Öğretmenlik Mesleği Kanunu Kandırmacadan İbaret!

Dmitri Fyodoroviç Karamazov’un babasını öldürmekten yargılandığı mahkemede jürinin kararını açıklaması için verilen arada, duruşmayı izlemeye gelenlerden birisi şu ifadeyi kullanır: “Yaman milletiz doğrusu! Sorarım size baylar, gerçek var mı, yok mu Rusya’da?” Sanırım gerçeğin varlığının ve yokluğunun birbirinden ayırt edilemediği yerlerden birisi de Türkiye’dir dersek yanlış bir şey söylemiş olmayız. Ülkemizin kaderini ilgilendiren meselelerin çoğunda bu tarz bir belirsizliğin bizi anlamsız yerlere sürüklediğini görebiliyoruz. Muhtemelen bunun en fazla yaşandığı alan, eğitim alanıdır. Fantastik bir dilin, sürreal bir anlatının kıskacında eğitim tartışması yürütüyoruz. Böyle olunca maalesef mevzuyu etraflı ve anlamlı bir şekilde tartışmanın imkânı kalmıyor. Gerçeğin varlığının ve yokluğunun belirsizleştiği yerde neyi, nasıl tartışacağız? Bu tartışmadan ülke için nasıl anlamlı bir sonuç çıkaracağız?

Anlamlı bir tartışma ancak ihtilafları da, çatışmaları da taşıyan ortak bir zeminin, ortak bir dilin varlığıyla mümkün. Ortak zemin, ortak dil olmadığı için bir sağırlar diyaloğu yaşıyoruz. Çatışmalarımızı yöneten rasyonel, ahlaki ilkeler değil, çıplak güç oluyor. İki yıl önce yaşadığımız Öğretmenlik Meslek Kanunu düzenlemesini aynı şekilde bugün yeniden yaşıyoruz. İki yıl önce de “Düzenlemeyi getiren sistematik bu olduğu müddetçe yasayı konuşmak, yürürlükteki kandırmacaya ortak olmaktır,” şerhini düşmüştüm. Şimdi getirilen düzenleme de yeniden bir kandırmacanın içine çekmeye çalışıyor bizi; çünkü yürürlükteki sistematik bütün varlığıyla işliyor, üstelik Türkiye’nin aleyhine işliyor. Bir alanda düzenleme yapmak elbette çok önemli. Ancak gerçek ve işlevsel bir düzenleme ancak Türkiye’deki yerleşik sistematiğin dönüşümüyle bağlantılı. Aksi takdirde her düzenleme hatta her anlamlı düzenleme bile mevcut sistematik içerisinde anlamsızlaşır, etkisizleşir, bürokratik cenderenin öğüttüğü bir paçavraya dönüşür. Bu yüzden Rahmetli Vehbi Başer Hoca’nın yetkinlikle teşhis ettiği gibi MEB, “bütün reformları eğlenceye dönüştürerek çöp ettiği bir kabare tiyatrosu”nun olduğu yerdir maalesef.

Ülkemizde öğretmenliğin bir meslek olarak düzenlenmesi elbette gereklidir ve de çok önemli bir konudur. Ancak en az bunun kadar önemli olan husus, bunun nasıl yapıldığıdır. Bu gerekli ve önemli olan öyle bir savsaklamayla yapılır ki; bu yapılışın kendisi zaten öğretmenlik mesleğinin mevcut hâline rahmet okutan bir noktaya getirir. Disiplin ve Akademi’ye boğulmuş bir düzenlemenin esas amacının ve işlevinin, öğretmenlik mesleğini gözetmek olmadığı son derece açıktır. Zaten altını çizmek istediğim sistematik ve Dostoyevski’nin romanından yaptığım çarpıcı anlatının nedeni bu. Biz anlamsız bir parkura çekiliyoruz. Amacı, niyeti başka olan bir düzenlemeyi bu amaç ve niyeti görmezden gelerek tartışmak durumunda bırakılıyoruz. Öğretmenlik mesleği günümüz dünyasında nedir? Bu mesleğin bugün karşı karşıya olduğu problemler nelerdir? Bu problemler nereden kaynaklanmaktadır? Mesleğin etkisini azaltan, niteliğini sıkıntıya sokan dinamikler nelerdir? Bunlar ancak günümüz dünyasının gerçekliği dikkate alınarak yani hem egemen ilişki ve işleyiş hem de ülkemizdeki hayatın genel organizasyonu dikkate alınarak yapılabilir. Bunun farkında olmadan yapılan bürokratik düzenlemeleri onaylama eksenli tartışma talebi, kandırmacaya ortak olma, gerçeği görmeme, gerçeği dikkate almama çağrısı olarak görülmelidir.

Türkiye’de öğretmen bugün kelimenin gerçek anlamıyla bürokratik hiyerarşinin en alt basamaklarında yer alan basit bir memurdur. Ağdalı retorik ne olursa olsun gerçekliği budur ve maalesef disiplin ve akademi ağırlıklı meslek kanununun kendisi de bu durumu biraz daha pekiştirmektedir. Çünkü mevzuyu yalıtmış, gerçeklikten kopartmış, işlevsiz, etkisiz bir alana sıkıştırmıştır. Bu alandan ne öğretmenliğe, ne MEB’e ne de özlemle muhtaç olduğumuz adil ve özgür Türkiye’nin yarınlarına fayda temin edilebilir. Çünkü içinde gerçek yok, içinde gerçeğe hürmet yok.

Abdulbaki DEĞER

Özgür Eğitim-Sen Genel Başkanı