Güvenli olması ve güven vermesi gereken okullarımız, maalesef şiddetin yaşandığı ve üretildiği mekânlara dönüşüyor. Daha önce de benzer olaylarla karşılaşmış olmamız, okul güvenliği ve toplumsal hayatımızın niteliği üzerine ciddi biçimde düşünmemiz gerektiğini gösteriyor.

Bireysel saldırıları tamamen önlemek mümkün olmayabilir. Ancak şiddetin ortaya çıkmasına yol açan sebeplerle mücadele etmek ve ortaya çıkabilecek zararları azaltmak mümkündür. Bunun ilk adımlarından biri, okulların ve içinde bulunduğu çevrenin fiziksel güvenliğini sağlamaktır.

Saldırıda yaralanan öğrencilerimize acil şifalar diliyoruz.

Öğrencilerin ve öğretmenlerin kendilerini güvende hissetmediği bir ortamda sağlıklı bir eğitimden söz edilemez. Başta Millî Eğitim Bakanlığı olmak üzere ilgili tüm kurumları okul güvenliği konusunda acil ve kapsamlı adımlar atmaya çağırıyoruz.

Özgür Eğitim-Sen Yönetim Kurulu

The post Okullarımız güvenli olmalı! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Taşımalı eğitim yapılan okullar ile diğer okullarda servis hizmetleri için asli görev olmamasına, görev tanımlarında yer almamasına rağmen öğretmenlere;

• Öğrencileri servislere bindirme ve indirme,
• Servis araçlarında yoklama alma,
• Araç sürücüsünün kimlik, sürücü belgesi gibi belgelerini kontrol etme, servis taşımacılığına ilişkin görevler verilmekte olup bunun hukuki dayanağı olduğu açıktır.

Nöbetçi öğretmenlerin görevleri nöbet mahallinde gerekli tedbirleri almakla sınırlı olup, bu tür görevlerin verilmesi mümkün değildir. Bu nedenle üyelerimizin 2026-2027 eğitim-öğretim yılı boyunca bu tür görevleri istekleri dışında yapmamalarına,

Nöbetçi öğretmen görevinde bulunan öğretmenlerimizin görevi haftalık ders planlamasına göre dersinin bittiği saati takip eden en fazla 30 dakika sonra sona erecek şekilde görev yapmalarına, nöbet görevi bittiği halde servis aracı bekleme ya da indirme için ayrılan ek süreleri dikkate almamalarına karar verilmiştir.

The post Servis Taşımacılığı Eylem Kararı Aldık! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Yeni eğitim-öğretim yılımız başladı. Merkezi sınavlar (LGS, YKS, KPSS…) üzerinden giden rutin gündemi saymazsak alanla ilgili çok da bir arayışımız, tartışmamız, konuşmamız söz konusu değil. Nitekim Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) kamuoyuyla paylaştığı 2026/70 sayılı genelge, içeriği ve kamuoyundaki yansımaları ile bakanlığın ve Türkiye’nin eğitim tasavvurunu açık ediyor. Bu açıdan bakıldığında geride bıraktığımız ile başlayacak eğitim-öğretim yılının ne kadar farklı olabileceğini kestirme imkânına sahibiz: Batı cephesinde yeni bir şey yok! 

Bu vesileyle iyi ve güzel temennilerin ötesine geçerek alana ilişkin bazı hususların altını yeniden çizmekte fayda görüyorum. 

Öncelikle dünyada olduğu gibi bizde de eğitim-öğretim sistemi ideolojik-politik bir enstrüman. “Makbul vatandaş”ın üretimine hasredilmiş geniş bir planlamanın parçası. Şüphesiz ana omurgasını “makbul vatandaş” oluştursa da tüm hikâyenin bununla sınırlı olduğu söyleyemeyiz. Bir hayat tasarımıyla karşı karşıyayız. Mekânın, zamanın, ilişkilerin, pozisyonların vs. planlı bir şekilde organize edildiği bir tasarım bu. Modern devletin, ekonominin, teknolojinin, iletişim ve ulaşımın belirleyici olduğu Foucaultcu ifadeyle nüfusun üretken ve yönetilebilir kılındığı biyopolitik karşımızdaki. Bu açıdan bakıldığında eğitim-öğretim sisteminin ideolojik-politik mahiyeti üzerinde önemle durmakta fayda var ki bu mesele Türkiye’de ancak göze batan bir hâl aldığında tartışma konusu edilir. Andımız, Millî Güvenlik dersi gibi militer uygulamalar bunun çarpıcı örnekleridir. Fakat ideolojik-politik mevcudiyet, bu tip militer uygulamaların çok ötesinde. Göze batan, ideolojik nitelikleri belirgin uygulamaları aştığımızda problemsiz bir alana çıkmış olmuyoruz. Ondan sonra da mayınlı arazi devam ediyor. Yasal dayanaklar problemli, zihniyet sıkıntılı, yapı otoriter ve hiyerarşik, tekçi, katılıma, farklılığa, çoğulculuğa imkân tanımaktan uzak. Açık ve örtük müfredatın tüm koordinatları ötekiler oluşturan bir şekilde ayarlanmış.

Genelde eğitim-öğretim, iktidarın meşru müdahale zemini olarak algılanıyor. Hatta belirli düzeyde “makbul vatandaş” arayışında bir tuhaflık da görülmüyor. Bu yöndeki eleştirilerin kendisinin örtük bir ideolojik itiraz olduğu da söylenir. Bunun belirli düzeyde haklı bir tespit olduğunu belirtelim. Ancak alanın, bütün ideolojik-politik arzulardan sıyrılmış, steril, hümanist bir kaygıyla halelense ve sadece egemenlik alanındaki nüfusun birlikte yaşamasını mümkün ve zengin kılan bir motivasyonla yürütülse bile üzerinde hassasiyetle durulması gereken bir boyutu var. 

Asıl Mesele Ne?

Illich, modern toplum okumasında çok önemli bir kavramsallaştırma yapar: Radikal tekel. Özerkliğe kasteden ve büyük kurumların sağlayabileceği standart bir ürünün tüketilmesini dayatmak yoluyla, zorla uygulanan özel bir denetim biçimi olarak radikal tekelin bir örneği de modern eğitim uygulamasıdır. Meseleyi bu şekliyle hedefe yerleştirmek, ideolojik-politik çekişmelerin gölgesinde hayatiyetine devam eden müesses yapının karakterine ışık tutacaktır. Esas mesele sistemin hangi ideolojik-politik makyajla hayat bulduğu veya bulacağı değil bizatihi bu sistem ve bu sistemin içinde yer aldığı genel ekosistemin radikal tekel sarmalına dikkat kesilmektir. Çünkü hayatın döngüsüne ayar verilen yer burasıdır. 

Ak Parti sistemin ideolojik-politik karakterini hedef alan bir pratikle başladı. Andımız, millî güvenlik dersi, kıyafet yasağı, katsayı adaletsizliği gibi uygulamaların kaldırılması için mücadele verdi uzun süre. 15 Temmuz’la sistem yeni bir formatlamaya alındı ve bunun yansımalarını eğitim-öğretim alanında da görüyoruz. Eğitim-öğretimin ideolojik-politik kısmı bu formatlamaya denk geliyor. Formatlamanın niyeti, içeriği vs. ikincil önemde olup esas itibariyle formatlamanın kendisi üzerinde düşünmek gerekiyor. 

Formatlamanın kendisi yapılabilir olarak kodlandığında sorun formatlamanın kim ve hangi motivasyonla yapıldığına dönüşüyor. Türkiye’de tartışmanın açığa erdirilemediği nokta burası. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli gibi başlıklar formatlamanın içeriği üzerinde duruyor. “Devlet iradesine uygun hareket etmek” şeklinde genelgede yer alan ifadeyle birlikte düşünüldüğünde nasıl mayınlı bir alanda tutulduğumuzu fark edebiliriz. “Radikal tekel” kavramsallaştırması da zaten çağrışımlarıyla dikkate alındığında eğitim tartışmamızda projeksiyonu nereye çevirmemiz gerektiğini gösteriyor.

Türkiye’de eleştirilerimizin radikal tekel boyuta kaydırıldığını belirtmek güç. Israrla eğitim-öğretim faaliyetini konuşmanın modern devleti, modern hayatı, devlet-toplum ilişkisini konuşmak anlamına geldiğini, yalnızca ders, müfredat, sınav, öğretmen, öğrenci ve birtakım teknik iş ve işlemlerden ibaret mekanik bir faaliyet alanı gibi görmenin meseleyi esasından uzaklaştırdığını dile getirdik, getiriyoruz. Eğitim, devletin toplumla kurduğu ilişkinin görünür hâle geldiği alanlardan biridir; dolayısıyla burada hangi kavramların kullanıldığı, hangi hassasiyetlerin öne çıkarıldığı, hangi davranışların makbul kabul edildiği ve hangi hedeflerin tartışma dışı bırakıldığı, eğitim politikası hakkında olduğu kadar siyasal-toplumsal düzen hakkında da bize önemli şeyler söylüyor. 

Genelge bu hususu tercih ettiği kavramlar ve yaptığı vurgular üzerinden iyice belirginleştiriyor. Kardeşlik, millî birlik, millî duruş, devletimizin hedefleri, devlet iradesine uygun hareket etmek gibi ideolojik-politik niteliği son derece belirgin hususlar, yalnızca bir değerler seti şeklinde değil, aynı zamanda bir sadakat talebi üzerinden ifade ediliyor. Ana koordinatlar böyle çizildikten sonra eleştirel düşünce, sorgulama, farklılıklara saygı gibi tüm vurgular anlamsızlaşıyor, fiilen engelleniyor. Metnin mimarisi, alt metni, oluşturulan kavram hiyerarşisi zaten başlı başına politik-pedagojik bir süreç olup alan düzenlemesinin ne olduğunu gösteriyor. 

Türkiye, yeni bir düzen ayarlaması yapmaktadır. Ancak yenilik kendi başına bir anlam ifade etmez. Mesele, bu düzenin nasıl, ne şekilde, hangi parametreler, hangi hassasiyetler ve hangi amaçlılıklar doğrultusunda elden geçirildiğidir. Aksi takdirde ideolojik-politik makyajdaki yenilenmeyi yeni bir düzen olarak konumlandırmak “yeni”yi çarpıtmaktır. İlişkinin biçimini, aktörlerin konumunu, mantığı, kurguyu, döngüyü, zihniyeti de değiştirmeksizin yeniden bahsetmek imkân dışıdır.

Türkiye’de de dünyada da eğitimin ideolojik-politik hüviyetinde ve araçsallığında bir değişiklik yok, tersine bu noktadaki kesafet giderek artıyor. Eğitimin ideolojik-politik hüviyeti belirli sınırların ötesine geçtiğinde zehirlenmeye yol açıyor. Suyun, toprağın, havanın zehirlenmesi gibi insanların, özellikle de henüz kendisini ve dünyayla ilişkisini kurmakta olan körpe beyinlerin zehirlenmesinden bahsediyoruz. İnsanı belirli ideolojik-politik ürüne dönüştürmeyi bir iktidar arzusu ve pratiği olarak hedefleyen tüm girişimler insanı kendi imkânlarından uzaklaştıran, onu bir uyum ve düzen aparatına indirgeyen gayri ahlâkî ve gayri insanî bir müdahaleye dönüşüyor.

 Önlük Neyin İşareti?

Bu niteliğiyle sistemimizin esaslı bir değişiklik taşımadığı ortadadır; genelge de bunu teyit eder niteliktedir. Nitekim genelgede uzun uzun değinilen teknik mevzuları bir kenara bıraktığınızda geriye, yukarıda değindiğim ideolojik vurgular ve öğretmenlerin önlüğü gibi, ilk bakışta birbirinden farklı görünen fakat aynı zihniyetin içerisinde anlam kazanan müdahaleler kalıyor. Bir tarafta millî birlik, kardeşlik, millî duruş ve devlet iradesine uygun hareket etme üzerinden bir ideolojik çerçeve kurulurken, diğer tarafta öğretmenin mesleki itibarının tektipçi bir zihniyetin dışavurumu olan önlük ile ilişkilendirilmesi, eğitim alanındaki yapısal sorunların nasıl kavrandığına ilişkin çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor.

Baudrillard, yürürlükteki etkisiz uygulamaları ve işlevsiz düzenlemeleri adeta radikalleştirerek sürdürmek, düzeni tahkim etmek yerine onu kendi çöküşüne doğru taşıyan bir paradoks yaratabileceği üzerinden tanımlar çaresiz stratejileri. Bizimkilerin düzeni çöküşe götürmek gibi bir okuması yok; daha vahimi, bu çaresiz stratejilerin hayat bulacağına, düzeni yaşatacağına ilişkin bir inanç ve beklenti üzerinden yol alıyorlar. Sorun da tam burada başlıyor. Çünkü bir düzenin araçlarının etkisizleştiğini kabul etmek, o düzenin araçlarından daha fazlasını istemekten önce, düzenin kendisini sorgulamayı gerektirir. 

Öğretmenin ekonomik vaziyeti, özerkliği, ağırlaşan çalışma koşulları, artan bürokratik yükü ve MEB hiyerarşisi içerisindeki yeri bir problem olarak ele alınmazken, ağdalı bir retorikle ileri sürülen saygınlık önlük giymenin gerekçesine dönüştürülüyor. Sen çok saygınsın, mesleğin çok kutsal o halde önlük giyeceksin! Öğretmenlik mesleğinin saygınlığını gösterecek başka iş ve işlemlerden yoksun olduğumuz için ancak bu tip kifayetsiz işlemlere, keyfe keder mantık yürütmelere yer kalıyor. Sistemi sorun etmeyeceksin, hayat tasarımını konuşmayacaksın, buradaki işleyişe ve paylaşıma dokunmayacaksın…. Kutsal bir meslek ve bu mesleğin sıra dışı aktörü varmış da önlükle itibarını, saygınlığını arttıracaksın! Önlüğü konuşmak zaten itiraf etmektir. Önlüğü bu şekilde konuşmak içinde bulunduğumuz içler acısı hâli teyit etmektir. 

Önlük mevcudu nasıl gördüğümüzün sembolüdür. Önlük egemen zihniyeti, mantığı işaretliyor. Zaten bu düzenleme ve bu düzenlemeyi mümkün kılan anlayış, eğitim kavrayışının sakat olduğunun delilidir ve modern eğitim formunun bütün halinde hayatta olduğunun da göstergesidir. 

Türkiye ve Türkiye gibi ülkeler, sosyal insicamlarını önemli ölçüde yitirdikleri ve maruz kaldıkları bitmek bilmeyen sosyal-siyasal mühendislik faaliyetleri nedeniyle adeta çığırından çıkmış durumdalar. Bir yerde toplumsal hayatın kendiliğindenliği, farklılığı ve çoğulluğu sürekli olarak yukarıdan tasarlanması gereken bir probleme dönüştürülüyorsa bizi büyük bir tehlikenin beklediğini görmek durumundayız. Radikal tekelde anlamlı bir toplumsal yapıya kavuşmamızın imkânı olamaz. Radikal tekelin varlığı da böyle bir ihtimalin, imkânın önüne set çekmek içindir.

Değişen Ne?

Genelge de bu temel handikabı görünmez kılarak adeta mevcut düzenin değişmemesi için çabalamaktadır. Fakat bunu klasik anlamda değişime açıkça direnerek yapmak yerine; çok daha incelikli bir biçimde, değişimi mevcut düzenin devamlılığının imkânı haline getirerek yapıyor. Bir düzen değişmesin diye değişim retoriği var, değişiklikler var. Genelgenin satır aralarına, söylenmeyenlere, özellikle de hiç sorulmayan sorulara dikkat kesildiğimizde bunu görmemek mümkün değil. 

Yeni yılı başlıyor eğitimde. Zorunlu eğitimi konuşmuyoruz, devlet tekelini konuşmuyoruz, öğrenim özgürlüğünü konuşmuyoruz, zorunlu din dersini, din öğretiminde özgürlüğü, anadilde eğitimi, okulun mevcudiyetini, bu şekildeki işleyişini tartışmıyoruz, radikal tekel kıskacında özel bir denetim aygıtına dönüştürülen sistematiği konuşmuyoruz, derinleşen yoksulluğun ürettiği maliyeti konuşmuyoruz, siyasetin, hukukun, ekonominin, teknolojinin vs. belirleyiciliğinde istikrar sütunları baltalanan toplumsal-kültürel mevcudiyetin çözülüşünü konuşmuyoruz. Bu anafor içinde Topçu’nun ifadesiyle MEB hiyerarşisinde en altta yer alan öğretmenin önlüğünde veya öğretmenlerin kıyafetinde eğitim konuştuğumuzu düşünüyoruz. 

Varlığımıza kasteden bir sistemin içinde savrulmaktayız. Eğitim sistemimiz bir enkaza dönüşmüş durumdadır ve enkazın altında öğretmenler, öğrenciler ve nihayetinde eğitim aracılığıyla geleceğini kurmaya çalışan toplumun kendisi can çekişmektedir. İster okulun işleyişine bakalım, ister merkezi sınav istatistiklerine, ister öğrencilerin öğrenme düzeylerine, ister öğretmenlerin çalışma koşullarına, ister eğitim ile istihdam arasındaki kopuşa, isterse de en büyük gösterge olan hayatımızın niteliğine bakalım; karşımıza aynı yapısal sorunun farklı görünümleri çıkıyor. Önlüğün/kıyafetin devlet iradesine uygun hareket etmek buyruğuyla önümüze getirildiği bu eşik, saygınlık söylencesiyle meşrulaştırılsa da esas itibariyle bize, bizi çağıran iradeye uygun hizalanmamız karşılığında hayat bulacağımızı söylüyor. Varlık kazanmamız bu iradeye tabi olmakla bağlantılandırılmış durumda. 

Ne diyelim, yeni eğitim-öğretim yılımız hayırlı olsun!

The post Yeni Yıl Eski Düzen! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

The post 2. Nöbete Karşı Eylem Kararı Aldık! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Toplumsal hayatın işleyişinde birtakım gerekçelerle tuzaklar kurulur, tuzaklı bölgeler ortaya çıkar. Bazen bir aklıevvelin yönlendirmesiyle, bazen mevcut düşünsel seviyenin gereği olarak, bazen bir iktidar hesaplamasının sonucu olarak, bazen de ideolojik-politik bir mücadelenin gelgitleriyle kendimizi bu tip bir durumda bulabiliyoruz. Kılık kıyafet meselesi üzerinden bakıldığında Türkiye, farklı tarihsel tecrübelerin, ideolojik gerilimlerin, devlet-toplum ilişkisinin ve iktidar mücadelelerinin iç içe geçtiği kronik bir sorun alanına ve son derece sağlıksız bir hafızaya sahiptir.

“Sağlıksız hafıza” diyorum; çünkü çoğunlukla bir uygulamada yalnızca mağdurların problem yaşadığı düşünülür. Oysa mesele, mağduriyet oluşturan fiilî durumun çok daha ötesindedir. Asıl problem, belirli bir zihniyetin ve hayatla kurulan ilişkinin kendisini yeniden üretmesidir ki hafıza burada adeta kötü bir yol gösterici olarak iş başındadır. Böylece zalimi ve mazlumu, pozisyonları değişebilse de zihniyet düzeyinde birbirine benzeten bir alan ortaya çıkar. Bazı sorunları bir türlü aşamamamızın temel nedeni de burada aranmalıdır. Kılık kıyafet meselesi de bunun en somut örneklerinden biridir.

Devlet, toplumun doğal akışı içerisinde düzene kavuşmuş kıyafet meselesini bürokratik müdahale alanına dönüştürerek bir iktidar zemini üretmektedir. Bu yapıldığında sahte bir sorun alanı oluşturulduğu gibi hem toplumun insicamının bozulmasına hem de toplumsal enerjinin anlamsız bir yerde tüketilmesine yol açılmaktadır.

Oysa bir toplumun bu tür meseleleri halledemediğini düşünmek gerçekdışıdır. Düğünde, çarşıda, okulda, cenazede veya mahremiyet alanında nasıl giyinileceği bir problem değildir. Kıyafet tercihlerindeki marjinal ve aykırı durumlar ise istisnai olarak daima vardır ve olacaktır. Toplumun doğal döngüsü içerisinde bunlarla baş etme, bunları belirli marjlar içerisinde tutma ve gerektiğinde müdahale etme becerileri de vardır. Dolayısıyla devletin ayrıca “sorun” olarak algılayıp müdahale alanı olarak kuracağı bir problem yoktur karşımızda.

TÜRKİYE’DE DÜZEN DEĞİŞMİYOR!

Peki, tektipçilikten ve kıyafet yasaklarından bu kadar çekmiş bir ülkenin dönüp dolaşıp öğretmen önlüğü üzerinden benzer bir noktaya gelmesinin mantığı nedir?

Yukarıda kısaca değindim: Zalim-mazlum dikotomisinde çoğunlukla kimin hangi pozisyonda olduğunu anlamsızlaştıran daha üst bir durum, hayatla ve insanla nasıl bir ilişki kurduğumuz sorusu vardır. Dolayısıyla sorunların çözümünden ziyade faillerin pozisyon değişimleri üzerinden ilerleyen bir kapanın içerisinde savrulup duruyoruz.

Belirli kıyafetleri yasaklayan, insanları görünüşleri üzerinden sınıflandıran ve kamusal meşruiyeti biçimsel göstergeler üzerinden tayin eden uygulamalar toplumsal hafızada canlı dururken, bugün başka bir kıyafet standardıyla ortaya çıkmak akıl tutulmasıdır.

Yeni bir eğitim-öğretim yılının başlangıcındayız. Milyonlarca öğrenci, veli ve yine milyonu aşkın eğitimcinin enerjileri ve dikkatleri, gerçekliği ve çağrışımları son derece problemli bir öğretmen önlüğüne yönlendiriliyor. Eğitim gibi son derece kritik ve kronik sorunları bulunan bir alanla ilgili yapısal, kapsayıcı ve sahici konuşmalar yapmak; tartışmalar yürütmek; tedbirler almak zorunluluğu önümüzde dururken yapay ve keyfî bir mesele üzerinden yeni bir tartışma açılması düşündürücüdür.

Türkiye’de eğitim, vaat ettiği iyi yaşam, nitelikli iş, toplumsal hareketlilik, kendini gerçekleştirme ve anlamlı bir gelecek sunma imkânlarının önemli bölümünü yitirmiş; giderek hayatımıza kasteden zorunlu bir pratiğe dönüşmüşken, yeni bir eğitim-öğretim yılının başlangıcında öğretmen önlüğünün temel gündem olarak tercih edilmesi izaha muhtaçtır.

SAYGINLIK KIYAFETLE KURULMAZ!

Öğretmenin saygınlığını temin olarak sunulan bu iddialı çözüm(!), öğretmenlik mesleğinin itibarsızlaşmasının kök sebeplerine ilişkin gerçek bir analizden kaçınmaktadır. Oysa yapısökümcü bir okumayla bu dilin, mantığın ve işleyişin kılcal damarlarına inmek; kurulan sebep-sonuç ilişkisini, düzenleme-çözüm şeklindeki çarpık eşleştirmeyi gün yüzüne çıkarmak gerekiyor.

Öğretmenin itibar meselesini; mesleğin sınıfsal köklerinde ve bu köklerde yaşanan kaymada, ekonomi-politikte, çalışma koşullarında, ücret ve özlük haklarında, bürokratik tahakkümde, eğitimin de içerisinde bulunduğu toplumsal ve siyasal hayatın niteliğinde aramak yerine kıyafet gibi basit idari düzenlemelerle temin edilecek bir mekaniğe indirgediğimizde iş gerçekten çığırından çıkmaktadır.

Dahası, saygınlığı temin etmeye yönelik düzenlemenin kendisi, saygınlığın zeminini buharlaştırmaktadır. Çünkü verilen örtük mesaj şudur: Üniversite mezunu, mesleki formasyona sahip, ülkenin nitelikli insanları esas itibarıyla nerede ve nasıl giyineceklerini bilmiyorlar; yapacakları bireysel tercihler onların saygınlıklarını yok edecek niteliktedir ve dolayısıyla devletin onları nasıl görünmeleri gerektiği konusunda yönlendirmesine ihtiyaç vardır.

Neredeyse ülkemizdeki bürokratik düzenlemelerin pek çoğu Sakallı Celal’in o meşhur “Biraz da ciddiyeti mi denesek!” feryadını akla getirir. Nasıl oluyorsa bu ülkenin enerjisinin ve mesaisinin çarçur edilmesine, gerçek meselelerinden uzaklaşılmasına ve saygınlık yitimine yol açan döngünün yeniden üretilmesine hizmet eden kötücül bir akışa teslim oluyoruz.

ÖNLÜK GERÇEK SORUNLARIN ÜZERİNE SERİLİYOR!

Türkiye’nin pek çok alanda olduğu gibi eğitim alanında da ciddi problemleri var. Bu problemler çoğunlukla zannedildiği gibi derslik, öğretmen sayısı, materyal eksikliği, müfredat ve benzeri teknik hususlardan önce, zihniyet problemi başta olmak üzere genel hayat tasarımıyla bağlantılıdır.

Hep söyleye geldiğimiz üzere modern eğitimi ortaya çıkaran belirli tarihsel ve toplumsal koşullar var. Bu koşulların tamamında bugün köklü bir başkalaşım yaşanmış durumda. Ne var ki bu başkalaşımın eğitime, okula, öğretmene, öğrenciye ve bilgiye ilişkin sonuçları adeta planlı bir şekilde görmezden geliniyor. Böyle olunca mevcut yapının kendisini anlamsızlığa mahkûm eden bir durum ortaya çıkıyor.

“Mektebe ilim ve fikir dışı çalışmalar dolduruyoruz. Ders kâbus haline gelmiştir; neşve ile doldurucu bir ziyafet ve şenlik değil; diploma arzusu ve istikbal endişesiyle çekilmesi mukadder bir dert, taşınacak bir yük, dolacak bir çile…” Yarım asırdan fazla süre önce Topçu’nun dile getirdiği bu tespit, bugün daha da radikalleşerek korkutucu bir hâle gelmiş durumdadır. Nüfusun önemli bir bölümünün hayat döngüsünü okul içerisinde karşılamaya çalışan yaklaşım, zaten okulu da hayatı da zehirleyen bir hüviyete bürünmüştür.

Okul fobisinin, eğitimin niteliksizleşmesinin ve doğal olarak bütün bunlardan nasibini alan toplumsal hayatımızın standartlarının düşmesinin birbirleriyle etkileşim içerisinde ele alınmadığı, alınamadığı bir yerde karşımıza bürokratik fantezi olarak öğretmen önlüğü çıkıyor. Önlük, bu tür yapısal meselelerin üzerine serilen devasa bir örtüye dönüşüyor.

Türkiye, potansiyeli ve tarihsel birikimiyle bu tür gündemlerin seviye düşürücülüğüne maruz bırakılacak bir ülke olmamalıdır. Asli meselelerini sorun etmeyen, bunlar etrafında samimi ve ciddi bir arayış içerisinde olmayan yerde mesele, dönüp dolaşıp yürürlükteki döngünün devamına hizmet eden çaresiz iş ve işlemlere kalıyor. Sembolik vurgular, ideolojik-politik harareti yükseltecek girişimler ve biçimsel düzenlemeler asli meselelerin yerini dolduruyor.

Zorunlu eğitimin niteliğini, rahmetli İlber Ortaylı’nın ifadesiyle ikincil öğretim kurumlarının yokluğunu, zorunlu din dersini, devlet tekelini, fırsat eşitsizliğini, eğitim ile istihdam arasında kopan bağı, öğretmenlerin mali ve özlük haklarındaki vahim tabloyu ve bunlarla bağlantılı daha pek çok meseleyi konuşmadan; bunların tamamını kapsayan bir eğitim analizi yapmadan, önlük temelinde bir tartışmayla yeni eğitim-öğretim yılına giriyor olmamız büyük bir talihsizliktir.

Talihsizliğin boyutlarını çarpan etkisiyle büyüten ise bütün bunların, bizatihi eğitim-öğretim alanından sorumlu olan Bakanlık eliyle gerçekleştirilmesidir.

EĞİTİM, MEB’E BIRAKILAMAYACAK KADAR CİDDİ BİR İŞTİR!

Eğitim, bir toplumun insan, bilgi, ahlak, özgürlük, otorite, gelecek ve hayatla kurduğu ilişkinin tamamıyla ilgilidir. Bu nedenle Türkiye’nin artık kıyafet ve benzeri gündemler üzerinden kendisine tuzak kurmaktan vazgeçmesi gerekiyor.

Devletin insanları nesneleştirmesini, tektipçi düzenlemeler dayatmasını ve biçimsel standartlar üzerinden boyun eğdirmeye dayalı bir iktidar gösterisine girmesini gerektiren bir şey yok. Bu tür tekbiçimlileştirme çabaları, liyakat ve nitelik ihtiyacımıza cevap vermediği gibi gereksiz bir disiplin arayışına, gerilime, hoşnutsuzluğa ve göstermelik bir sadakate yol açıyor.

Tekbiçimliliğin ve standart kıyafetin eğitimde bulunmasını gerektiren ne fiilî ne pedagojik ne de teorik bir gerekçe var. Tarafsızlık, ciddiyet, saygınlık ve kurumsal temsil gibi gerekçelerle kıyafeti tekbiçimlileştirmek bu nedenle ikna edici değildir. Öğretmen emeği, niteliği ve yaptığı iş üzerinden değil; kurumsal kimliği temsil eden bir “vitrin” olarak konumlandırılmaktadır. Öğretmenin saygınlığından ziyade MEB’in kendi görünümünü ve otoritesini dert ettiği ve bunu görünür kılmak istediği anlaşılmaktadır. Önlük de bunun sembolüne dönüşmüş durumdadır. Nitekim modern devletin beden ve kıyafet düzenlemeleri, görünümü uzmanlığın ve niteliğin önüne koyan sembolik iktidar pratikleridir. Oysa odağımızı tekbiçimlilikten ilişkinin ve işleyişin etik niteliğine, mesleki yeterliliğe, liyakate ve sunulan hizmetin kalitesine kaydırmamız gerekiyor.

https://www.karar.com/gorusler/onluk-ortu-ve-baslayan-yeni-egitim-ogretim-yilimiz-2070551

The post Önlük, örtü ve başlayan yeni eğitim-öğretim yılımız appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

The post MEB-İMES uygulamasının zorunlu olarak kullanılmasına karşı eylem kararı aldık! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

The post Öğrenci Gelişim Raporlarının zorunlu doldurulmasına karşı eylem kararı aldık! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

The post Mesai dışı zorunlu mesleki çalışmalara karşı eylem kararı aldık! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

The post Zorunlu görevlendirmelere karşı eylem kararı aldık! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Eğitimin neredeyse bütün göstergeleri alarm verirken, öğretmenlerin ekonomik ve mesleki itibarı aşınmışken, Bakanlığın öğretmen önlüğünü yalnızca gündeme taşımakla kalmayıp bu uygulamayı kurumsallaştırmaya ve standartlaştırmaya yönelmesi vahimdir, akla ziyandır.

4 Eylül 2026’da “Öğretmen Önlüğü Standartları Kılavuzu” yayımlayarak öğretmenlerin görev sırasında kullanacakları önlüklerin tasarım ve kullanımına ilişkin standartları belirledi. Bakanlığın 2026-2027 eğitim-öğretim yılı genelgesinde de öğretmenlerin görevlerini yerine getirirken önlük giymelerine ilişkin vurgu yapılmıştı.

Öğretmenlerin, öğrencilerin ve velilerin gerçek eğitim sorunlarıyla boğuştuğu bir ülkede, öğretmenin ne giyeceğini Bakanlığın temel eğitim meselelerinden biri hâline getirmesi ülkemizin konuşulmaya değer bir eğitim-öğretim mevzusu olarak görülemez. Bu, başta eğitimcileri olmak üzere bu ülkenin aklını ve birikimini aşağılamaktır.

Tektipçilikten bu kadar çekmiş bir ülkenin döne dolaşa üniforma fikrinde karar kılması akıl tutulması değil midir? Öğretmenlerin kıyafet sorunu diye bir sorun mu var ülkemizde? Giyinmeyi mi bilmiyor öğretmenler? En az lisans düzeyinde eğitim almış bu yetişkin insan kaynağı, estetik bir beğeniden mi yoksun? Öğretmenin mesleki yeterliliği ile kıyafeti arasında nasıl bir ilişki kuruyoruz? Daha önemlisi, eğitim sistemimizin hangi temel sorununu öğretmenin önlüğü üzerinden çözmeyi umuyoruz? Mesele gerçekten öğretmenin toplumsal itibarı ise, öğretmenin toplumsal itibarını önlük üzerinden inşa etmeye çalışmak nasıl bir aklın ürünüdür?

2026 Türkiye’sinde, öğretmenin ne giyeceğinin Bakanlık tarafından standartlaştırılmasına mı yanalım, eğitimin onca yakıcı meselesi dururken bunun eğitim politikasının anlamlı bir başlığı olarak görülmesine mi kahırlanalım?

Mevzu nedir?

Neyi arıyoruz?

Neyin çözümüdür bu?

MEB’de öğretmen kıyafetine ilişkin böyle bir problem başlığı mı var? Öğretmenlerin bu yönde bir talebi, beklentisi, arayışı mı var? Eğitim kamuoyunda öğretmenlerin kıyafetinin standartlaştırılması yönünde ciddi bir tartışma mı yürütülüyordu da Bakanlık işe el koydu?

MEB, eğitim sisteminin yapısal sorunlarına ilişkin çözüm üretmek yerine lüzumsuz işlerle uğraşmayı tercih ediyor.

Öğretmenin toplumsal itibarı bağlamında bugüne kadar yapılmış hangi ciddi çalışmada “öğretmen önlüğü” çözüm olarak dile getirilmiş? Öğretmenin toplumsal itibarını artırmaya yönelik hangi araştırma, hangi saha çalışması, hangi eğitim politikası analizi, hangi öğretmen görüşü bize önlüğü işaret etmekte?

Öğretmenin toplumsal itibarını gerçekten dert ediniyorsanız, öncelikle el atacağınız iki temel nokta var: öğretmenin mali durumu ve özlük hakları.

Öğretmenin maaşı, çalışma koşulları, özlük hakları, mesleki özerkliği, bürokratik yükü, angaryaları, mesleki karar süreçlerindeki konumu ve Bakanlıkla kurduğu ilişki zaten gereken mesajı öğretmenin kendisi dâhil herkese veriyor.

Bir öğretmene “itibar”dan söz edip onu geçim sıkıntısına mahkûm ediyorsanız, çalışma koşullarını ağırlaştırıyorsanız, sürekli yeni angaryalar yüklüyorsanız, mesleki alanını daraltıyorsanız ve eğitimdeki yapısal sorunların faturasını sürekli onun önüne koyuyorsanız, saygınlığını arttıracağız mesajının altında aslında nasıl giyiyneceğini bile bilmiyorsun diyorsanız önlüğün üzerine ne kadar anlam yüklerseniz yükleyin ortaya çıkan sonuç değişmez.

Açık konuşalım: Bu dil, bu ilişki kandırmaca üzerine kuruludur.

Herkes “mış gibi yaparak” vaziyeti kurtarıyor.

Eğitimde sorun varmış gibi konuşuluyor ama sorunun kendisine dokunulmuyor.

Öğretmenin itibarı önemseniyormuş gibi yapılıyor ama öğretmenin hayatını belirleyen maddi ve mesleki koşullar görmezden geliniyor.

Eğitimde nitelik arayışı varmış gibi yapılıyor ama eğitim sisteminin yapısal sorunları erteleniyor.

Kurulduğu günden bu yana sistemdeki kandırmacaya dikkatleri çeken Özgür Eğitim-Sen olarak tekrar uyarıyoruz:

Bu dil ve bu ilişki eğitimin sorunlarını çözemez!

Bu dilin ve bu ilişkinin eğitimin sorunlarını çözmek gibi bir derdi de yoktur!

Bu dil ve bu ilişki, her şeyden önce ciddiyetten yoksundur.

Daha da vahimi, önlük gibi gündemler eğitimin, öğretimin ve öğretmenin içler acısı hâline çekilen devasa bir örtüdür.

Bakanlık ve Bakan sorunları çözmek yerine görünmez kılmak için çabalıyor!

İşi sulandırıyorlar, suyu bulandırıyorlar.

Eğitimin asıl meselelerini tali gündemlerin altında görünmez hâle getiriyorlar.

Öğretmenin gerçek itibarını, gerçek sorunların üzerini örten sembolik düzenlemelerde arıyorlar.

Acı ama gerçek bu!

Abdulbaki DEĞER

Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

The post Önlük Eğitimin Sorunlarını Örtemez! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.