Proje Okullarında Yaşanan Keyfiliğe Son Verilmelidir!

Proje okul projesi MEB tarafından Mart 2014’te uygulamaya konuldu. Bakan onayı ile proje okul olarak seçilen okullara yönetici ve öğretmen atamalarını da Milli Eğitim Bakanı doğrudan yapacaktı.  İlk etapta kırk okul ile başlayan proje okul uygulaması kısa sürede 155 okula ulaştı. Türkiye’nin en köklü ve gözde liseleri proje okul kapsamına alındı. Kurum kültürü oturmuş, geleneği olan, yüzde 0,1’lik dilimle öğrenci alan, akademik başarısı oldukça yüksek, öğretmenini ve yöneticisini sınava tabi tutarak alan bu okullar proje kapsamına dâhil edildi.

2016 yılında proje okullarda büyük bir öğretmen ve yönetici tasfiyesi gerçekleştirildi. MEB, 1 Eylül 2016’da Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Özel Program ve Proje Uygulayan Eğitim Kurumları Yönetmeliği’ ile proje okullarda sekiz yıl görev yapmış olan tüm öğretmenlerin ilçelerindeki herhangi bir okula atamasını yapmaya başladı. Böylece proje kapsamına alınan okullardaki 1200’e yakın öğretmen ve idarecinin görev yerleri değiştirilerek yerlerine herhangi bir kriter gözetilmeden atamalar yapıldı. Yapılan bu atamalar okullarının kimliksizleştirilmeye çalışıldığından yakınan öğrenci ve velilerin protestosu ile karşılandı. Fakat MEB hiçbir şekilde geri adım atmadı.

2017’de TEOG’un kaldırılmasıyla proje okul uygulamasında yeni bir süreç başladı. Sınavla öğrenci alacak olan tüm liseleri proje okul kapsamına aldılar ve tematik okulların da kapsama alınmasıyla proje okul sayısı 2000’li sayılarıgeçti.

2018 Temmuz’unda yönetmelik tekrar değiştirilerek 2014’te bu okullara atanan ‘’makbul öğretmenler’’ göreve yeni başlamış olarak kabul edildiler ve zaman kazanmış oldular. Ayrıca 4+4 olan görev süresinin 2 yıl daha uzatılabileceği maddesi getirilerek maksimum süre 10 yıla çıkarılmış oldu.

Öğretmen yerleştirme düzeneği de bütçesi de farklı olan bu “ayrıcalıklıokullar”da öğretmen seçiminde okul müdürleri temel belirleyici bir işlev görüyor. Müdürler istedikleri öğretmenle çalışıyor istemediği öğretmeni gönderebiliyor. Sistem bu haliyle bile olabildiğince istismara açıkken devreye sendikanın müdahalesi, referans ilişkileri, kayırma gibi faktörler girince hiçbir objektif kriter, liyakat, yeterlilik gözetilmeksizin atamalar gerçekleştiriliyor. Dolayısıyla 0,1’lik dilimlere sahip öğrencilerin eğitim gördüğü okullara niteliği, donanımı, formasyonu bilinmeyen ama bürokraside sırtını dayadığı tanıdığı olan veya sendikayla yakın teması olan kişiler dolduruluyor. Ayrıca bu okullara atanmak 4 yıl veya 8 yıl orada görev yapmayı garantilemiyor. Eğer idare dilerse süreniz dolmadan görevinize son verip sizi herhangi başka bir okula gönderebiliyor. Dolayısıyla mutlak itaat isteyen bir yapı içerisinde öğretmenin her an gönderilme korkusuyla pasifleştirilmiş halde çalışması söz konusu. Çünkü keyfe keder yapılan atamalar kişisel kriterlere göre sona erdirilebiliyor.

Gelinen aşamada yaklaşık 80 bin öğretmenin görev yaptığı proje okullarda Bakan Tekin’in ifadesiyle görev süresi dolan 38 bin öğretmenin yüzde 20’si yer değişikliğine tabi tutuldu. Ancak sorun şu ki bu öğretmenler tercih ettikleri okullara yerleşemediler ve resen atanıyorlar. Oysa 4+4 yıl barajına rağmen binlerce öğretmen bulundukları okullarda çalışmaya devam edebiliyor. Bu süreçte hiçbir şekilde kayırmacılık yapılmadığı iddiasında bulunan MEB’den beklenen görevi devam ettirilen ve resen ataması yapılan tüm öğretmenlerin üyesi bulundukları sendikaları açıklamasıdır. O vakit tüm gerçekler ortaya çıkacak, sadece öğretmenlerin değil iki ay sonra ciddi bir sınava girecek öğrencilerin huzurunu da kaçıran fırtına dinecektir.

Yer değişikliği aşamasında yaşana ciddi bir sorun da; yönetmeliğe aykırı biçimde hazırlanan ilçe grupları nedeniyle norm fazlasına düşürülen öğretmenlerin, bulundukları ilçeden 100 km uzaklıktaki okullara bile görevlendirilebiliyor oluşudur. Mesela Ankara’da aynı ilçe grubunun içine birbirinden oldukça uzak olan Altındağ, Ayaş, Sincan ilçelerinin dâhil edilebilmiş olması bu atamalara sürgün niteliği kazandırıyor.

Atamalarda yaşanan bir usulsüzlük de norm fazlası öğretmenlerin tercih sıralamasının yayınlanmıyor oluşudur. Öğretmen, tercih ettiği okulu kaç kişinin talep ettiğini, puan sıralamasının ne durumda olduğunu bilemiyor. Şeffaflığın olmadığı böylesi bir atama sürecinde de her türlü kayırmacılığın önü açılmış oluyor.

Sözün özü;önce nitelikli-niteliksiz diye ayrıştırılan liselerinismi proje yapıldı lakin içleri boşaltıldı.Deneyimli kadrolar tasfiye edilip torpille, kayırmacılıkla kadrolar oluşturuldu ve bu köklü okullar sıradanlaştırıldı.Bu yanlıştan bir an önce dönülmelidir. Siyasi ve sendikal kadrolaşmanın mecraı haline gelen proje okullara,sınav ve puan üstünlüğüne göre somut ve ölçülebilir kriterler gözetilerek atama yapılmalıdır. Zira sorun sadece tasfiye edilen öğretmen meselesi değil uygulamanın eğitimin niteliği açısından ciddi bir tehdit içermesidir. Keza eğitim bir kişinin ağzından çıkacak keyfe keder kararlara terk edilemeyecek kadar ciddi bir iştir.

Bekir BİRBİÇER

Özgür Eğitim-Sen MYK Üyesi