Çalışma veya ücretli emeğin tartışılmaz bir önkabul şeklinde özellikle günümüz toplumunda nasıl “toplumsal ve politik iyi” olarak yer aldığını tartışan Kathi Weeks “Çalışma Sorunu” adlı kitabının hemen başında şu tespitlerde bulunur: “Çalışma bireylerin sadece ekonomik sisteme değil, toplumsal, politik ve ailevi işbirliği tarzlarına da entegre olduğu birincil araçtır. Bireylerin çalışmak durumunda olması temel toplumsal sözleşme için aslidir; gerçekten çalışma, özneleri liberal tahayyülün bağımsız bireylerine dönüştürdüğü varsayılan ve bu nedenle vatandaşlığın temel bir yükümlülüğü olarak ele alınan şeyin bir parçasıdır.” Dolayısıyla çalışmanın toplumsal ve politik hayatımızın en önemli normatif unsurlarından birisi olduğunu kabul ettiğimizde çalışma hayatımızın niteliği büyük bir önem kazanıyor. Ekonomik bir faaliyet görünümündeki çalışma, kendisine iliştiren toplumsal-politik kabuller nedeniyle sadece ekonomik hayatı değil, sosyal, kültürel, politik hayatı da doğrudan şekillendiren geniş bir etki alanı oluşturuyor. Ulrich Back’in “İş, ortak kimlik örüntüsü işlevi görür; onun yardımıyla kişisel ihtiyaçları ve yetenekleri, ayrıca ekonomik ve sosyal konumu saptarız. (Evet) insanları meslekleriyle bir tutmak tuhaf şey. Ama hayatın meslek ipinin üzerinde sürüp gittiği bir toplumda kişinin işi onunla ilgili belli ana bilgileri verecektir: gelir, statü, dilsel yetenekler, muhtemel ilgi alanları, toplumsal ilişkiler vs.” değerlendirmesi de benzer bir çözümleme sunuyor bize.

O halde toplumsal sözleşmenin asli parçası ve modern vatandaşlığın temel yükümlülüğü olan “çalışma”nın günümüz toplumunda sosyal, ekonomik ve politik olarak nasıl organize edildiği önemli. Zira insanları sadece bireysel değil aileleriyle birlikte tüm hayatlarının nasıl şekilleneceğini doğrudan tayin eden bir organizayon bu. Bu açıdan bir toplum tasavvurunu, bir devlet-toplum ilişkisi tahayyülünü ve bütün bunlar içinde bir yer, bir taraf seçimini barındıran konuyu Bauman’ın ifadesiyle “yoksulluğun mücrimleştirildiği” günümüz dünyasında kamusal bir tartışmaya taşımak varoluşsal bir yükümlülük olarak önümüzde duruyor. Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun 2021 yılına ilişkin çalışmalarını sürdürdüğü şu günler mevzuyu kamusal bir ilginin muhatabı kılmak görece daha kolay. Bu açıdan çalışmaları da vesile kılarak hem devletin pozisyonunu, hem çalışanların durumunu ve kendileriyle kurulan ilişkiyi, hem de bu ilişki üzerinden milyonlarca insanın aileleriyle birlikte ne tür bir yaşam biçimine layık görüldüğünü tespit etmek mümkün hale geliyor. Bütün bunların yanında asgari ücret dolayımında yaşadıklarımızın ayrıca yukarıda dile gelen toplumsal sözleşmenin ve vatandaşlık yükümlülüğünün niteliğine de ayna tuttuğunu ekleyelim.

* * *

Birincisi, devlet; yansıtılmak istendiği gibi çalıştıranlar ile çalışanlar arasında çoğunlukla nötr bir hakem olmamıştır ve de değildir. Geniş anlamda emeği yücelten bir söylemle sersemletilsek de Bauman’ın yerinde tespitiyle “devlet ile piyasa arasındaki işbirliği kapitalizmde bir kuraldır, çatışmaysa istisna. Genelde devletin politikaları, ister “diktatoryel” ister “demokratik” nitelikte olsun, piyasaların çıkarına karşı değil, onların menfaatine olacak şekilde yorumlayıp hayata geçirilir.” Dolayısıyla “çalışma” alanının hukuki düzenlenişi, çalışanların mali ve özlük haklarının belirlenmesi; kaynakların bölüşüm sürecindeki etkin pozisyonu dikkate alındığında devletin nerede, nasıl, kimden yana durduğunu zaten serahaten açık ediyor. Ayrıca genel ekonomi yönetimi, siyasal katılım imkânları, hak ve özgürlüklere duyarlılık gibi hususlarda söz konusu duruşun mahiyetini izhar eden hususlar. Ülkenin ve ekonominin gerçekleri gibi “nesnel-nötr” görünümlü atıflar da büyük oranda gerçekliğe değil mevcut olan içerisindeki tavır alışa göndermede bulunurlar. Dolayısıyla memur maaşlarının yüzde 3+3 oranında artacağı 2021 yılında asgari ücretin ne olacağı TÜİK vs. gibi kurumlardan gelen teknik rakamlardan çıkarılacak aritmetik bir çıkarım değil devletin, iş veren temsilcilerinin ve çalışanların pazarlık güçlerinin, tercihlerinin bir sonucu olarak gerçekleşecektir. Açıklanacak sonuç kaçınılmaz bir matematiksel işlem değil sosyal, sınıfsal, siyasal tercihlerin/güçlerin bu tercihleri/güçleri ile orantılı olacak şekilde yansıması olacaktır. Asgari ücret “geçim ücreti” değil elbette. Ancak ülkemizde çalışan nüfusun yüzde 50’ye yakını geçimini asgari ücret ile sağlıyor. Avrupa’da bu oranları çalışanlarının çok büyük bir ksımının asgari ücretle çalıştığı dikkate alındığında fiili olarak asgari ücretle çalışanların nasıl bir ekonomik dolayısıyla sosyal, sınıfsal, politik hayata maruz bırakıldıklarını görebiliyoruz. Önceki yılın enflasyon rakamlarına, Orta Vadeli Program’ın enflasyon tahminine bakmak üzerinden seyreden süreci milyonlarca insanın zorlu yaşam koşullarına bağlamak, süreci yönetmeye dönük işleyen kamu politikasını insanların insanca yaşam haklarını gözetecek bir iradeye, tercihe dönüştürmek günümüz dünyasının temel önceliklerinden birisidir. İktidar ile siyaset arasında mesafenin açıldığı; iktidarın sorumsuz siyasetin ise iktidarsız hale geldiği küresel dünyada tercihi, iradeyi, mücadeleyi nereye teksif etmemiz gerektiği açık.

* * *

İkinci husus çalışanların durumu. Çalışanların ve ekonominin gerçek durumunu ölçen araçlara (enflasyon oranı vs.) dönük müdahalelerin istiatistiki verileri keyfileştirdiği genel kabul gören bir tespit. Bu tür müdahaleler neticesinde kağıt üstünde hem daha zengin görünebiliyorsunuz hem de şu an tespit komisyonunun yürüttüğü çalışmalarda olduğu üzere önümüzdeki yıla ilişkin alacağınız miktarı düşüren bir etkiye neden oluyor. Yani çalışanlar bu tür müdahaleler nedeniyle iki açıdan zararlı çıkıyorlar. Birincisi gerçek kayıpları dikkate alınmıyor, ikincisi de gerçek kayıpları manipüle edildiği için bu kayıpları en azından belirli düzeyde giderecek adımlardan da mahrum kalıyorlar. Dolayısıyla enflasyon oranında bir atışın fiili olarak hiç bir zam alamamak anlamına geldiği noktada, hesaplama sistematiğindeki değişikler nedeniyle bırakın iyileşme almayı önceki yılın bile çok altında bir rakama mahkum edilmiş oluyorsunuz. Mutfak enflasyonu yüzde 40’ları geçti. Türk lirası dolar karşısında sürekli değer kaybederken maaşlar eridi, alım gücü düştü. 2020 yılının birinci döneminde önceki yılla karşılaştırıldığında elektrik yüzde 32,3 doğalgaz 34,7 zamlandı. Halbu iken 2020 yılına ilişkin enflasyon rakamları yüzde 12-13 aralığında konuşuluyor. Enflasyon rakamları böyleyken 2020 yılında vergilerde yüzde 21.4 artışa gidildi. Korona virüs salgını nedeniyle küresel ölçekte devletlerin vergi indirimlerine gittiği bir süreçte üstelik.

* * *

Üçüncüsü, yukarıda kısmen değinildiği gibi, çalışma ve karşılığında alınan ücret salt ekonomik bir rakamı yansıtmıyor. Bu rakam üzerinden milyonlarca çalışana ve ailelerine bir yaşam standardı, marjları belli olan siyasal, sınıfsal, sosyal bir ilişki biçimi, bir hayat tarzı tayin ediliyor. Dolayısıyla toplumsal hayatımızın niteliğini doğrudan etki eden, milyonlarca insanın hayatını ve kaderini şekillendiren bir faaliyete ilişkin rakamların, istatistiklerin soğuk ve manipülatif penceresinden bakmak yerine insanların hak ve hukukunu, izzet ve onurlarını gözeten bir sorumluluk bilinciyle yaklaşmak durumundayız. Devletin “sosyal” olma iddiası da ayrıca ancak bu tarz duyarlılıklar ve güvenceler oluşturduğunda anlamlıdır. 

Asgari ücret adı üstünde çalışma için en alt limiti belirler ancak hem ülkemizde hem de dünya genelinde maalesef asgari ücret temel geçim ücretidir. Ekonomideki vaziyet, çalışanların kayıplı hallerinden yaşadıkları kayıplar, bu kayıpların oluşturduğu ‘karakter aşınması’ gibi hususlar günümüz dünyasının asli toplumsal sözleşmesi ve temel vatandaşlık yükümlülüğü görülen bir alana ilişkin dikkat etme ve duyarlılık gösterme çağrılarıdır. “İnsanı yaşat ki, devlet yaşasın!” ikazı soyut bir ahlaki ilkeyi değil sosyal, siyasal, ekonomik düzenlemeler gerektiren pratiği, bu pratik yönünde kararlı bir mücadeleyi gerektiriyor.

The post Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı Abdulbaki Değer’den Asgari Ücret Değerlendirmesi appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Eğitimde kapsamlı bir reform ihtiyacımız olduğu tespitinden hareketle eğitimi konuşmaya devam edelim.

Eğitimdeki durum, eğitim-öğretimin başındakiler dâhil kimseyi memnun etmediğine göre reforma ihtiyaç duymamız sürpriz değil. O halde karşımızda cevabı verilmesi gereken “eğitime niçin ihtiyaç duyuyoruz” sorusu var. Şüphesiz mevcudu beğenmememizin “başarısızız” gibi bir cevabı var. Ancak bu cevap, “sistem niçin başarısız”a ilişkin anlamlı/açıklayıcı bir şey söylemiyor. Sistemin işleyişini/ürününü değerlendiren bir hüküm ifadesi “başarısızız”. Bize niçin başarısız olduğumuza ilişkin cevaplar gerekiyor. Bu cevapların olması için de mevcuda yönelik sorularımızın olması icap ediyor. Gerçek soruları sorup o soruların yol verdiği çetin bir mücadeleye mi girişeceğiz yoksa kendi varlığına ve niteliğine kasteden sorumluluk kaçkınları gibi işin kolayına kaçıp cevabını bildiğimiz sorularla mı yetineceğiz? Bu alandaki hayati nokta burası. 

Eğitim tarihimiz maalesef bir tür “kendini kandırma” sistematiği oluşturduğu için bilinçli-bilinçsiz neredeyse hepimiz gösterilen güzergâhta yol almakta bir sorun görmüyoruz. Çünkü alana ilişkin egemen yaklaşımı içselleştirmiş durumdayız. Çünkü sınırları özenle belirlenmiş bir zeminde tutulduğumuzun farkında değiliz. Çünkü daha önce uyguladığımız ve sonuçlarını büyük bir bedel karşılığında gördüğümüz uygulamaları sorgulamak yerine hep bizi, inanmışlığımızı, adanmışlığımızı sorun etmeyi salık veren kapanın ayırdına var(a)mıyoruz.

Ehlileştirilmiş, verili sistemin varlığına kan-can veren sorular yerine sahte sınırları, yerleşik kanıları hesap dışı bırakan sorulara ihtiyacımız var. Güzel cevaplar değil zor sorulara ihtiyacımız var. Ne demişti Aliya: “Güzel yalanlara değil acı, gerçeklerle yüzleşmeye ihtiyacımız var.”

Peki, nedir acı gerçekler? Öncelikle yapageldiğimiz üzere uyguladığımız reçeteyi sorunsallaştırmak yerine uygulayıcıların niteliğini, motivasyonunu sorun eden ve baştan başa operasyonel olan tarza çekince koymamız gerekiyor. Sistemi sorgulamaktan bizi alıkoyup sisteme adanmışlığımızı sorun eden bu tarz, doğrudan varlığımızı hedef alan niteliğiyle sorunludur, şaibelidir. Buradan hareketle acı gerçeklerle yüzleşme hamlemizin çok önemli bir ayağı da mevcut zorunlu, kitlesel, devlet tekelindeki eğitimi sorgulamaktır. Zorunlu, kitlesel, devlet tekelindeki eğitimi sorgulamak eğitim temalı bir gevezelikten ziyade anlamı/iddiası olan bir varlık, bir varoluş atılımıdır. Bu atılımın yürürlükteki sistemin tarihsel-toplumsal temellerini, devlet ile olan karmaşık/karanlık ilişkisini, teknolojik gelişmeleri, yaslandığı ideolojik/felsefi düşünceyi vs. bir eleştirellikle ele almayı icbar ettiği açıktır. Sistemin varoluş koşullarını hesap etmek yetmez. Aynı zamanda günümüz dünyasında siyasetten ekonomiye, düşünceden teknolojiye ne tür bir dönüşüm geçirdiğimizin de hesabını görmelidir bu atılım.

Nedenleri soruşturulmayan bir “başarısızlık” söyleminin “havalar da çok bunaltıyor” şikâyetinden farkı yoktur. Bu tespitlerin/yakınmaların bir farkının olabilmesi ancak neyi, nerede, ne ile aradığınızın bilincinde olmanızla mümkün olduğu ortadadır. Türkiye eğitim-öğretim alanında şüphe yok ki başarısızdır. İkincisi yine şüphe yok ki bu başarısızlık sürpriz değildir. Üçüncüsü bu şekilde devam ettikçe başarısız olması da mukadderdir. Zamanı, zemini, potansiyeli belli bir formu ve ilişki biçimini bir tabiat kanunu gibi layusel görüp sorunları, sıkıntıları bizden kaynaklı eksiklikler, yanlışlıklar, ihmaller olarak sunmak mevzuyu kavrayamamak ve daha da önemlisi anlamlı bir çözümden, çözüm arayışından kendimizi mahrum bırakmaktır.

Tekrar soralım?

Bu sistemle biz niye başarılı olalım? Nasıl başarılı olalım?

Bu sistemin ne olduğunu, nasıl ortaya çıktığını, yaygınlaştığı koşulları ve motivasyonu, işleyiş tarzını, yerleşik ilişki biçimini, yasal dayanaklarını biliyor muyuz?

Devam edelim.

Modern devleti, modern devletin toplumla ilişkisini, “birey”le ilişkisini ve çok daha önemlisi “çocukla” ilişkisini biliyor muyuz? Biliyor muyuz gerçekten?

Eğitim tekelini biliyor muyuz?

Masal dinlemeye alıştığımız, masallarla hayatımızı tanzim etmeye alıştığımız için her şeyin bize anlatılan masallarda gerçekleştiği gibi gerçekleşeceğini zannediyoruz. Kim bu masal anlatıcılar? Kimin masalı bu? Masallarla iş görmemize mi yanalım yoksa miskin miskin dinlediğimiz masalların gerçekleşmemesi karşısında yaşadığımız üzüntüye mi yanalım?

Abdulbaki Değer / Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post Abdulbaki Değer: Güzel cevaplara değil zor sorulara ihtiyacımız var appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Bir gün Sakallı Celâl’e Kadıköy vapurunda rastlamıştım. ‘Sizi hâlâ huzura kavuşmuş göremiyorum. Ne istiyorsanız, ne düşünüyorsanız, hatta şimdiye kadar düşünmediklerinizin hepsini Mustafa Kemal Paşa yaptı. Neden hâlâ memnun değilsiniz?’ diye sordum. Bana, ‘sen hiç tiyatroya gitmedin mi?’ diye sorup devam etti: ‘Perde açılır, karyolaya uzanmış bir hasta görürsün, başında ilaç veren bir de hemşire vardır. Biraz sonra doktor içeri girer, nabız yoklar, reçete yazar… Aslında ortada ne hasta, ne hemşire ne de doktor vardır. Bunların hepsi bilirsin ki rolden ibarettir. İşte bizim cumhuriyetimiz de öyle. Yaşasın cumhuriyet rolünden ibaret’ diye karşılık verdi!” Mahir İz’in Sakallı Celâl’e ilişkin naklettiği bu hatıraya benziyor durumumuz. Gerçekliğimizin sahnede icra edilecek rolden farkının kalmadığı enteresan bir performans gösteriyoruz. Gerçi günümüz dünyasına ilişkin gerçeklik kaybı veya Baudrillard’ın ifadesiyle yapay olanın gerçekten ayırt edilemediği, gerçeğin yerini simülakrların aldığı tespitleri eski heyecanı uyandırmıyor. Ancak bu durum toplumsal gerçekliğimizin, ilişki ve işleyiş biçimimizin eleştirel bir gözle değerlendirmemenin mazereti olamaz, olmamalı. Tersine dünyanın bilimsel-teknolojik gelişmelerin baskısıyla yönlendirildiği bu ‘bulanıklıktan’ ancak hakkı verilmiş bir eleştirellikle baş edebiliriz.

Gerçek mi şaka mı olduğu belli olmayan iş ve işlemler bireysel keyfe kederlikten kaynaklansa nisbeten tolere edilebilir. Ancak bu ‘bulanıklık’ en hayati kamu politikalarımızın ayrılmaz bir parçasına dönüşüyorsa durumun ciddi ve acil olduğu ortadadır. Hazine ve Maliye Bakanımız paramızın döviz karşısında değer yitimini “Dolarla mı maaş alıyorsunuz? Dolar borcunuz mu var? Dolarla bir işiniz var mı?” şeklinde değerlendirmekte bir beis görmedi. Yine benzer şekilde Yeni Ekonomi Programı sunumundan sonra döviz kurlarına ilişkin soruları ”Kur benim için hiç önemli değil, hiç oraya bakmıyorum” şeklinde cevap vermekte de bir tuhaflık görmedi. Anayasa Mahkememiz ile İçişleri Bakanlığımız arasında bir süredir devam edegelen diyalog da varlığı ve çağrışımlarıyla Türkiye için tuhaf görülmüyor taraflarca. Aynı şekilde yapılan açıklamaya göre 2014 yılında DT’de Türkçe olarak sahnelenmiş bir oyun, ardından 2017 yılından itibaren pek çok kez Kürtçe sahneye konulmuş ancak şimdi ne olmuş ve nasıl olmuşsa aynı oyunun sahnelenmesi sorun teşkil ediyor. Türkçe sahnelenirken sorun görülmeyen oyun Kürtçe sahnelenince mi sorun oluyor? 2014’de, 2017’de sahnelenince sorun olmayan oyun 2020’de sahnelenince niye sorun oluyor? Uzatılabilecek bu tarz örnekler siyasi nitelikleri itibariyle gerilimli gündemimizde anlamlı bir tartışmaya yol vermekten ziyade bir ‘kavga taşı’ olarak kullanılmaya daha çok müsaitler. Bu yüzden bu ve benzer hadiselerin ait oldukları alana dair önemli birer gösterge olduklarını belirterek görece daha geniş bir uzlaşı alanı olma izlenimi veren eğitim-öğretim alanımıza ilişkin bazı hususlara değinmek istiyorum. Burada da egemen olan bir “bulanıklık” tarafından yutuluyoruz, yön yitiminize maruz kalıyoruz. Değişik vesilelerle alandaki açmazlarımıza tarihsel-toplumsal arkaplana yaslanarak değinmeye çalışıyoruz. Alan kavrayışımızın problemli, tutarsız ve dolayısıyla bir çıkmaz olduğu, mevcut düzeneğin ve işleyişin Türkiye’nin maddi ve manevi enerjisini emen bir kara deliğe dönüştüğü önümüzdedir. Bunun günlük, anlık, sıradışı, beklenmedik gelişmelerin yol verdiği bir “kaza” durumu olduğunu düşünmeyelim. Mart ayından bu yana küresel salgın nedeniyle zorunlu olarak yaşadığımız ve yönetmeye çalıştığımız şekilde mevzumuz, hal yoluna koyduğumuz işimizin istisnai koşullar nedeniyle yapılamıyor oluşu değil. Elbette salgını ve neden olduklarını küçümseyemeyiz. Ancak salgın nedeniyle yaşadıklarımızı görmek kadar hatta ondan çok daha fazla salgının görünür kıldıklarını görmek zorundayız.

Bu noktada yaptıklarımızın “yaşasın cumhuriyet rolü”nden ibaret olup olmadığını, küresel salgından önce yakalandığımız ve bazı yönleriyle salgından aşağı olmayan küresel ‘bulanıklık’la ne kadar malul olduğunu dolayısıyla hem eğitim-öğretim alanında hem de bütün halinde yaşam stratejimizin bize nasıl bir varlık imkânı taşıdığına/tanıdığına bakmamız gerekiyor. Bilindiği üzere “uzaktan eğitime” geçtik. Normal zamanlarda okullarda sürdürdüğümüz bir formatı yeni koşullar altında yeni teknolojik araçlara vermeye odaklı bir strateji yürütüyoruz. Her şeyden önce bu yaklaşım pedagojik değil. Şartlar değişmişse, ortam değişmişse, ilişki farklılaşmışsa yürüteceğiniz iş ve işlemlerin aynı kalması düşünülemez. Eğitim-öğretim sistemimizdeki müfredat aktarımı temelinde şekillenmiş haftalık, aylık, yıllık programın layusel olduğu inancı, ısrarı başlı başına operasyonel bir iddiadır, pedagojik olmaktan ziyade örtük ancak pür politik bir karardır. Bu sürecin görünür kıldıkları vesilesiyle bir kez daha Sosyolog Ritzer’in ifadesiyle modern akılcılık iddiasının(özellikle de bürokratik iddianın) nasıl bağrında baş edilmesi güç bir akıldışılık taşıdığını deneyimliyoruz. Bürokratik işleyişin açık ve anlaşılır şemasını vermesi gereken resmi yazışmaları en az lisans mezunu olan insanlar anlamakta zorluk çekiyorlar. Açık ve anlaşılır olması beklenen resmi dil alanı karartıyor. Görüş ve yorum ayrılıklarını gidermiyor tersine arttırıyor, çoğaltıyor. Bu durumu düzeltmek iddiasıyla gelen yazı işi biraz daha içinden çıkılmaz hale getiriyor. Yüz yüze eğitime geçiyoruz ancak bu isteğe bağlı. İsteyen geliyor isteyen gelmiyor. Okulları açıyoruz ancak pansiyonlu okulların nasıl açılacağını bilmiyoruz. Taşımayla eğitim-öğretime devam edecek öğrencilerin durumunun nasıl olacağını düşünemiyoruz. İşin bir tarafını yapmaya dönük yaptıklarımızın diğer taraftan bir enkaza neden olduğunu fark etmiyoruz bile. 13 bin civarında EBA Destek Noktası oluşturduk ancak birinci elden biliyorum ki pek çok EBA Destek Noktasından şu ana kadar bir öğrenci bile faydalanmamış. MEB verilerine göre uzaktan eğitime katılan öğrencilerimizin kahir ekseriyeti cep telefonlardan bağlanmış. Zorunlu eğitim kadememizdeki öğrencilerin yaş aralığını dolayısıyla fiziksel, psikolojik, sosyal ve akademik gelişimlerini dikkate aldığımızda kullandığımız araç ile gerçekleştirdiğimiz faaliyet ve gözettiğimiz amaç arasında bir ilişkinin olduğunu söylemek mümkün mü? Uzaktan eğitim çalışmalarına öğrenci katılımının düşük ve sınırlı olması hala çok önemli. Diğer taraftan katılımların öğrenci ve öğretmen açısından nasıl bıktırıcı bir hal aldığı gerçeği ise sahayı bilenlerin malumu. İnternet erişimi başlı başına bir sorun, çıkardığı ekonomik maliyet ayrı bir sorun. Aynı şekilde ‘uzaktan eğitim’de eba platformunun yetersizliği nedeniyle öğrencilerin-öğretmenlerin Zoom, Meet veya Teams gibi programlara yönlendirilmesi diğer handikapları yanında önemli bir güvenlik meselesidir aynı zamanda. Sabah 9’da dersi olan bir öğrenci veya öğretmenin akşam 7’de başka bir canlı dersi olabiliyor. Sosyal hayatın insicamını ayrıca felç eden bu tür uygulamaların öğrenci, veli, aile için nasıl bir angarya oluşturduğunu da sanırım düşünmek gerekiyor?

Bu tür aksaklıkları/eksiklikleri/yanlışları uzatmak istemiyorum. İki tür eksiklikle/yanlışlıkla boğuşuyoruz. Birincisi içinden geçtiğimiz koşulların olağanüstülüğünden kaynaklanan eksiklilkler/yanlışlıklar. İkincisi ve açıkçası çok daha önemlisi bu olağanüstülüğü yönetme noktasındaki eksikliklerimiz/yanlışlarımız. Birinci kısımdaki eksiklikleri/yanlışlıkları da belirli düzeyde giderebilecek bir yönetsel performansı sergilememiz gereken noktada bırakın sorunları hafifletmeyi çarpan etkisiyle büyütecek iş ve işlemlere yol alıyoruz. Bir gram lezzet almak için kilolarca keçiboynuzu çiğnemek gibi zevksiz, gereksiz bir duruma dönüştürdük, dönüştürüyoruz hala.

Dolayısıyla kaş yapıyorum derken göz çıkarmamak, abartılı bir söylem, ağdalı bir retorik, açıklamaktan çok muğlaklaştıran bir yazışma, basitleştirmekten ziyade zorlaştıran, sevdirmekten ziyade nefret ettiren, anlamı/manayı korumaktan ziyade saçmaya/absürde alan açan dolayısıyla kendisini, öğretmeni, öğrenciyi, veliyi kısacası bütün bir ülkeyi itibarsızlaştıran, değersizleştiren, ikiyüzlüleştiren devlet merkezli bir kandırmacaya yol vermemek durumundayız

Çok basit ve yüzeysel ön kabullerden hareket ediyoruz. Eğitim-öğretim dediğimiz şeyin belirlenmiş bir alanda icra edilen teknik bir şey olduğunu düşünüyoruz hala. Ülkece nasıl yaşadığımızın eğitim-öğretimle alakasını kurmuyoruz. Öğretmenlerle, öğrencilerle, velilerle kurduğumuz ilişkinin, bu ilişkinin niteliğinin aktarmak için yana yakıla didindiğimiz teknik bilginin de kaderini doğrudan tayin ettiğini hiç düşünmüyoruz. Pedagojinin dibacesinde yer alan “ne söylediğiniz değil, ne yaptığınız önemlidir” gerçeğini hiç düşünmüyoruz. Bu gerçeğin hiç farkında değiliz. Yaptıklarımızın akıbetini tayin eden şeyin öncelikle ne şekilde yaptığımız olduğunu düşünmüyoruz. Eğitim-öğretimi resmi yazı, ağdalı retorik, gerçeklikten bağımsız dile gelen iddialar olduğunu zannediyoruz.

Öğrencilerin, velilerin, öğretmenlerin ve ülkenin gerçekliğini dikkate almayan bir tedbirin anlamlı olması mümkün mü? Bu gerçekliği dikkate almayan eğitim-öğretim temalı iş ve işlemlerin sisteme, ülkeye maliyet çıkarıcı olduğunu neden düşünmüyoruz? Yaptığımız iş ve işlemlerin doğrudan ve dolaylı etkilerini hesaplamayan bürokratik bir aklın yaşatmaya çalıştığı işlevsiz bir görenek uğruna ülkenin insan kalitesine nasıl kast ettiğini niye göremiyoruz?

***

Eğitim-öğretim işi evvel emir de bir iklim işidir, bir atmosfer işidir. Anlamlı, insani bir ilişki zeminini gerektirir. İklimi zehirleyip, ilişkiyi tahrip ettikten sonra hangi eğitimi vereceksiniz, hangi öğretimi gerçekleştireceksiniz? Veya verdiğiniz eğitimden, gerçekleştirdiğiniz öğretimden ne hayır alacaksınız? Spekülatif bir şey sormuyorum. Bugüne kadar eğitim-öğretimde ne kadar mesafe alabildiysek aynı kafayla o kadar yol alabileceğiz. Onun için ciddi, makul, mantıklı olmak zorundayız. Onun için iddialarımızla mütenasip olmayan iş ve işlemlerle ancak iddialarımızdan vurulacağımızı görmek zorundayız artık. Onun için “yaşasın cumhuriyet rolü” gibi gerçekliği bulanıklaştıran rollere değil gerçekliği dikkate alan ve bizi uyanık kılacak sorgulayıcı/eleştirel bir tavra muhtacız.

Abdulbaki Değer/ Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post “Yaşasın Cumhuriyet rolü”nden mi ibaret her şey? appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

“Ben henüz bir gençken, henüz komünist olan bir ülkede yaşamaktayken göreceli olarak liberal, fakat yine de komünist bir ülkede yaşamaktayken, beni büyüleyen şey şuydu: Eski Yugoslavya’daki komünizmin en azından son 20 yılında resmi ideolojiye inanmamak yalnızca “eh, sorun değil” gözüyle bakılan bir şey olmaktan ibaret değildi. İnanıp inanmadığınızı umursanmamakla kalmıyordu. Eski Yugoslavya’da bir adım daha ileri gitmişlerdir. Hatta şu gözle bakıyorlardı; şayet Yugoslav komünist ideolojisini ciddiye aldığınızı tespit ederlerse “Biz kendine özgür bir özyönetim sosyalizmine sahibiz ki bu da Sovyet bürokratik sosyalizminden çok daha iyidir” gibi şeyleri ciddiye aldığınızı tespit ederlerse, bütün bunları ciddiye almaya tehlikeli bir şey nazarıyla bakılırdı. Geri plandaki fikir de şuydu: Şayet bu ideolojiyi ciddiye alırsanız, çok geçmeyecek ve siz fark edeceksiniz ki işler aslında öyle anlatıldığı gibi değil. Dolayısıyla şöyle bir fikir vardı: Resmi ideolojiyi ciddiye almak, muhalif olmaya giden yolun ilk adımıdır. Bunun arka planında yatan fikir de şudur: Bu durum, ANCAK CİDDİYE ALINMADIĞI TAKDİRDE işe yarayacak olan bir ideolojinin harika bir örneğidir.”

Slovaj Žižek’ten yaptığım bu alıntı, sanırım bize de pek yabancı değil. Çünkü açık konuşmak gerekirse bizde de “ancak ciddiye alınmadığı takdirde işe yarayacak” bir yaşam tarzı/formu egemen. Bunu hayatımızın diğer alanlarında da olduğu gibi eğitim alanında da görmek mümkün. Eğitime inanmamanız, ciddiye almamanız, ciddiye alıyormuş gibi yapmanız ve hatta Žižek’in değinmediği ancak ekleme yapmamız gereken ciddiyeti belirlenmiş ve yönlendirilmiş bir çerçeve içinde kalmak koşuluyla da sürdürebilirsiniz. Eğitim üzerinden devam edersek, bizde genel anlamda eğitime ilişkin kayıtsızlık hali egemen. Bu kayıtsızlığa genel anlamda hayatın diğer alanları karşısında eğitime daha az önem atfedilmesi neden olur. Eğitimin retorik olarak, teknik bir unsur olarak fetişleştirilmesi elbette söz konusudur. Ancak eğitime ilişkin düşünsel felsefi kavrayıştan arayışa, alana verilen önem ve itibardan gösterilen kamusal ilgiye baktığımızda mevzunun nasıl sınırlanmış ve yönlendirilmiş olduğunu, nasıl öldürücü bir kayıtsızlığa mahkûm edildiğini görmek mümkün oluyor. Dolayısıyla önem, itibar ve ilgi kamuflajı altında karşılaştığımız fetişleştirme; olanı, kayıtsızlığı gösteren değil, onu maskeleyen olarak işlev görmektedir, iş başındadır. Kamufle edilen kayıtsızlığı, özenle organize edilmiş bir kaçış rampasında ontolojik bir görev gibi göstermekte ve buna inanmakta muazzam bir performans gösteriyoruz.

Bu aralar “uzaktan eğitim” dolayımında yaşadıklarımıza bakınca işler çok daha somut ve çarpıcı hale geliyor. Milli Eğitim Bakanı Eğitim Bilişim Platformu Tanıtımı vesilesiyle dijital eğitim anlamında dünyanın ilk birkaç ülkesi olduğunu açıkladıktan kısa bir süre sonra Türkiye’de haber sitelerinin manşetlerinde “EBA çöktü” haberi yer alıyordu. Sistem çökse de çökmese de “bu konuşma, bu tarz bir konuşma, bu içerikte bir konuşma” “ancak ciddiye alınmadığı takdirde işe yarayacak” bir yaşam/yaklaşım tarzı/formu olduğu için problemlidir. Sistemin çökmesi üzerinden MEB’i ve MEB’in uygulamalarının yargılanması, eleştirilmesi tam da özenle yapılandırılmış kaçış rampasına uygun hal ve hareketlerdir. O yüzden bu hareketler biraz keyif kaçırıcı olsa da MEB için de, genel eğitim kamuoyu için de istenen ve arzulanandır.

O halde önemli ve anlamlı bir yere yaklaşmış oluyoruz. Ne demişti Žižek: “Resmi ideolojiyi ciddiye almak, muhalif olmaya giden yolun ilk adımıdır.” Eğitimi ciddiye almak mevcudu aşmaya giden yolun ilk adımıdır. Peki, biz modern zorunlu eğitimin tarihinin başlangıcından bu yana bu ilk adımı –ki bu adım tarihi bir adımdır ve devrimci bir adımdır– niye atamıyoruz? Yıllarca MEB müsteşarlığı yapmış olan kişinin bizimle dalga geçer gibi dile getirdiği “Cumhuriyet’in başından beri MEB’de paradigmatik hiçbir değişiklik yapılmamıştır. Teknik, tali konularda kimi minimal düzenlemeler yapılmıştır” sözünde berraklaşan “ancak ciddiye alınmadığı takdirde işe yarayan” iş görme tarzının/formunun/yaklaşımının anlamıyla yüzleşmek istemediğimiz içindir belki. Gerçek hayatın hızlı akışında varoluşsal bir mücadele yerine kaçış rampasının sahte güvenliğinde kayıtsızlığı tercih ettiğimiz içindir belki de..

Abdulbaki Değer / Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post Uzaktan eğitim, kaçış rampası ve kayıtsızlık appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Muğla’da Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Hüdayi Baş’ın ölümüne giden olay kamuoyunun gündeminde. Olay kısaca şöyleydi: Enstitünün ihtiyaçları doğrultusunda dört usta öğretici kadrosu için sınav açılır. Hüdayi Baş’ın şikâyet dilekçesinden öğrendiğimiz kadarıyla Muğla Milli Eğitim Müdürü, sınava komisyon başkanı olarak usulsüz şekilde ilçe şube müdürünü görevlendirir. Buna rağmen sınavın adil bir şekilde yapılması sağlanır ve kazanmayı hak edenler belirlenir. Ancak Muğla İl Milli Eğitim Müdürü tarafından Hüdayi Baş’a yayınlaması için, sınava girip de kazanamayanların isimlerinden oluşan başka bir liste tutuşturulur. Bu kişileri almak zorunda olduğu vurgulanır. Yapılan dayatmayı kabullenemeyen Baş, ilgili Genel Müdürü bilgilendirir ve Genel Müdür’den yaptığının doğru olduğu ve yanında oldukları yönünde bir yanıt alır. Bunun üzerine Hüdayi Baş, Genel Müdür’ün talimatıyla 21 Ağustos’ta gerçek kazanan listeyi okulun internet sitesi üzerinden yayınlar. Ardından 24 Ağustos 2020 günü Muğla İl Milli Eğitim Müdürü tarafından makama çağrılır, kendisinden sitede açıklanan listeyi kaldırması ve kendi verdikleri listenin yayınlanması talep edilir. Aksi takdirde istifa etmesi gerektiği söylenir. Bunun üzerine tansiyonu yükseldiği için makam odasında baygınlık geçiren Hüdayi Baş, hastaneye kaldırılır. Bu süreçte il milli eğitim idarecileri, enstitünün müdür yardımcısına baskı yaparak listeyi kaldırtırlar. Yaşadığı süreci Menteşe Kaymakamlığı’na ve Genel Müdür’e dilekçe ile iletir, bu yaşananların sağlığını ve çalışma şevkini bozduğunu ifade eder.  Nitekim Hüdayi Hoca, 8 Eylül salı günü geçirdiği kalp krizi geçirerek hayatını kaybeder. Tekrar Allah’tan rahmet, acılı ailesine sabırlar diliyorum.

Bu trajik ölüm üzerine sivil toplum örgütlerimizin, sendikaların suskunluğunu bir kenara not edelim. Bu konu ciddiyetle ayrıca ele alınmayı hak ediyor. Diğer taraftan kendi iç işleyişi ile ilgili ölümle neticelenmiş bir hadise hakkında MEB’in nasıl tutum takındığına bakalım. Süreç yönetimini nasıl yürütüyor bir bakalım. Çünkü bu iki husus, yani sivil toplumun suskunluğu ile MEB’in yönetsel tavrı zaten ülke ve toplum olarak vaziyetimizin ne olduğunu gösteriyor. Bir eğitimcinin, adalete halel getirmeme endişesiyle titizlenip kalp krizi geçiren ve nihayetinde hayatını kaybeden bir eğitimcinin hatırasına nasıl sahip çıkıyor MEB, ona bakalım. Yukarıda hadiseyi özetledim. Bu hadise üzerine MEB, 15 Eylül itibariyle bir cümlelik açıklama yaparak kamuoyuna şunu söylüyor: “Muğla Olgunlaşma Enstitüsü’nün “Usta Öğretici Sınavı” hakkında kamuoyu gündemine gelen iddialarla ilgili Bakanlığımız Maarif Müfettişleri tarafından inceleme/soruşturma başlatılmış olup süreç devam etmektedir.”

Bir eğitimcinin hayatını kaybettiği hadiseyle ilgili bu soğuk (soğukkanlı değil) açıklama izaha muhtaç değil mi? “Usta Öğretici Sınavı” ile ilgili iddiaları inceleme/soruşturma için biraz geç kalmadınız mı? Hüdayi Baş, ilgili genel müdürle daha hayattayken süreçle alakalı şikayete konu olan iddialarla ilgili görüşmemiş? Onunla ilgili ne yapıldı veya niye bir şey yapılmadı? İnceleme/soruşturma başlatılmış ancak iddiaların muhatabı olan, üstelik de sonu ölüme varan iddiaların, kişiler görevlerine devam ediyorlar. MEB inceleme/soruşturmanın neticesi belli oluncaya kadar bu iddiaların muhataplarını açığa alma vs. gibi bir işleme niçin gerek görmüyor? Niye? Bir kişinin bu tür bir işleme muhatap olması için daha ne tür iddialarla/ithamlarla karşı karşıya kalması gerekiyor? Yeri gelmişken dilekçe ile bilgilendirilen Menteşe kaymakamının ve ilgili genel müdürün hiçbir açıklama yapmamalarının izaha muhtaç olduğunu belirtelim.

Bu mesele şüphesiz bir intikam meselesi değil. Ama bu mesele MEB’in adalete, ehliyet ve liyakate olan sadakatinin sınavına dönüşmüş durumda. Şu ana kadar yapılanlar, yapılış şekilleri ve çok daha önemlisi yapılmayanlar ile MEB ne çok iyi bir sınav veriyor ne de açıkçası çok iyi bir sınav vermek istiyor görüntüsü veriyor.

Bu vesileyle MEB’e, suskun STK’lara ve hepimize şunu hatırlatmak istiyorum: Şu olay vesilesiyle büyük bir eğitsel süreçten geçiyoruz. İmalarla, suskunluklarla, yapılanlarla, yapılmayanlarla, söylenenlerle ve söylenmeyenlerle, desteklerle ve itirazlarla hepimiz bir eğitsel faaliyet yürütüyoruz. Akıbetine dair pek bir endişeli göründüğümüz “uzaktan eğitim” faaliyetimiz sürdürdüğümüz bu genel/yaygın eğitim faaliyetinin gölgesinde şekilleniyor. Adalete gösterdiğimiz ihtimam neyse, Matematik veya Türkçe başarımız da o olacak. Yöntem, teknik, materyal vs.den çok daha önemli olan ve toplumun tüm alanlarında olduğu gibi eğitim alanında da kaderini tayin eden şey, bu olacaktır.

Abdulbaki Değer / Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post Hüdayi Baş, MEB ve Adalet appeared first on Özgür Eğitim-Sen.