Ocak 2022 enflasyon rakamları açıklandı. Geçen yılın aynı ayına göre TÜFE yüzde 48,69, Yİ-ÜFE ise yüzde 93,53 artış gösterdi. Nisan 2002’den bu yana enflasyonda en yüksek seviyeyi görmüş olduk. Uzmanlar önümüzdeki süreçte rakamların daha da kötüleşeceği noktasında hemfikirler. Diğer taraftan son TÜİK tarafından açıklanan ve son 20 yılın en kötü verileri olan rakamlar Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) tarafından yüzde 115,17 olarak ölçülmüş. Son rakamlar asgari ücretliler, kamu çalışanları ve emeklileri için yapılan zamların(!) ilk ay itibariyle anlamsızlaştığını gösteriyor. Bilindiği üzere 2021 yılı resmi enflasyon rakamı 36,08 olarak açıklanmıştı. Gerçek enflasyonun bunun çok üzerinde olduğunu sağır sultan bile biliyor. Bu şartlarda asgari ücretlinin (ki ülkemizde maalesef temel ücret birimini oluşturmaktadır), kamu emeklilerinin ve çalışanlarının ve şüphesiz durumları doğrudan bu saydığımız kesimin alım gücüyle ilintili olan esnafın vs. ne tür bir ekonomik krizin cenderesinde can çekişmeye itildiğine eğilmemiz gerekiyor. Rakamların, istatistiklerin şüphesiz kendi başına anlamları yok. Hangi artışı hangi bağlamda konuştuğunuz önemli. Bu yüzden önümüzdeki rakamlar yığınını anlamlı bir şekilde değerlendirmekte fayda var.

***

Birincisi, konuştuğumuz rakamlar günümüz Türkiye’sinde dile geliyor. Son bir yıl içinde döviz fiyatları yaklaşık yüzde elli, elektrik, doğalgaz, akaryakıt fiyatları yüzde yüzün üzerinde arttı. Vergi ve resmi harçların yüzde 36, temel gıda ürünlerinin sadece son bir ay içerisinde yüzde 25 arttığı bir sosyal-ekonomik gerçeklik içerisinde dile geliyor rakamlar. En düşük emekli aylığının 2500’ye çıkarılması oransal anlamda kayda değer bir artış olarak lanse edilebilir ancak unutmamak gerekir ki şu an ülkemizde açlık sınırı (yani dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenmesi için gerekli olan minimum kalori miktarıdır) 4.250 liradır. Bilindiği üzere 2022 yılı için asgari ücret 4.253 lira olarak belirlenmişti. Yoksulluk sınırının 15 bin liraya doğru gittiği de dikkate alındığında hangi tarihsel-toplumsal bağlamda, hangi ekonomik gerçeklik içerisinde rakamların dile geldiği ve dolayısıyla bu arka plan üzerinden ne anlam taşıdıkları anlaşılabilir.

İkincisi, yukarıda değinildiği üzere TÜİK’in enflasyon rakamlarını son bir yıl için TÜFE yüzde 48,69, Yİ-ÜFE ise yüzde 93,53 arttığını açıklarken ENAG aynı dönemde TÜFE’yi yüzde 115,17 olarak açıkladı. Aynı mevzuda, aynı döneme ilişkin TÜİK ile ENAG verileri arasında yüzde yüzün üzerinde fark olması öncelikle izaha muhtaçtır. İzaha muhtaçlığın muhatabının TÜİK olduğu, açıkladığı TÜFE ve ÜFE rakamları arasındaki makas dikkate alındığında belli oluyor zaten. Dolayısıyla hem devletin hem de milletin fiilen yaşadığı krizi bir takım rakamlar üzerinden farklı göstermenin hem devlet ciddiyeti hem kurumsal inandırıcılık ve itibar hem oluşan gerçekliği görmek ve gereklerini karşılamak noktasında yanıltıcı olduğu ve yaşadığımız problemli hali büyüttüğü görülmelidir.

Alanla ilgili olanlar ve doğrudan ve dolaylı etkilenenler TÜİK rakamlarının “işlem görmüş” rakamlar olduğunu biliyorlar, söylüyorlar. Ortada hepimizin bildiği ancak bir şekilde bildiğimiz üzerinden bir kamu politikası oturtamadığımız ve başka türlü olduğuna inandırılmaya çalışıldığımız sahte bir gerçeklik var. Bu, basit bir şekilde iktidarın manipülatif bir hamlesi olarak değerlendirilemez. Çünkü gerçekliğin bu mercekten okunması asgari ücretlinin, kamu çalışanlarının ve emeklilerinin aldığı iddia edilen zamda(!) görüldüğü üzere kayıplarının bile karşılanamadığı bir ortamda ortada bir zam varmış veya bu zam eksik veya fazla şeklinde gerçeklikle ilintili olmayan yanıltıcı bir kamusal dile sebebiyet veriyor. ENAG verilerinin de gösterdiği üzere enflasyonun yüzde 115,17 olarak gerçekleştiği bir yerde kamu çalışanları ve emeklileri için yüzde 30,5, asgari ücretliler için yüzde 50 nasıl zam oluyor? 2022 için bir zamdan bahsedebilmek için açıklanan rakamın en azından 2021 yılında oluşan kaybın üzerinde olması gerekmez miydi? Hal bu iken ne zammından, neyin zammından bahsedildi? Yaşadığımız gerçeklik ile kullandığımız dil arasında bir bağ/bağlantı var mı gerçekten? TÜİK, rakamlar üzerinden gerçeği kararttığı için kayıpları istediği gibi kayda geçiriyor. Kayda geçirilen rakamlar üzerinden çalışanların durumu değerlendirildiği için de aynı zamanda bu kayıpların telafisi de mümkün olmaktan çıkıyor. Dolayısıyla TÜİK çalışanların kayıplarını buharlaştırdığı gibi aynı zamanda olası bir zam imkânını da ortadan kaldırıyor.

Üçüncüsü, değişik vesilelerle temas ettiğimiz gibi rakamlar üzerinden dile geliyor olsa da konuştuğumuz mesele milyonlarca kadın ve erkeğin doğrudan hayatıyla ilgili. Rakamlar ekonomik bir gösterge olarak ele alınıyorlar şüphesiz ancak bütün bu anlatı nihayetinde ihtiyaçları, arzuları, umutları, dertleri ve ıstırapları olan insanların gerçeğinde, onların hayatında temelleniyor. İstatistiki veri olarak akmaz, kokmaz şekilde dile gelen rakamlar her birimizin hayatına hükmedici bir yaşam formu olarak etkide bulunuyor. Üstelik sosyal, ekonomik, kültürel yansımaları da olan bu etkiler nesiller boyu devam edecek şekilde sınıfsal tahkimata sebebiyet veriyor.

***

Dördüncüsü, mevcut rakamların, istatistiklerin ve bunlar üzerinden oluşturulan resmi anlatının hükümetin ekonomi-politik anlamdaki tercihlerini, önceliklerini yansıtması açısından taşıdığı önem. Ekonomiye ilişkin kullanılan resmi anlatının sınanacağı yer de tam burasıdır. Ekonomi yönetimini bir tür teknik bölüşüm şeklinde yansıtan veya bu şekilde algılayan naif bakış yerine bölüşüm sistematiğinin iktidar tarafından, bir düzenek içerisinde ve belirli önceliklerin gözetilmesiyle gerçekleştiğini görmemiz gerekiyor. Buçuklu, virgüllü şekilde kamuoyuyla paylaşılan maaş zamları adaletin, hakkaniyetin ince terazisinde görülen hassas bir hesabın yansıması olarak değil ülkedeki tüm bölüşüm/paylaşım düzeneğinde pek çok önceliğin ardından arta kalanların hesabı görülmeyen/hesapta yeri olmayanlara ucu ucuna denk getirilmesiyle ilintilidir. Ülkemizde hesabın görüldüğü/hesapların görülebildiği gerçek yer burasıdır ve ne yazık ki bu yerde her gün biraz daha toplumun alt tabakalarında istiflenen milyonlarca insanın hesaptaki yerinin küçüldüğü görülmektedir. O yüzden bu hesaptaki açığı kapatmak için insanların duygularına/inançlarına/korkularına/umutlarına yüklenilmektedir.

Beşincisi de zamlar nedeniyle ister istemez gündemimize giren devlet-sivil toplum ilişkisidir. Ülkemizde maalesef sivil toplum yapılanmamız bir arka bahçe yapılanması olduğu için özgün, özgür, özerk, kendi hükmi şahsiyeti olan bir irade olarak ortaya çıkamıyor. Hal böyle olunca TÜİK rakamlarının iki taraflı ucu keskin bıçak oluşu gibi bu yapılar da hem temsil ettikleri toplumsal kesimlerin talep ve beklentilerini karşılayamıyorlar hem de destek sunmayı varoluşsal bir vazife bildikleri hükümeti de denge, denetleme ve anlamlı şekilde yönlendirmeden yoksun bırakarak bizzat kendileri güçsüzleştiriyor. Dolayısıyla kendisini bağımlı kılarak güçsüzleştiren ve etkisizleştiren yapılar diğer taraftan iktidarı için kendilerinden feragat ettikleri yapıları da eleştiriden, katkıdan yani anlamlı bir destekten yoksun bırakıyorlar. Son toplu sözleşme örneğinde ve nihayetinde yine bu son süreçte gördüğümüz üzere hükümet-sendika ilişkisini ilişkinin gereklilikleri yerine bir tür imtiyaz ilişkisine dönüştürme çabası ortaya tüm kamu çalışanlarına yüksek maliyet oluşturan bir sonuçla bizi karşı karşıya bırakmıştır. ÇSGB bakanı ile birlikte iki de bir cumhurbaşkanına kamu çalışanları adına teşekkür etmek için gidenler nihayetinde bu yoğun duygusal ilişkinin hem kendilerine, hem destekledikleri hükümete hem de tüm ülkeye ne tür bir maliyet çıkardığını maalesef fark edemiyorlar.

***

Enflasyon rakamları soyut, spekülatif bir mevzunun araçları olarak algılanmamalı. Enflasyon kriz demek, yoksulluk demek, yoksunluk demek. Dünkü halinizden daha kötü bir hale düşmeniz demek, dün alabildiğinizi bugün alamamak demek. Almak ve alamamak da sadece almak ve alamamakla sınırlı değil. Aylık periyotlar halinde açıklanan rakamlar ekonomik krizin yanında aynı zamanda derin bir şekilde yaşadığımız sosyal, psikolojik, kültürel ve siyasal bir krizin yansıması. Mesele TÜİK’in ‘işlem görmüş’ çok ötesinde ciddi, hayati. Zaten ‘işlem görmesi de bu ciddi ve hayati niteliğinden geliyor.

Abdulbaki Değer / Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı

Karar Gazetesi/ 07.02.2022

The post Sahte Gerçeklik ve Derin Kriz appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Hızla yoksullaşıyoruz. Verdiği yaşam kavgası daha bir zorlaşan alt gelir grubu ile sabit gelirli orta sınıf geçim sıkıntısını en şiddetli yaşayan kesimleri oluşturuyor. Ekonomik krizden çıkış için en çok dile getirilen iki kavram olan “güven” ve “istikrar” maalesef tamamen anlam buharlaşmasına uğradı.

Hükümetin mevcut uygulamaları asgari güven ve istikrarı sağlamaktan çok uzak. Liyakat ve ehliyet sahibi olmayan kişilerce yönetilen devlet kurumları halkın gözünün içine baka baka “yalan” söylüyor. Enflasyon rakamlarını belirlemekle görevli TÜİK her ay gerçek enflasyonun üçte birine denk gelen rakamlar açıklıyor. Açıklanan enflasyon rakamları üzerinden enflasyon farkı alan kamu çalışanının maaşı çalınıyor, memur her ay biraz daha fakirleştiriliyor. Bu durum o denli ayyuka çıkmış durumda ki, hükümeti oluşturan partilerden AKP’li seçmenlerin yüzde 77,7’si, MHP’lilerin ise yüzde 86,3’ü iktidarın açıkladığı enflasyon rakamlarına inanmadığını belirtiyor. Peki, devlet halkını kandırıp insanların cüzdanını boşaltıyor, çalışanın hakkını koruması gereken sendikalar hükümetle ahbap-çavuş ilişkisi içinde refah günlerinin tadını çıkarıyorsa kamu çalışanı kime güvenecek, hakkını nasıl savunacak?

Son yalan ve çarpıtma örneğini 3 Ocak’ta memura 2022’nin ilk altı ayı için yüzde 30,5 zam yapıldığı iddiasıyla yaşadık. TÜİK’in çarpıtılmış enflasyon rakamları açıklanınca kamu çalışanlarına yansıyacak enflasyon farkı yaklaşık yüzde 23 olarak belirlendi. Yani temmuz ayında yüzde 3 zam verilen kamu çalışanının maaşı 6 ay boyunca yüzde 23 eridi. Bunun telafisi, üzerinde oynanmış rakamlar üzerinden 6 ay sonra yapılacak. Fakat hükümet 2022 yılının ilk altı ayı için verilecek yüzde 5’i, 7,5 olarak güncelleyerek enflasyon farkının üzerine ekledi ve kamu emekçisine yüzde 30,5 zam vermiş gibi yansıttı. Aslında yüzde 2,5 artış yapıyorsun fakat 30,5 olarak gösteriyorsun, tam bir şark kurnazlığı. Pes doğrusu.

Tekrar hatırlatmakta fayda var, enflasyon farkı zam değildir, sıfır zam demektir.  Memurun maaşı altı ay boyunca enflasyona ezildikten sonra verilen enflasyon farkı maaşlardaki erimenin yarısını bile telafi etmemektedir. Ayrıca enflasyon farkının gerçek enflasyon olan yüzde 80 üzerinden değil de yüzde 36 gösteren TÜİK verilerine göre belirlenmesi memurun kaybını iki katına çıkarmaktadır. Yani hem enflasyon farkını 6 ay sonra aldığı için hem de bu fark gerçeğin yarısı bile olmayan enflasyon rakamlarına göre belirlendiği için kamu çalışanı iki kez kayba uğramaktadır.

Hükümetin 2022 yılının ilk yarısı için verdiği artış toplam yüzde 7,5’tir. Fakat yeni yılın ilk saatleri itibariyle elektriğe yüzde 127, doğalgaza yüzde 50 zam yapıldı. Üç günde bir yapılan fahiş zamlarla geçen yıl ocak ayında 6.6 TL olan motorin 13.69 liraya, 7.25 olan benzin 13.56’ya, 4 TL olan LPG 9 liraya yükseldi. Akaryakıta sadece son bir ayda yüzde 47 zam gelirken, TÜİK verilerine göre margarin son bir yılda yüzde 114, tavuk eti ve un yüzde 86, Ayçiçek yağı 76, yoğurt 74, süt 72, mercimek 60, makarna 60, dana eti yüzde 56 oranında zamlanmış. Ama gel gör ki aynı TÜİK’e göre enflasyon yıllık yüzde 36.

Son iki ayda yaşanan ekonomik çalkantıda memurun uğradığı kayıplar yetmez gibi yapılan ardı arkası kesilmez zamlar, sadece 2022’nin ilk altı ayı için verilen yüzde 7,5’i değil ikinci altı ay için belirlenen yüzde 7’yi ve 2023 için belirlenen 8+6‘yı bile çoktan anlamsız hale getirdi. Dolayısıyla dört kişilik bir ailenin asgari geçim haddinin 10.372 TL olduğu bir ekonomik vasatta bunun yarısı kadar bir ücrete çalışan kamu emekçisine ek zam şart olmuştur.
Özgür Eğitim-Sen olarak; Hükümeti, kamu emekçisinin tüm kayıplarını telafi edecek ciddi ve sahici bir ek zam yapmaya davet ediyor ve hükümet yöneticilerine sesleniyoruz: Söylediğiniz yalanlara kamu çalışanının inandığını zannetmeyin. İnsanlar gerçeği Bakan beyin ışıldayan gözlerine bakarak değil marketteki, pazardaki etiketlere, doğalgaz ve elektrik faturalarına bakarak çok net görüyor ve anlıyor. Enflasyonun yüzde 80’lerde gezindiği bir gerçeklikte kamu çalışanını ve emeklisini komik artışlarla oyalamayın. Elektriğin yüzde 127, en temel gıda ürünlerinin ortalama yüzde 70 zamlandığı bir dönemde kamu emekçisine ve emeklisine verdiğiniz yüzde 2,5 gibi yüz karası bir ek zammı, geçim sıkıntısı içindeki insanlarla alay edercesine “müjde” olarak sunmayın. Dürüst ve gerçekçi olun!

Özgür Eğitim-Sen Yönetim Kurulu

The post Zam İstemiyoruz, Kayıplar Telafi Edilsin! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.

Peki, her üründe yüzde kırklara varan zamlar yaşanıp, markete her gidildiğinde yeni zamlarla yüzleşilirken memura yüzde kaç artış yapıldı dersiniz? Sadece yüzde dört.

Ekonominin kötü yönetilmesinin bedeli emekli, memur, işçi, işsiz ve esnafa zamlar ve ağır vergiler yoluyla ödetiliyor.

Ancak enflasyon rakamları mucizevi şekilde yüzde 11 seviyelerinde gösteriliyor. Ekonominin dümenini kontrol eden Bakan’a bakılırsa “ülke ekonomisi adım adım yükseliyor” ve ona göre her daim düne göre çok iyi durumdayız. Aynı Bakan, “Dolar yükselince endişelenmeli miyiz?” sorusunu “Dolarla mı maaş alıyorsunuz? Dolar borcunuz mu var? Dolarla bir işiniz var mı?” şeklinde cevaplarla milletin zekâsıyla dalga geçiyor. Dolarla tabii ki işimiz var Sayın Bakan! Doğalgazı dolarla alıyoruz, petrolü dolarla alıyoruz, bilgisayarı, cep telefonunu, küçük ev aletlerini, otomobili, her türlü teknolojiyi, hatta buğdayı ve kimi zaman patatesi bile dolarla alıyoruz. Ayrıca köprülere, yollara, hastanelere dolarla garanti veriyoruz. Dolar kuru her 1 kuruş yükseldiğinde bunun hazineye maliyeti 1,2 milyar TL oluyor. Dolayısıyla para değer kaybediyor beyefendi, reel enflasyon fırlıyor, vergiler yükseliyor, maaşlar eriyor. O yüzden tabi ki dolarla bir işimiz var, bu anlamda tabii ki maaşımızı dolarla alıyoruz.

Türk parasının son dönemde kaybettiği değeri görmek açısından 2015 verileriyle günümüzü mukayese etmekte fayda var. 2015 yılında dolar kuru 2.90 iken öğretmen maaşı 2200 TL idi ve bu maaşla 758 dolar alınabiliyordu. Bugün dolar kuru 7.44 ve 4300 TL olan öğretmen maaşı ile sadece 577 dolar alınabiliyor.

Altın karşısındaki konumumuz çok daha içler acısı. 2015’te gram altın 97.30 TL iken öğretmen maaşı 2200 TL idi ve bu maaş ile 22.6 gram altın alınabiliyordu. Bugün altının gramı 470 TL ve 4300 TL olan öğretmen maaşı ile sadece 9.1 gram altın alınabiliyor.

Aynı şekilde bu yılın ocak ayında dolar kuru 5.90 iken şu an 7.44 TL seviyesinde, 290 TL olan gram altın ise şu an 470 TL seviyelerinde. Yani çarşı pazardaki pahalılığa paralel olarak bu sayılar da gösteriyor ki Türk parası yüzde 30 ila 40 arasında bir değer kaybına uğradı. Buna rağmen memurun aldığı artış sadece ve sadece yüzde dört gibi inanılması güç bir yüzdelik dilimde kalmış bulunuyor.

Zenginle fakir arasındaki uçurumun açıldığı Türkiye’de en zengin yüzde 1’lik sınıfın milli servetten aldığı pay 2002’de yüzde 38, 2014’te yüzde 54.3 iken günümüzde yüzde 60’ları zorlamaktadır. Dünyanın en çok çalışan üçüncü ülkesi olmamıza rağmen Avrupa’nın en az kazanan üçüncü ülkesi durumundayız. Ayrıca OECD ülkeleri arasında en çok vergi veren altıncı ülke durumundayız. Zira vergiden bile vergi alacak kadar bu konuda mahiriz.

Özgür Eğitim-Sen olarak dar gelirli vatandaşın ve sabit gelirli memurun giderek katlanan hayat pahalılığı karşısında çok zor şartlarda yaşadığının, yaşanan ekonomik krizin faturasının kesildiği kamu çalışanının ücretinin her geçen gün enflasyon karşısında eridiğinin, alım gücünün düştüğünün, vergisini en düzenli ödeyen çalışan grubu olarak ağır vergiler altında ezildiğinin bilinmesini istiyoruz. Hükümetin, neden olduğu krizden en çok zarar görenleri krizden çıkış kodu olarak görmekten vazgeçmesini, işin kolayına kaçmadan, çalışana zarar vermeyecek kaynaklar yaratarak ülkeyi etkisi altına alan krizden çıkış yolları bulmasını talep ediyoruz. Yaklaşık beş milyon kamu çalışanının ekonomik krizden kaynaklı kayıplarının telafi edilmesi için en az yüzde 35 oranında bir iyileştirmeye gidilmesi gerektiğinin aciliyet kesbettiğini de hatırlatıyoruz.

Özgür Eğitim-Sen Yönetim Kurulu

The post Evet! Dolar ile bir işimiz var! appeared first on Özgür Eğitim-Sen.