Korkunç derecede kötü yönetilen Türkiye ekonomisi tarihinin en sıkıntılı krizlerinden birini yaşıyor. Enflasyon her ne kadar az gösterilmeye çalışılsa da gizlenemeyecek boyutta arttı. Türk lirası mütemadiyen değer kaybediyor; maaşlar erimeye, alım gücü düşmeye devam ediyor. Sadece elektriğe son üç buçuk yılda yüzde 122 zam yapıldı. Her ay düzenli olarak yüzde bir zam yapılan doğalgaz temmuz ayında yüzde 12 daha zamlandırıldı. Benzin ve motorinin litresi 8 TL’ye dayandı. Temel gıda maddelerinden ulaşıma, tekel ürünlerinden kitaba kadar her şey ateş pahası hale geldi. Ancak memura ve emekliye her iki senede bir yapılan toplu sözleşmelerde yüzde 3+3 gibi trajikomik maaş artışı yapılmaya devam ediliyor. Hükümet her sözleşmede, resmi enflasyonun yarısına reel enflasyonun onda birine denk gelen hakaret gibi bir zam(!) ile çalışan ve emekliyi enflasyona ezdiriyor.

Paylaşım ve bölüşümde yapılan adaletsizliklerle çalışanlar ekonomik olarak güçsüzleştirilip itibarsızlaştırılırken patronlar vergi afları, indirimleri ve teşviklerle ihya ediliyor. Ayrıca devlet, özel sektörde çalışan aleyhine çıkardığı kanunlarla işvereni koruyup kollayarak çalışanı güvencesizleştirdiği gibi peykine aldığı karikatür sendikaları kullanarak devlet çalışanlarını da giderek güvencesizleştirme yolunu tercih ediyor. Bu adaletsiz ve haksız uygulamaların toplumsal maliyetinin bu ülkeye çok ağır yansıyacağı hiç hesap edilmeksizin ‘’ben yaptım oldu’’ mantığıyla hareket ediliyor. Hükümet, uygun gördüğü 3+3 gibi oranlarla beş milyon iki yüz bin memur ve memur emeklisine ‘’umurumda değilsiniz’’ mesajı veriyor, kötü ekonomi yönetiminin bütün bedelini çalışana ödetmede kararlı olduğunu her sözleşmede vurguluyor.

Kamu çalışanının hakkını arayabileceği en önemli mecra olan kamu sendikacılığı ise, hem yasal yollarla hem de sözleşme imzalamaya yetkili olan sendikanın hükümet yandaşı ve paydaşı olmasından dolayı işlevsizleştirilmiş bulunuyor. Yaşam ünitesine bağlı şekilde hayatta kalma mücadelesi vermekte olan kamu sendikacılığı, hükümet, icazetli konfederasyon ve yıllardır onun tek yetkili olmasını sağlayan yüz binlerce üyesi eliyle fişi çekilerek katledilldi. Sendikacılık bugün hükümetler nezdinde caydırıcılık özelliğini kaybetmiştir. Hükümetler, üzerlerinde en ufak baskı hissetmeksizin çalışanlar hakkında ezici hükümler verebilmekte, pervasızca adaletsizlikler yapabilmekte, kamu çalışanlarının devasa sorunlarına karşı duyarsız kalabilmekteler.

Kamu işveren heyetinin teklifi her altı ay için % 3+3 olunca ‘’Aslında biz Ak Parti’nin 16. Yılı olduğu için ilk yıl %16 istedik, 2019’da da 18. Yılı olacağı için %18 istemiştik’’ diyerek temsil ettiği milyonları şok etmeyi başaran; %3’e kapalıyız deyip  %3,5’i müzakere edilebilir bulan ve % 4’ü imzalamayı kazanım addetmeyi başararak milyonlarca memurun hakkını masada bırakan bir konfederasyon tarafından temsil ediliyoruz. Memur-Sen, içinde bulunduğu ilişki ağı ve bugüne kadar sözleşmelerde gösterdiği performans itibariyle milyonlarca insanı temsil etmeye yeterli olmadığı gibi güven çıtası da oldukça düşük bir konfederasyon.

Muhatabının niteliksizliğinin ve yandaşlığının gayet farkında olan Hükümet, sözleşmenin mali ayağında memur ve memur emeklisi milyonlara ‘’çok da umurumda değilsiniz’’ mesajı verirken memurlar için hayati derecede öneme sahip olan şu konuları da her seferinde sözleşme gündeminin dışında tutuyor:

3600 ek gösterge uygulamasına geçilmesi,

Tüm sözleşmelilerin kadroya geçirilerek sözleşmeli öğretmenlik sistemine son verilmesi, 

Ek derslerle birlikte tüm ek ödemelerin temel ücrete ve emeklilik hesaplamalarına dâhil edilmesi, 

Verilen zammı buharlaştıran artan oranlı vergi dilimi uygulamasına son verilmesi, 

Emek sömürüsüne dönüşen ücretli öğretmenliğin kaldırılması veya insani şartlarda yeniden düzenlenmesi ve mülakat sınavlarının kaldırılarak adil bir atama sisteminin getirilmesi, 

Enflasyon farkının yanı sıra seyyanen zam, ekonomik büyüme ve refah payı oranı verilmesi, 

Eş ve çocuk yardımı gibi ek ödemelerin komik rakamlar olmaktan çıkarılması, 

Emekli maaşlarının insanca yaşam standartlarına kavuşturulması…

Tüm bu görmezden gelmelerin ve her sözleşme döneminde oynanan vodvilin gayet farkında olan kamu çalışanı, bu yıl sözleşme görüşmelerini gündemine bile almaya gerek duymuyor.
Oysa umutsuz bekleyişe teslim olmak yerine yandaş sendikaya olan destek çekilmeli ve yetki hükümetle korakor mücadele ederek çalışanın hakkını hukukunu gerçek anlamda gözetecek güvenilir ellere teslim edilmeliydi. O yüzden Özgür Eğitim-Sen olarak öncelikle tüm çalışanları hukuklarını ihlal ettirmemeye, haklarını yedirmemeye, kendilerini aptal yerine koydurmamaya davet ediyoruz.

Özgür Eğitim-Sen olarak yıllardır toplu sözleşme sürecinin kurmaca bir oyun olduğunu dile getiriyor, hükümetin bildiğini okuduğu bir sözleşme görüşmesini ciddiye almadığımızı kamuoyuyla paylaşıyoruz. Bu yüzden de diğer sendikalar gibi çarşaf çarşaf talep listesi yayınlama gereği duymuyoruz. Fakat hükümetin milyonları aşağılayan tutumunun kamu sendikacılığı konusunda yeniden yapılanma zorunluluğunu dayattığını düşünüyoruz. Bu anlamda da öncelikle kamu çalışanlarının iki yılda bir yaşanan rezaletleri görerek buna neden olan sendikaya gereken cezayı kesebilmeleri, sonrasında da gerçek anlamda bağımsız ve nitelikli sendikaların güçlendiği bir zeminde 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun sendikacılığı buharlaştıran maddelerinin sendikacılığı güçlendirecek şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği yönündeki düşüncelerimizi kamu çalışanlarıyla paylaşıyoruz.

Özgür Eğitim-Sen Yönetim Kurulu

The post Toplu Sözleşmede Neden Hep Çalışanlar Kaybediyor? appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Memur ve memur emeklileri için 2022-2023 yıllarını kapsayacak Toplu Sözleşme görüşmeleri 2 Ağustos 2021 tarihinde başlıyor. 3.2 milyon memur ve 1.9 milyon emekli memurun mali, özlük ve sosyal haklarında ne tür iyileştirmelerin yapılacağının belirleneceği toplu sözleşme görüşmeleri öncesinde sendika ve konfederasyonlar taleplerini açıklama ve sözleşme gündemini sıcak tutma gereği bile duymuyorlar. Çünkü sözleşme masasına oturulmasa da hükümetin vereceklerinin değişmeyeceği, yetkili sendikanın sadece görüntüsel bir etkisinin olduğu artık herkes tarafından kanıksandı.  
O nedenle, doğduğu gün devrim olarak sunulan ancak büyümeden öldürülen toplu sözleşmenin neliğini, içeriğini ve işleyiş usulünü hatırlamakta fayda var.

2010 Anayasa değişikliği referandumu öncesinde hükümetle memurlar arasında ‘’Toplu Görüşme’’ler yapılıyordu. 2002’den 2011 yılına kadar uygulanan toplu görüşmelerde uzlaşılan konular doğrudan değil, TBMM tarafından yasal veya yönetsel düzenleme yapılması suretiyle uygulamaya geçilebiliyordu. Toplu Görüşme sürecinin işlevsel açıdan yetersiz ve kararlarının tam anlamıyla bağlayıcı nitelikte olmaması, görüşmeler sonucunda alınan kararların, gerekli yasal düzenlemeler yapılmamasına bağlı olarak kazanıma dönüşmemesi gibi bir sonucu doğuruyordu. 

2010 referandumu sonucunda 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Yasasında 2012’de yapılan değişiklik sonrası memurlara Toplu Sözleşme hakkı getirildi. Referandum öncesi devrim yasaları gibi sunulan değişiklikler memura Toplu Sözleşme yapabilme hakkı ve sendikal haklarda bir takım iyileştirilmeler getirmekle birlikte ‘’dağ fare doğurdu’’ deyimini hak eden bir hayal kırıklığı yarattı. Düzenleme ile sendikalara grev hakkı verilmediği gibi getirilen sözleşme yetkisinin temsili de ciddi adaletsizliklerle malüldü. Ne demek istediğimizi açarsak;

Birincisi; Sendika, tanımı gereği toplu sözleşme ve grev hakkını içerir. Fakat düzenleme ile getirilen Kamu Görevlileri Hakem Kurulu’nun verdiği kararın kesin ve toplu sözleşme hükmünde olması yani zorunlu tahkim uygulaması grev hakkının önüne baraj koyan bir işlev görüyor. Yani Anayasanın 53. Maddesinde yapılan değişiklik grev hakkı vermediği gibi yapılan toplu sözleşmede son ve kesin sözü Hakem Kurulu’na vererek sendikaların yaptırımını sıfırlıyor. Dolayısıyla sözleşme göstermelik hale gelmiş oluyor.
Sözleşmede uzlaşmazlık olursa greve değil tahkime gidiliyor, bu da grev yolunun tamamen kapatılması anlamına geliyor. Madde aynen şu şekilde; ‘’Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.” Oysa altına imza attığımız ILO ve uluslararası çalışma normlarına göre memurların da işçiler gibi grev hakkı bulunuyor. Dolayısıyla getirilen düzenleme uluslararası hukuku bağlayıcı kabul eden anayasanın 90. maddesine aykırı olmuş oluyor. Ayrıca 11 üyeden oluşan Hakem Kurulu’nun 7 üyesi ile başkanının cumhurbaşkanı tarafından seçiliyor olması Hakem Kurulu’nun aldığı kararların hükümetin kontrolünde olduğunun teyididir.

İkincisi; Yapılan değişiklik grevsiz toplu sözleşme gibi bize özgü bir uygulamayı hayata geçirdiği gibi sendika tekelinin önünü de açıyor. En çok üyeye sahip olan konfederasyon dışındaki paydaşların Toplu Sözleşmede hiçbir rolü ve tesiri kalmıyor. Toplu Sözleşme görüşmeleri Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında gerçekleşiyor. Fakat sendika heyetinin belirlenme usulü çoğulculuğa ket vuran ve sendika tekeline neden olacak şekilde düzenlenmiş. Sendika heyeti başkan dâhil yedi üyeden oluşuyor ve en çok üyeye sahip konfederasyonun başkanı heyet başkanı oluyor. Toplu sözleşme imza yetkisi de dâhil bütün yetkiler heyet başkanına veriliyor. Diğer üyelerin itiraz hakkı ve hakem heyetine gitme imkânı bulunmuyor. ILO normlarına göre her sendikaya toplu sözleşmede üyelerini temsil hakkı verilirken mevcut düzenleme  buna imkân tanımıyor. Yetkiyi bu iktidar döneminde alan ve iktidara yakınlığı sınır tanımayan konfederasyonun tüm temsil ve imza yetkisini elinde bulundurması gerçeği mevcut yasayla da bütünleşince, toplu sözleşme görüşmelerinin göstermelik hal alması kaçınılmaz oluyor. 

Yukarıda özetlediğimiz içeriğe ve işleyiş usulüne sahip olan Toplu Sözleşme yasasının sendikal örgütlenmenin ana mantığına ters karakteri ve demokratik olmayan yapısı, milyonlarca memur ve memur emeklisinin mali ve sosyal haklarına yönelik iyileştirme umutlarını kıran bir rol oynuyor. Memurların güven vermeyen bir konfederasyon tarafından temsil edilmesi ve grev hakkını kadük bırakan Hakem Heyeti barajı sendika kavramını anlamsızlaştırıyor. Memurların tüm beklentisi hükümetin ağzından çıkacak rakamın insaflı olması temennileriyle sınırlı kalıyor. 

Özgür Eğitim-Sen olarak; grev hakkı olmayan bir Toplu Sözleşme sürecinin kamuoyunu oyalamaya yönelik bir tiyatro oyununun ötesine geçemediğini bir kez daha ilan ediyoruz. Ayrıca yetkili sendikanın belirlenmesinde ve yetkilendirilmesinde yaşanan adaletsizlik ile hakem kuruluna üye belirleme kriterleri ve son sözü söyleme yetkisindeki adaletsizlik giderilmediği sürece Toplu Sözleşmelerden bir şey beklemenin anlamsız ve oyalamadan ibaret kalacağını düşünüyoruz.

Bekir Birbiçer / Özgür Eğitim-Sen MYK Üyesi

The post Toplu Sözleşme Bir Kandırmacadır appeared first on Özgür Eğitim-Sen.