan öğretmenler çok ciddi sorunlar ve hak mağduriyetleri yaşıyorlar. Seslerini duyuramayan ve işsiz kalma korkusuyla çoğunlukla kaderlerine razı olan 200 bin öğretmenin sorunlarını şu şekilde sıralayabiliriz:

1) Resmi okullara öğretmen alımlarının giderek azaldığı ve zorlaştığı süreçte özeldeki şartlar öğretmen aleyhine dönmüş, öğretmenler ekonomik ve mesleki açıdan güç şartlar altında çalışmak zorunda bırakılmış, bu konuda devlet tarafından da yalnızlığa terk edilmiştir.

Öğretmene gereken değeri veren çok sınırlı özel öğretim kurumunu ayrı tutmakla beraber özel okulların pek çoğu öğretmene maaşının bir kısmını elden vererek çalışanının sigortasını asgari ücret üzerinden yapmaktadır. Öğretmene asgari ücretin altında bir miktara sözleşme imzalatan bazı özel okullar da öğretmenin hesabına asgari ücret yatırıp üstünü elden geri alarak hem öğretmeni sömürüyor hem de devletten vergi kaçırıyorlar. Hatta eski Bakan Selçuk’un “özel kurslardaki öğretmen sayısı net değil’’ itirafında dile geldiği gibi binlerce öğretmen sigortasız sözleşmesiz çalışmak zorunda kalıyor.

2) Resmi okullarda eğitim sezonu başında öğretmenin aldığı eğitim öğretim ödeneğini alamayan özel kurum öğretmeni haftada birden fazla nöbet tutmasına rağmen nöbet ücreti de alamamaktadır. Hatta kadrolu öğretmen için hayati öneme sahip ek ders ücreti dahi söz konusu edilmemektedir. Bazı okullarda birisi MEB’e verilmek üzere resmî fakat kâğıt üzerinde kalan, diğeri ise öğretmenle aralarındaki asıl ilişkiyi belirleyen iki ayrı sözleşme bile yapılmaktadır. Nasılsa ellerinde istedikleri şartlarda imza attırabilecekleri, her türlü angaryayı yükleyebilecekleri, iş başvurusu yapan öğretmenlere ait bir tomar CV vardır.

3) Her yıl sözleşmesinin yenilenip yenilenmeyeceği, yenilenirse hangi şartlarda yenileneceği, yenilenmezse ne yapacağı kaygısıyla, işsizlik baskısı altında sezonu bitiren ve daimi bir gelecek endişesi içerisinde çalışan öğretmen; kadın ise evlenmeme, hamile kalmama şartları altında sözleşmelere imza atmak zorunda kalmaktadır. Ders ücreti karşılığı anlaşma yaptığı için büyük bir bölümü yaz aylarında görevi olmadığı gerekçesiyle iki veya üç ay maaş alamamakta, maaşını sair zamanda düzenli alabilen de kendini şanslı addetmektedir.

4) Eşit işe eşit ücret ilkesinden uzak şartlarda çalışan özel okul öğretmeni test merkezli ve başarı odaklı eğitim anlayışıyla çalışmak zorunda olduğundan mesleğine yabancılaşmakta, mesleki tatmin yaşayamamaktadır. Resmi okullardaki öğrenciden farklı olarak kendisini müşteri, öğretmeni de eğitim hizmeti veren görevli olarak gören bir öğrenci ve veli kitlesine hizmet etmektedir.

5) Aday öğretmenler tecrübesiz olmaları ve işlerini kaybetme kaygısı nedeniyle çok düşük ücretlere emek vermekte, adaylıklarının kaldırılmasında işverenin inisiyatifinde olmalarından dolayı stres yükü altında çalışmaktadır. Ağır iş yükünü kaldıramadığı için işi sezon ortasında bırakmasın diye kimi okullar öğretmene boş senet imzalatmaktadır. Ayrıca yeni öğretmenle deneyimli öğretmen arasında da çok ciddi ücret farkları olabilmektedir.

6) İdareci-öğretmen ilişkisinden ziyade işçi-işveren ilişkisi kurulan öğretmen, öğretmenin olması gereken saygınlığını yaşayamamaktadır. İdare tarafından izni dahi alınmadan notlarına müdahale edilen, hafta sonları görev verilerek dinlenme hakkı elinden alınan, ders dışı etüt, soru çözümleri vs gibi etkinliklerle 60 saate kadar çalıştırılan ve herhangi bir ek ders ücreti ödenmeyen, yönetimin mobing uygulamalarına maruz kalan ve hakkını arama kapıları kapalı olan, her an kapı önüne konulma riskiyle onurundan taviz vererek çalışması beklenen, güven duyulmadığı için dersleri sınıf kapısının gerisinden dinlenen, herhangi bir statüsü olmayan, idealizmi öldürülen, özsaygı yitimine uğratılan öğretmen ne kadar mutlu olabilir, ne kadar kendisini öğretmen hissedebilir?

Özel öğretim kurumlarında çalışan yüzbinlerce öğretmen, kendilerini “öteki” konumuna koyan ve yetersiz bularak aşağılayan Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’den; yasal mevzuat kanalıyla öğretmenin sömürülmesinin önüne geçilmesini, yapılacak bütüncül bir yasal düzenlemeyle resmi okullar ile özel okullarda görev yapan öğretmenler arasındaki ekonomik ve özlük haklarındaki uçurumun kapatılmasını, özel okulların devlet tarafından gereği gibi denetlenmesini ve istismarın önlenmesini talep ediyorlar.

Bekir BirbiçerÖzgür Eğitim-Sen MYK Üyesi

The post Öğretmen Pahalı Özel Okullarda Ucuz Dram Yaşıyor appeared first on Özgür Eğitim-Sen.